«1945»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 3/6/2018)

Τα κρυφά εγκλήματα της Τελικής Λύσης

Του Στράτου Κερσανίδη

Τελική Λύση ονόμασαν οι ναζί το παρανοϊκό τους σχέδιο για τη μαζική εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την Ουγγαρία, χώρα η οποία τάχθηκε με τις δυνάμεις του Άξονα, 400.000 περίπου Εβραίοι χάθηκαν στα στρατόπεδα του θανάτου. Συγκεκριμένα στο Άουσβιτς, ένα στα τρία θύματα ήταν Ούγγροι πολίτες εβραϊκής καταγωγής. Ένα από τα ερωτήματα που συνοδεύουν το μαζικό έγκλημα της Τελικής Λύσης είναι το μέγεθος της ευθύνης απλών πολιτών και μάλιστα, το κατά πόσο κάποιοι από αυτούς αποκόμισαν υλικά οφέλη από το χαμό των Εβραίων συμπολιτών τους. Φαίνεται πως υπάρχει ένα ανομολόγητο μυστικό θαμμένο μέσα στα συμβάντα της Ιστορίας, μια συλλογική ενοχή η οποία στοιχειώνει ανθρώπους, οικογένειες, χωριά, πόλεις ακόμη και ολόκληρα έθνη.

Στη σημερινή Ουγγαρία του ακροδεξιού, Βίκτορ Όρμπαν, τη χώρα που κλείνει τα σύνορα στους πρόσφυγες και αμφισβητεί ανοιχτά το ευρωπαϊκό δημοκρατικό κεκτημένο, το να συζητιούνται τέτοια θέματα δεν μπορεί παρά να είναι ταμπού. Όμως μπορεί η ουγγρική κοινωνία να έχει πάρει μια συντηρητική πορεία αλλά ευτυχώς υπάρχουν φωνές οι οποίες την αμφισβητούν. Έτσι ο σκηνοθέτης Φέρεντς Τόροκ, με την ταινία «1945», τολμάει να θίξει ένα λεπτό ζήτημα, να ανοίξει τον Ασκό του Αιόλου και να προκαλέσει συζητήσεις φέρνοντας στην επικαιρότητα τη στάση των συμπατριωτών του στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η ταινία, όπως είναι και ο τίτλος της, μας μεταφέρει στο 1945. Δεν έχει καιρό που τελείωσε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Κόκκινος Στρατός έχει καταλάβει την Ουγγαρία, η οποία βρίσκεται στη μεριά των ηττημένων του πολέμου. Σε ένα μικρό χωριό οι κάτοικοι ετοιμάζονται για το γάμο του γιου του δημάρχου. Την ίδια μέρα όμως φτάνουν με το τρένο δύο Εβραίοι κουβαλώντας μαζί τους δύο ξύλινα κιβώτια. Κανείς δε γνωρίζει ποιοι είναι, τι περιέχουν τα κιβώτια και τι έχουν έλθει να κάνουν στο χωριό. Το χωριό αναστατώνεται επειδή όλοι νομίζουν πως οι δύο άνδρες είναι επιζήσαντες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και έρχονται να διεκδικήσουν τις περιουσίες των συγγενών τους, τις οποίες κάποιοι έχουν ιδιοποιηθεί ανάμεσά στους οποίους κι ο δήμαρχος.

Το τι συνέβη με τι περιουσίες των Εβραίων οι οποίοι εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν από τους ναζί αποτελεί μια σκοτεινή σελίδα της ευρωπαϊκής Ιστορίας. Αυτό το θέμα εξετάζει ο ούγγρος σκηνοθέτης σε αυτή τη συγκλονιστική ταινία. Ενώ ετοιμάζεται το γλέντι του γάμου οι δύο Εβραίοι πλησιάζουν προς το χωριό και η αγωνία των κατοίκων κορυφώνεται. Αλληλοκατηγορίες εκτοξεύονται, η κοινωνική συνοχή του χωριού αλλά και οι οικογενειακές σχέσεις διαταράσσονται και διαρρηγνύονται.

Ο σκηνοθέτης δίνοντας μεγάλη προσοχή στην αρχιτεκτονική των κάδρων και στην καθαρή και διαυγή ασπρόμαυρη φωτογραφία. Με υποδειγματικό ρυθμό αφήνει τη δράση να εξελιχθεί σε πραγματικό χρόνο δημιουργώντας μια υπόγεια ένταση και αγωνία. Με ένα εξαιρετικά σφιχτοδεμένο και καλοδουλεμένο σενάριο, δυνατές και μεστές ερμηνείες από τους ηθοποιούς καταφέρνει να δομήσει χαρακτήρες και να τους εντάξει στο ιστορικό πλαίσιο. Βέβαια με μια τέτοια ταινία δεν είναι δυνατόν ο σκηνοθέτης να μην παίρνει σαφή πολιτική θέση τόσο για τα ιστορικά γεγονότα αλλά και με αιχμές στη σημερινή πολιτική κατάσταση στη χώρα του.

Πρόκειται για ένα χαμηλών τόνων υπόκωφο αριστούργημα, τολμηρό και ειλικρινές το οποίο απέσπασε ενθουσιώδη σχόλια από το κοινό του 58ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

strakersan@gmail.com

https://kersanidis.wordpress.com

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s