59ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (1)

(από το http://www.stokokkino.gr)

Βουτιά στην Ιστορία

 Του Στράτου Κερσανίδη

 Από τη μια μεριά είναι η Μακρόνησος κι από την άλλη η εξόντωση χιλιάδων Εβραίων από το ρουμάνικο στρατό του Αντονέσκου στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Θέματα που ενοχλούν τόσο στην Ελλάδα όσο και τη Ρουμανία. Οι δύο αυτές ταινίες είναι η «Νύχτα τ’ Αγι’ Αντώνη», του Θανάση Σκρουμπέλου και το «Αδιαφορώ εάν καταγραφούμε στην ιστορία ως βάρβαροι», του Ράντου Ζούντε οι οποίες επιχειρούν μια βουτιά στην Ιστορία των δύο χωρών.

Αυτές είναι δύο, από τις πέντε ταινίες, που περιλαμβάνονται στο πρώτο μας κριτικό σημείωμα από το 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Οι υπόλοιπες τρεις είναι το θρίλερ τρόμου «Καταφύγιο ΙΙ: Το μονοπάτι του πάγου», του Χρήστου Νικολέρη, «Το διαβολόψαρο», του Πουτσιπόνγκ Αρουνπένγκ από την Ταϊλάνδη και η «Οικογένεια Μορομέτε 2», του ρουμάνου Στέρε Γκούλεα.

«Νύχτα τ’ Αγι’ Αντώνη», του Θανάση Σκρουμπέλου

Μετά από μια επίσκεψη στη Μακρόνησο, ο Αντώνης, απόστρατος αξιωματικός χάνει το πλοίο και ξεμένει στο νησί. Πλησιάζει το βράδυ και δεν υπάρχει τρόπος να επιστρέψει όταν συναντά έναν παράξενο άνδρα, τον Περικλή ο οποίος του ζητά να τον ακολουθήσει. Τον οδηγεί σε ένα χώρο σαν μουσείο γεμάτο από τις μνήμες της εξορίας. Εκεί θα συναντήσουν και τη Σάρα, η οποία είναι γυναίκα του Περικλή και ξαφνικά ο Αντώνης θα βρεθεί κατηγορούμενος για τα όσα είχε διαπράξει στοπ παρελθόν, Η Σάρα και ο Περικλής είναι οι κατήγοροι και μέσα από τη διαδικασία αναδεικνύονται κρυμμένα μυστικά από το παρελθόν του Αντώνη άμεσα συνδεδεμένα με τη Μακρόνησο. Μια ταινία η οποία εξελίσσεται ως θέατρο μέσα στην ταινία για να εξελιχθεί σε πολιτικό θρίλερ, το οποίο εντέλει μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα σκληρό ιστορικό κινηματογραφημένο ποίημα.

Ο Σκρουμπέλος επιλέγει έναν ποιητικό τρόπο για να αφηγηθεί ακόμη μια ιστορία από το τεράστιο έγκλημα της Μακρονήσου αποτίοντας φόρο τιμής στα θύματα του μετεμφυλιακού κράτους της δεξιάς και προσθέτοντας ακόμη ένα πετραδάκι στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Ιδίως σήμερα που το τέρας φαίνεται πως έχει αφυπνισθεί. (ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ)

«Καταφύγιο ΙΙ: Το μονοπάτι του πάγου», του Χρήστου Νικολέρη

Τέσσερις ληστές ξεφεύγουν με τη λεία τους. Χωρίζονται σε δύο ομάδες και η μία παίρνει τα χρήματα. Τέσσερα νέα παιδιά, δύο κορίτσια και δύο αγόρια, ξεκινούν για μια εκδρομή στο δάσος για το οποίο οι ντόπιοι αφηγούνται μυστηριώδεις ιστορίες και αποφεύγουν να το επισκεφθούν. Όταν ο ένας νεαρός τραυματίζεται η παρέα θα καταλήξει στο ορεινό καταφύγιο της περιοχής μέχρι να έρθει βοήθεια. Εκεί όμως κρύβεται ο ένας από τους ληστές. Οι τέσσερις νέοι βρίσκονται παγιδευμένοι όχι μόνον από το ληστή αλλά και από τη μυστηριώδη δύναμη του δάσους!

Μια ταινία η οποία κινείται στο στιλ των αντίστοιχων, αμερικανικών ιδίως, ταινιών. Πρόκειται δηλαδή για ένα νεανικό θρίλερ τρόμου που εάν δεν «μιλούσε» ελληνικά θα μπορούσαμε κάλλιστα να πούμε πως είναι χολιγουντιανή παραγωγή. Υπάρχει όμως το ταυτοτικό στοιχείο της ελληνικότητας καθώς το μυστήριο του δάσους είναι βγαλμένο από ελληνικούς θρύλους.

Ο Νικολέρης σκηνοθετεί με συνέπεια αυτό που θέλει χωρίς να προσποιείται. Ένα ελληνικό θρίλερ τρόμου το οποίο, όπως είπε, επιθυμεί να έχει εμπορική επιτυχία. Το ευχόμαστε! (ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ)

«Διαβολόψαρο» (Manta ray), του Πουτσιπόνγκ Αρουνπενγκ

Ένας ψαράς σε ένα ταϊλανδέζικο χωριό, βρίσκει μια μέρα έναν άνδρα τραυματισμένο μέσα σε ένα βάλτο στο δάσος. Τον παίρνει μαζί του, τον περιθάλπει και όταν ο άνδρας συνέρχεται του προτείνει να μείνει μαζί του. Ο άνδρας είναι αμίλητος και δέχεται με ευγνωμοσύνη την πρόταση του ψαρά, τον οποίο έχει εγκαταλείψει η γυναίκα του. Όταν όμως ο ψαράς εξαφανίζεται μυστηριωδώς, ο άνδρας μένει μόνος και παίρνει τη θέση του στο σπίτι. Στο μεταξύ επιστρέφει η χαμένη γυναίκα του ψαρά.

Με τη μέγιστη δυνατή σκηνοθετική οικονομία, ο ταϊλανδός σκηνοθέτης αφηγείται μια ιστορία με θέμα την ευγνωμοσύνη και την προσφορά. Με μια ιδιαίτερη ποιητική διάθεση προσεγγίζει τον άνθρωπο και υπογραμμίζει το μεγαλείο των πράξεών του και την απλότητα της ζωής.

Συμπαραγωγή Ταϊλάνδης, Γαλλίας, Κίνας. (ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ)

«Οικογένεια Μορομέτε 2» (The Moromete family 2), του Στέρε Γκούλεα

Ο Ιλίε Μορομέτε ζει με την οικογένειά του σε ένα χωριό στη Ρουμανία, λίγο μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντιμετωπίζει προβλήματα με τη γυναίκα του ενώ ο μικρότερος γιος του, ο Νικουλάε δεν ενδιαφέρεται για τίποτε άλλο παρά μόνον για τα βιβλία του. Στο μεταξύ η χώρα ζει ιστορικές αλλαγές καθώς αρχίζει η κολεκτιβοποίηση με αποτέλεσμα οι χωρικοί να είναι διχασμένοι.

Μέσα σε μια εποχή που τα πάντα άλλαζαν για τη Ρουμανία τοποθετεί τη δράση της ταινίας του ο Γκούλεα η οποία είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του συγγραφέα Μαρίν Πρέντα. Το βιβλίο αποτελείται από δύο τόμους, ο πρώτος κυκλοφόρησε το 1955 και ο δεύτερος το 1967.  Η ταινία είναι σίκουελ της ταινίας που είχε γυρίσει πάλι ο Γκούλεα το 1987 και βασιζόταν στον πρώτο τόμο. Τότε παρακολουθούσε τη ζωή της οικογένειας κατά τη δεκαετία του 1930. Τώρα, μεταφέρει στο σινεμά το δεύτερο τόμο και μας μεταφέρει στα 1945-46.

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ταινία με σφιχτό αφηγηματικό ρυθμό και εξαιρετικές ερμηνείες. Ο Γκούλεα μεταφέρει με πιστό τρόπο το κλίμα της εποχής και εμβαθύνει με ιδιαίτερη επιτυχία στους χαρακτήρες του Μαρίν Πρέντα. (ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ)

«Αδιαφορώ εάν καταγραφούμε στην ιστορία ως βάρβαροι» (I do not care if we go down in history as barbarians), του Ράντου Ζούντε  

Τα λόγια αυτά –του τίτλου της ταινίας- ανήκουν στο στρατάρχη Ιόν Αντονέσκου, ακροδεξιού δικτάτορα της Ρουμανίας, ο οποίος στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο συντάχθηκε με τις δυνάμεις του Άξονα. Ιδιαίτερο ζήλο επέδειξε στις διώξεις των Εβραίων στη Ρουμανία, τη Βεσσαραβία και την Ουκρανία, ώστε να θεωρείται υπεύθυνος για το θάνατο 400.000 τουλάχιστον ανθρώπων. Η συμμετοχή του καθεστώτος Αντονέσκου στο Ολοκαύτωμα περιελάμβανε πογκρόμ και δολοφονίες με ιδιαίτερα σκληρούς τρόπους (π.χ. κάψιμο ζωντανών) με αποκορύφωμα τη σφαγή στην Οδησσό. Αυτήν είναι μια σκοτεινή πλευρά της ρουμάνικης Ιστορίας την οποία σχεδόν αγνοούν, ή θέλουν να ξεχάσουν οι Ρουμάνοι σήμερα.

Αυτό είναι το θέμα με το οποίο ασχολείται ο Ράντου Ζούντε στη νέα ταινία του. Στο επίκεντρο της αφήγησής του είναι μια νεαρή σκηνοθέτιδα η οποία προτείνει στο δήμο της πρωτεύουσας να χρηματοδοτήσει μια θεατρική αναπαράσταση αυτού του γεγονότος σε μια κεντρική πλατεία. Αυτό όμως δεν είναι καθόλου εύκολο καθώς ο αντισημιτισμός έχει πολύ βαθιές ρίζες στη Ρουμανία. Επίσης είναι πολύ έντονος ο εθνικισμός ο οποίος έχει αναπτυχθεί στη χώρα. Η νεαρή σκηνοθέτιδα βρίσκεται σε συνεχείς αντιπαραθέσεις με διάφορους από τους συμμετέχοντες αλλά και με τον υπεύθυνο του δήμου ο οποίος προσπαθεί να την πείσει να αφαιρέσει κάποια ‘ενοχλητικά’ κομμάτια από την παράσταση.

Ο Ράντου Ζούντε σκηνοθετεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο και αντιδημοφιλές θέμα στην πατρίδα του. Η καθαρά ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση, αν και πρόκειται για ταινία μυθοπλασίας, προσδίδει ιδιαίτερη αμεσότητα και διεισδυτικότητα. Χρησιμοποιώντας ως εργαλείο τις απόψεις της Χάνα Άρεντ, ο Ζούντε προσπαθεί να φέρει τους συμπατριώτες μπροστά στις ιστορικές ευθύνες της Ιστορίας, να τους αφυπνίσει, να καταγγείλει και να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για το φασισμό ο οποίος σηκώνει κεφάλι.

Είναι συγκλονιστικές οι σκηνές προς το τέλος της ταινίας όταν, επιτέλους, η παράσταση πραγματοποιείται. Εκεί ο Ζούντε αναδεικνύει το πώς σκέφτεται μεγάλη πλειοψηφία σήμερα στη Ρουμανία. Στην πλατεία εμφανίζονται οι ναζί και ο κόσμος χειροκροτεί. Εμφανίζονται οι Σοβιετικοί και ο κόσμος γιουχάρει. Εμφανίζονται οι Ρουμάνοι του Αντονέσκου και παραληρεί. Κι όταν μιλά ο ηθοποιός ο οποίος υποδύεται το στρατάρχη, επευφημείται.

Ένα άλλο πολύ χαρακτηριστικό σημείο, το οποίο δείχνει πως ο ρατσισμός είναι πολύ διεισδυτικό μικρόβιο, άρα πολύ επικίνδυνο, είναι όταν δύο Εβραίοι, επισκέπτονται τη σκηνοθέτιδα για να διαμαρτυρηθούν. Ο λόγος; Πως στην αναπαράσταση συμμετέχουν Ρομά!

Βλέποντας την εξαιρετική ταινία του Ράντου Ζύντε θαύμασα για μια ακόμη φορά το ταλέντο του αλλά και την ευκολία με την οποία κάθε φορά αλλάζει στυλ και δεν τυποποιείται. Επίσης αναρωτιόμουν τι θα συνέβαινε ένα κάποιος σκηνοθέτης επιχειρούσε να γυρίσει μια παρόμοια ταινία στην Ελλάδα. Π.χ. με εγκλήματα Ελλήνων στη Μικρά Ασία, ή την Κύπρο. Θα τα κατάφερνε;  (ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ)

 

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s