«ΟΚΤΩΒΡΗΣ»

(από την ΕΠΟΧΗ, 1/9/2019)

Η επέλαση των μπολσεβίκων

Του Στράτου Κερσανίδη

Το 1927, με τη συμπλήρωση 10 χρόνων από την Οκτωβριανή Επανάσταση, ο Σεργκέι Αϊζενστάιν -μαζί με τον Γκριγκόρι Αλεξάντροφ- γύρισε τον «Οκτώβρη». Ήταν ακόμη νωπές οι εντυπώσεις από το «Θωρηκτό Ποτέμκιν», που είχε γυρίσει δυο χρόνια πριν, βασισμένο και εκείνο σε ιστορικά γεγονότα.

Εδώ ο μεγάλος σοβιετικός σκηνοθέτης, όπως και στο «Ποτέμκιν», δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο ιδεολογικό μοντάζ ή μοντάζ των εντυπώσεων, πειραματίζεται πάνω σε αυτό, το εξελίσσει. Πρόκειται για το μοντάζ το οποίο ο ίδιος επινόησε και σκοπεύει στο να οδηγηθεί ο θεατής, στο να εξάγει μια ιδεολογική θέση από δύο σεκάνς με διαφορετικό εννοιολογικό περιεχόμενο η κάθε μία. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο ταινίες είναι πως στον «Οκτώβρη» επιλέγει αντί της καθαρής μυθοπλασίας μια γραφή πιο ντοκιμαντερίστικη, σε μια προσπάθεια ρεαλιστικής απεικόνισης των όσων συνέβησαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

Έτσι παρακολουθούμε την επιστροφή του Λένιν από την εξορία και το κάλεσμά του να μην στηριχτεί η προσωρινή κυβέρνηση αλλά να γίνει η επαναστατική ανατροπή της, το πραξικόπημα του Κορνίλοφ εναντίον του Κερένσκι και την στήριξη από τη μεριά των Μπολσεβίκων της κυβέρνησης του δεύτερου, τους εργάτες να κάνουν σαμποτάζ και να ξηλώνουν τις σιδηροδρομικές γραμμές για να εμποδίσουν το στρατό να φτάσει στην Πετρούπολη κλπ. Βέβαια ο Αϊζενστάιν δεν παραλείπει να τονίσει την ταξική πάλη και το μίσος της άρχουσας αστικής τάξης εναντίον των μπολσεβίκων.

Η ταινία είναι βασισμένη στο μνημειώδες έργο του αμερικανού δημοσιογράφουΤζον Ριντ, «Οι δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο», ένα βιβλίο στο οποίο ο Ριντ καταγράφει τα ιστορικά γεγονότα και το οποίο χρησιμοποίησε το 1981 και ο Γουόρεν Μπίτι για τη δική του ταινία με τίτλο «Οι κόκκινοι».

Για τον Οκτώβρη, ο αείμνηστος Βασίλης Ραφαηλίδης είχε γράψει: «Η  τρίτη σε χρονολογική  σειρά ταινία του  Αϊζενστάιν, γυρισμένη  δύο χρόνια μετά το Ποτέμκιν κατά παραγγελίαν για τον εορτασμό της δεκάτης επετείου της Οχτωβριανής Επανάστασης, είχε να αντιμετωπίσει τότε (και τώρα) μια διπλή προκατάληψη: το μύθο του Ποτέμκιν και την απαίτηση για ρεαλισμό πάση θυσία, αφού πρόκειται για Ιστορία. Από δω και η οργή του Μαγιακόφσκι και των φίλων του που χτύπησαν ανηλεώς τούτο το αριστούργημα, προσάπτοντας στον Αϊζενστάιν τη μομφή της παραχώρησης στο συναισθηματισμό και το άτοπο χιούμορ, που απομακρύνουν το φιλμ από την ιδεολογική και αισθητική ανωτερότητα του Ποτέμκιν. Ξέχασαν ίσως πως ο Αϊζενστάιν ήταν μέγας είρων και πως δε συνέχεε ποτέ τη σοβαρότητα με τη σοβαροφάνεια(…)».

Πάντως θα πρέπει να σημειώσουμε πως η ταινία έχει λογοκριθεί στη Σοβιετική Ένωση κι έτσι απουσιάζει το σημαντικό εκείνο μέρος το οποίο αναφέρεται στη δράση του Τρότσκι στο πλάι του Λένιν. Κι αυτό όχι, φυσικά, με ευθύνη του σκηνοθέτη.

strakersan@gmail.com

https://kersanidis.wordpress.com

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s