19ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (2)

 

(από το http://www.stokokkino.gr)

Το βλέμμα που τέμνει

Του Στράτου Κερσανίδη

%ce%b7-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7-%ce%bf%cf%85%cf%84%ce%bf%cf%80%ce%b9%ce%b1

«(…) η κυρίαρχη υπόθεση των αισθήσεων μας τέμνεται από το γεγονός ότι ο θεατής που στέκεται μπροστά στον πίνακα, -εσείς κι εγώ δηλαδή- τέμνεται κατ’ ευθείαν από το βλέμμα του δικαστή έτσι ώστε να έχει την αίσθηση ότι ο ίδιος είναι ο κατηγορούμενος»….

Με τα παραπάνω λόγια ο Φώτος Λαμπρινός, στοχεύοντας με την κάμερά του τον πίνακα του Σολομόν Νικρίτιν, ‘Δίκη λαού’ τελειώνει την ταινία του «Η μεγάλη ουτοπία», βάζοντας και εμάς, ως θεατές της ταινίας, στη θέση του κατηγορούμενου.

Γιατί όμως να νιώθουμε κατηγορούμενοι; Επειδή γοητευτήκαμε και κάποιοι ίσως να γοητευόμαστε ακόμη, από τη μεγάλη και ματαιωμένη εν πολλοίς, ουτοπία που έφερε η Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση; Ή μήπως, επειδή αποσιωπήσαμε, ακόμη και από τους ίδιους μας τους εαυτούς, τα γεγονότα τα οποία ‘λέρωναν’ την ιδανική εικόνα που θέλαμε να έχει η ουτοπία μας;

Ο Φώτος Λαμπρινός, λοιπόν, σκαλίζει την Ιστορία, δεν αποσιωπά επειδή γνωρίζει πως όλες οι μεγάλες ανατροπές, τα ιστορικά άλματα και οι ιστορικές αλλαγές, δεν επιτελούνται με τους κανόνες του σαβουάρ βιβρ. Ούτε οι άνθρωποι οι οποίοι πιστεύουν σε μεγάλα ιδανικά είναι άγγελοι. Όλοι και όλες γνωρίζουμε ανθρώπους οι οποίοι προκειμένου να επιβάλλουν τις αγνές τους –και το εννοώ- προθέσεις, χρησιμοποιούν μέσα, όχι και τόσο ηθικά. Το μακιαβελικό ‘ο σκοπός αγιάζει τα μέσα’ αποτελεί μία όχι άγνωστη πρακτική, σε πολλές ιστορικές στιγμές και έχει χρησιμοποιηθεί από πολλούς ηγέτες κάθε είδους και κάθε ιδεολογίας. Ιδίως όσοι (όσες) ανήκουμε στο χώρο της Αριστεράς, ας μην συμπεριφερόμαστε ως μωρές παρθένες, που δε γνωρίζουμε.

Οι Μπολσεβίκοι ανέτρεψαν με περίπου πραξικοπηματικό τρόπο, την εκλεγμένη εθνοσυνέλευση που προέκυψε μετά από ελεύθερες εκλογές ύστερα από την επανάσταση του Φλεβάρη του 1917 που ανέτρεψε τους Ρομανόφ, κι ας μην είχαν την πλειοψηφία.

Κι ύστερα ήρθε η εξόντωση των αντιπάλων, η συμφωνία Μπρες-Λιτόφσκ, ο εμφύλιος, ο λιμός εξαιτίας της αντίδρασης των χωρικών στην κολεκτιβοποίηση. Και τότε ο Λένιν, ο οποίος ήταν μεγάλος ηγέτης και έβλεπε μπροστά, αποφάσισε να εφαρμόσει τη νέα οικονομική πολιτική (ΝΕΠ). Και η πορεία της νέας σοβιετικής δημοκρατίας συνεχίστηκε μέσα από δυσκολίες, αγώνες, αντιφάσεις, ενθουσιασμό και απογοητεύσεις, επιτυχίες και πισωγυρίσματα, νίκες και ήττες. Ήταν κοσμοϊστορικά γεγονότα τα οποία άλλαξαν τον κόσμο και έδωσαν ώθηση στο εργατικό κίνημα παγκοσμίως με τη δημιουργία κομμουνιστικών κομμάτων και εργατικών συνδικάτων.

Το 1934, και ενώ ο Λένιν έχει πεθάνει και ο Στάλιν έχει εδραιώσει την εξουσία του, η μεγάλη ουτοπία, κατά το Φώτο Λαμπρινό, τελειώνει.

Μέσα από ένα πλούσιο αρχειακό υλικό, οι θεατές βλέπουν τα ηρωικά χρόνια της επανάστασης των Μπολσεβίκων να ζωντανεύουν. Βλέπουν όμως και εικόνες σκληρές, άσχημες, που δεν αρέσουν. Ανθρώπους να πεθαίνουν από την πείνα, αγρότες να διαδηλώνουν κατά της κολεκτιβοποίησης, πολιτικούς αντιπάλους να φυλακίζονται. Και η ιδανική εικόνα αμαυρώνεται, ενοχλεί, πονάει.

Το θαυμάσιο μοντάζ του Λαμπρινού, που καταφέρνει να συνδέσει πολλά πράγματα (ιστορικά γεγονότα, καλλιτεχνικά κινήματα) χωρίς όμως να ‘φορτώσει’ την ταινία, κρατούν το ρυθμό της και το θεατή σε εγρήγορση. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, που προσωπικά μου άρεσε. Είναι η αφήγηση, το κείμενο το οποίο συνοδεύει τις εικόνες που βλέπουμε.

Θεωρώ πως το ντοκιμαντέρ του Φώτου Λαμπρινού, «Η μεγάλη ουτοπία», είναι μια εξαιρετική δουλειά, προϊόν εξαντλητικής έρευνας αλλά και έντονης εσωτερικής πάλης. Γιατί εκείνος που θέλει να δει λιγάκι πιο βαθιά, θα διακρίνει τον πόνο του σκηνοθέτη. Δεν έχουμε να κάνουμε με ένα αντικομουνιστικό ντοκιμαντέρ. Γιατί ένα τέτοιο θα είχε εντελώς διαφορετική προσέγγιση, διαφορετικό λόγο, καταγγελτικό και αψύ. Έχουμε να κάνουμε με ένα ντοκιμαντέρ που προσεγγίζει την Ιστορία με ειλικρίνεια, χωρίς υπεκφυγές και –κατά την άποψή μου- πολύ προσωπικό.

Ο Φώτος Λαμπρινός, απελευθερώνεται και απελευθερώνει όσους από τους θεατές θέλουν να απελευθερωθούν. Κι το έχουμε ανάγκη, επειδή τίποτε δεν έχει τελειώσει, ο δρόμος είναι δύσκολος και έχουμε ανάγκη από μια απελευθερωμένη από στερεότυπα και απενοχοποιημένη Ουτοπία.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s