57ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (2)

 

(από το http://www.stokokkino.gr)

Κρίση, γυναίκες στον αραβικό κόσμο και ποίηση, βία και διαφθορά στα Βαλκάνια

Του Στράτου Κερσανίδη

Πέντε ταινίες περιλαμβάνει το σημερινό μας σημείωμα, οι οποίες, για διαφορετικό λόγο η κάθε μία, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Από το ελληνικό φεστιβάλ («Ξα μου»), περνάμε στο διεθνές διαγωνιστικό («Στην ηλικία μου ακόμη κρύβομαι για να καπνίσω») και καταλήγουμε στα Βαλκάνια με τρεις ταινίες.

xamou 

«Ξα μου», σκηνοθεσία: Κλειώ Φανουράκη

Ο Τζόνι, χρόνια διευθυντής σε μεγάλη ξενοδοχειακή  μονάδα μένει άνεργος εξαιτίας της κρίσης. Σοκαρισμένος περνά τις περισσότερες ώρες της ημέρας κλεισμένος σε ένα δωμάτιο τζογάροντας διαδικτυακά. Μια μέρα πηγαίνοντας μια βόλτα στην παραλία με τη γυναίκα του προσκαλείται σε μια παρτίδα σκάκι από έναν ντόπιο ψαρά. Τον κερδίζει και η ανταμοιβή του είναι να πάει το βράδυ μαζί του για ψάρεμα και να πάρει όλη την ψαριά. Επιστρέφοντας την επόμενη μέρα το πρωί, καλείται από κάποιους γνωστούς του αμπελοκαλλιεργητές να πάει να τρυγήσει μαζί τους. Σιγά – σιγά ο Τζόνης αρχίζει να βλέπει τη ζωή διαφορετικά. Κι όταν ένας νεαρός κτηνοτρόφος του ζητά να τον προσλάβει για να προωθήσει τα προϊόντα του, εκείνος δέχεται.

Υπάρχουν κάποιες ταινίες οι οποίες χωρίς να σε εντυπωσιάσουν σου δημιουργούν μια ευφορία. Έτσι συμβαίνει με το «Ξα μου» το οποίο αν και ξεκινά με έναν άνδρα ο οποίος μένει άνεργος στη συνέχεια εξελίσσεται σε ένα απελευθερωτικό οδοιπορικό του ήρωα που ξεχειλίζει αισιοδοξία και πίστη στη ζωή και τους ανθρώπους. Μια ταινία 100% κρητική, με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό.

Η σκηνοθέτιδα δεν τα πηγαίνει καθόλου άσχημα, η αφήγησή της είναι στρωτή και το αποτέλεσμα δικαιώνει, θεωρώ, τις προθέσεις της. Δηλαδή να μεταδώσει την αγάπη στη ζωή μέσα από ένα ελπιδοφόρο μήνυμα το οποίο δείχνει έναν άλλο δρόμο προς την ευτυχία ο οποίος σχετίζεται με τους αληθινούς ανθρώπους οι οποίοι «παλεύουν» με τη θάλασσα και τη γη. (Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου)

i_still_hide_to_smoke_1

«Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω» (A mon age je me cache encore pour fumer), σκηνοθεσία: Ραϊχάνα

Αλγέρι 1995, οι φανατικοί ισλαμιστές τρομοκρατούν, βάζουν βόμβες, δολοφονούν. Η Φατίμα εργάζεται σε ένα χαμάμ τις μέρες που λειτουργεί για τις γυναίκες. Μαζί της δουλεύει η Σάμια, μια κοπέλα 29 ετών και μισό, όπως λέει η ταινία, η οποία θέλει να παντρευτεί. Το χαμάμ ανοίγει και οι γυναίκες αρχίζουν να έρχονται. Γνωρίζονται μεταξύ τους, πειράζονται, και εξομολογούνται η μία στην άλλη τα πάθη αλλά και τα βάσανα της οικογενειακής τους ζωής. Εκείνη την ημέρα μια έγκυος κοπέλα η οποία είναι έτοιμη να γεννήσει, ζητά από τη Φατίμα να την κρύψει επειδή ο αδελφός της θέλει να τη σκοτώσεις εξαιτίας της εκτός γάμου εγκυμοσύνης της. Και ενώ οι γυναίκες λούζονται, χασκογελούν, συζητούν απελευθερωμένες από τη σκληρή για το φύλο τους καθημερινότητα, έρχεται η στιγμή της γέννας ενώ την ίδια ώρα ο αδελφός της εγκύου μαζί με μια ομάδα φανατικών έχουν συγκεντρωθεί  έξω από το χαμάμ απειλώντας να εισβάλλουν.

Ολόκληρη σχεδόν  η ταινία είναι γυρισμένη μέσα στο χαμάμ. Η σκηνοθέτιδα χρησιμοποιεί αυτόν τον κλειστό χώρο, αναδεικνύοντας το αίσθημα του εγκλεισμού και της ασφυξίας που βιώνουν οι γυναίκες σε μια μουσουλμανική χώρα. Ταυτόχρονα όμως είναι και ο χώρος όπου νοιώθουν ελεύθερες να μιλήσουν, να εκφραστούν. Επίσης το χαμάμ λειτουργεί και ως καθρέφτης της κοινωνίας στην Αλγερία. Βλέπουμε έτσι το διαφορετικό τρόπο με τον οποίο η κάθε μία από αυτές αντιμετωπίζει τη θρησκεία, την πολιτική, την οικογένεια, τις σχέσεις.

Μια πολύ δυνατή, ιδεολογικά τουλάχιστον, ταινία, ένα φεμινιστικό μανιφέστο για τις γυναίκες στον αραβικό κόσμο. Η τελική σκηνή με το κοριτσάκι να πετά μια μαύρη μαντήλα στο αέρα και στη συνέχεια χιλιάδες μαντήλες να υψώνονται στον ουρανό απελευθερώνοντας τις γυναίκες από την καταπίεση στην οποία οδηγεί η ακραία ερμηνεία του Κορανίου από τους φανατικούς, είναι πραγματικά συγκλονιστική.

Πρόκειται για μια συμπαραγωγή Γαλλίας, Ελλάδας και Αλγερίας. (Διεθνές Διαγωνιστικό)

anishoara_1

«Ανισοάρα» (Anisoara), σκηνοθεσία: Άνα Φελίτσια Σκουτέλνικου

Σε κάποιο χωριό στη Μολδαβία, η 15χρονη Ανισοάρα πέρνα τις μέρες της όπως όλα τα παιδιά στην ηλικία της, μέσα στην ανεμελιά. Αυτό το καλοκαίρι όμως η φύση ξυπνά μέσα της αφού νιώθει το έρωτα να την αναστατώνει σο πρόσωπο ενός μεγαλύτερού της νεαρού, του Ντράγκος. Μαζί του αντικρίζει πρώτη φορά τη θάλασσα κι όταν αυτός θα φύγει τον περιμένει με λαχτάρα να επιστρέψει. Όταν ο Ντράγκος θα επιστρέψει η Ανισοάρα θα βρεθεί μπροστά σε μια έκπληξη.

Η ταινία είναι χωρισμένη σε τέσσερα μέρη που το κάθε ένα αντιστοιχεί σε μια εποχή του έτους. Χωρίς πολλά λόγια, και με την πρωταγωνίστρια, την οποία ερμηνεύει εξαιρετικά η Άνα Μοράρι, να κουβαλά μέσα την εκρηκτικότητα της νιότης, η σκηνοθέτιδα αφήνει τις εικόνες της να μιλήσουν. Μια ποιητική ταινία στην οποία αποτυπώνεται ο νεανικός ερωτικός πόθος και η καθημερινή ζωή στη μολδαβική επαρχία. Η Σκουτέλνικου φαίνεται πως βαδίζει στα χνάρια της κινηματογραφικής παράδοσης της χώρας της, και ιδιαίτερα του μολδαβού –σοβιετικού τότε-  σκηνοθέτη, Εμίλ Λοτιάνου, αφού η ματιά της μου θύμισε έντονα τη γνωστή ταινία του, του 1971. «Οι τσιγγάνοι πεθαίνουν από αγάπη». (Ματιές στα Βαλκάνια)

dogs_1

«Όταν ξέσπασε η βία» (Caini), σκηνοθεσία: Μπογκντάν Μιρίκα

Ο Ρομάν κληρονομεί μια τεράστια έκταση 5.500 στρεμμάτων από τον παππού του, η οποία είναι άγονη και έτσι σχεδιάζει να την πουλήσει. Η περιοχή βρίσκεται κοντά στα σύνορα της Ρουμανίας με την Ουκρανία, εκεί που ο Δούναβης εκβάλει στη Μαύρη θάλασσα. Μετά από κάποια παράξενα περιστατικά, ο αρχηγός της αστυνομίας του κοντινού χωριού, τον ενημερώνει πως ο παππούς του ήταν μπλεγμένος με λαθρεμπόριο, το οποίο συνεχίζουν οι άνδρες του. Και για το λόγο αυτό δεν πρόκειται να του επιτρέψουν να πουλήσει την περιοχή. Στο μεταξύ έχει εξαφανιστεί ένας φίλος του Ρομάν ο οποίος ανέλαβε τη γραφειοκρατική διαδικασία της πώλησης ενώ ο αστυνομικός προσπαθεί να ανακαλύψει σε ποιον ανήκει ένα κομμένο πόδι που βρέθηκε στο βάλτο! Η αλήθεια θα αρχίσει να αποκαλύπτεται με τον πιο βίαιο τρόπο.

Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ακόμη θαυμάσια ταινία από τη Ρουμανία. Ένα σύγχρονο βαλκανικό γουέστερν με στοιχεία νουάρ το οποίο κερδίζει το θεατή από την πρώτη στιγμή και τον κρατά καθηλωμένο μέχρι το τέλος. Ο Μιρίκα σχολιάζει με τον τρόπο του τα κοινωνικά στεγανά τα οποία παραμένουν ακλόνητα μπροστά στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Με στοιχεία από το σινεμά του Σαμ Πέκινπα, ο νεαρός σκηνοθέτης από τη Ρουμανία, δημιουργεί ένταση και αγωνία με τη βία να υποβόσκει και να ξεσπά και, τέλος, κλείνει με ένα πικρό τρόπο όπως εκείνο το «είμαι ένας φτωχός και μόνος καουμπόι», με τον μοναχικό αστυνομικό να χάνεται στο βάθος του ορίζοντα. (Ματιές στα Βαλκάνια)

glory2

«Glory» (Slava), σκηνοθεσία: Κριστίνα Γκρόζεβα, Πέταρ Βαλτσάνοφ

Ο Τσάνκο είναι ένας άνδρας με προβλήματα ομιλίας ο οποίος εργάζεται στο δημόσιο σιδηρόδρομο. Μια μέρα ενώ ελέγχει τις ράγες βρίσκει κάποιες σκισμένες σακούλες με εκατομμύρια λέβα. Αν και φτωχός αποφασίζει να παραδώσει τα χρήματα στην αστυνομία. Ο υπουργός Μεταφορών, ο οποίος εκείνες τις μέρες κατηγορείται για κακή διαχείριση, αποφασίζει να εκμεταλλευτεί το γεγονός. Έτσι η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του υπουργείου, μια γυναίκα καριέρας η οποία προσπαθεί να αποκτήσει παιδί, οργανώνει μια τελετή στην οποία ο Τσάνκο βραβεύεται μπροστά στις κάμερες και παίρνει ως δώρο ένα ρολόι χειρός. Έτσι όμως χάνει το παλιό του ρολόι, κειμήλιο από τον πατέρα του, το οποίο έβγαλε για τις ανάγκες της βράβευσης. Ο αγώνας του να το ξαναβρεί θα του δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα καθώς θα έρθει αντιμέτωπος με τον αδίστακτο κρατικό μηχανισμό.

Αυτό το συγκλονιστικό φιλμ από τη γειτονική Βουλγαρία, αναδεικνύει τη δύναμη της εξουσίας η οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε μέσο προκειμένου να μη θιγεί. Ένα ολόκληρο καθωσπρέπει σύστημα το οποίο χρησιμοποιεί τους ανθρώπους για το συμφέρον του και δε διστάζει να τους συντρίψει όταν νιώσει πως απειλείται. Ένα σύστημα καλοντυμένων γιάπηδων το οποίο στηρίζεται από τη διεφθαρμένη αστυνομία.

Οι σκηνοθέτες κινηματογραφούν με αμεσότητα τα γεγονότα, αναδεικνύουν το μεγαλείο ενός απλού ανθρώπου και τη μικρότητα των «μεγάλων». Χωρίς δισταγμό καταγγέλλουν την κρατική διαφθορά σε όλα τα επίπεδα, από την κορυφή μέχρι τη βάση. Μια από τις καλύτερες ταινίες που έχουμε δει μέχρι στιγμής στο φετινό Φεστιβάλ, που τα έχει όλα. Καλοδουλεμένο σενάριο, σφιχτή σκηνοθεσία, θαυμάσιες ερμηνείες και ξεκάθαρες προθέσεις. (Ματιές στα Βαλκάνια)

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s