1ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗΣ

Από την Παρασκευή 20 έως την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου διεξήχθη το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αδριανούπολης. Παρακάτω δημοσιεύονται τα τρία κείμενα που έστειλα από την τουρκική πόλη και δημοσιεύτηκαν στο http://www.alterthess.gr.

Η γέφυρα του ποταμού Έβρου (Μέριτς), η οποία οδηγεί μέσα στην Αδριανούπολη.

Η γέφυρα του ποταμού Έβρου (Μέριτς), η οποία οδηγεί μέσα στην Αδριανούπολη.

Εικόνες του κόσμου στην Ανατολική Θράκη

Του Στράτου Κερσανίδη

Ξεκίνησε την περασμένη Παρασκευή και ολοκληρώνεται την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου, το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αδριανούπολης.

Μια μεγάλη προσωπικότητα του παγκόσμιου κινηματογράφου, ο γάλλος Τόνι Γκατλίφ, είναι ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής. Μάλιστα, η νέα του ταινία «Τζερόνιμο», (Geronimo), προβλήθηκε ως ταινία έναρξης.

"Τζερόνιμο"

«Τζερόνιμο»

Το νέο αυτό φεστιβάλ που διοργανώνεται στην τουρκική πόλη της Ανατολικής Θράκης, έχει διαγωνιστικό χαρακτήρα και επικεντρώνει σε ταινίες οι οποίες προέρχονται από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

Μέσα σε μία εβδομάδα προβάλλονται περίπου 100 ταινίες, από τις οποίες 10 στο Διεθνές και άλλες 10 στο Εθνικό τμήμα. Υπάρχει επίσης και διαγωνιστικό τμήμα για τουρκικές ταινίες μικρού μήκους.

Οι προβολές γίνονται σε 4 υπερσύγχρονες αίθουσες στον πολύ-κινηματογράφο Σινεμαρίν, ο οποίος βρίσκεται σε ένα εμπορικό κέντρο.

Τιμώμενη βαλκανική χώρα είναι η Βουλγαρία, ενώ στο τμήμα Ένας Σκηνοθέτης, Μία Χώρα, φιλοξενούνται δύο ταινίες του ρουμάνου Κριστιάν Κομεάγκα. Στο τμήμα Πέρα από τη Θάλασσα, προβάλλονται ταινίες από υπερατλαντικές χώρες. Επιπλέον υπάρχουν προβολές επιλεγμένων τουρκικών ντοκιμαντέρ, βραβευμένων τουρκικών ταινιών μικρού μήκους, αφιερώματα σε τούρκους κινηματογραφιστές, ταινίες για παιδιά, κινηματογραφικές επιτυχίες, όπως το «Χιούγκο», του Μάρτιν Σκορσέζε κλπ.

Η κριτική επιτροπή του εθνικού τμήματος, θα απονείμει συνολικά έξι Χρυσά Ηλιοτρόπια, για την καλύτερη ταινία, την καλύτερη σκηνοθεσία, για γυναικεία ερμηνεία, για ανδρική ερμηνεία, για σενάριο σενάριο και για διεύθυνση φωτογραφίας.

Έχοντας φθάσει στην Αδριανούπολη, νωρίς το μεσημέρι της Δευτέρας, είχα την ευκαιρία μέχρι το βράδυ, να δω τέσσερις ταινίες. Δύο από το Διεθνές Διαγωνιστικό, μία από το Εθνικό Διαγωνιστικό και μία από το τμήμα Γκαλά της Αδριανούπολης, στο οποίο προβάλλονται επιλεγμένες ταινίες.

Η τουρκική ταινία «Περιπλοκή» (Dolanma), του Τουντς Νταβούτ, περιγράει τις περίπλοκες σχέσεις οι οποίες δημιουργούνται ανάμεσα σε δύο αδέλφια που ζουν στο δάσος και εργάζονται ως υλοτόμοι και μία γυναίκα.

"Περιπλοκή"

«Περιπλοκή»

Με πλάνα μεστά, βλέμματα και εκφράσεις, ο σκηνοθέτης εικονογραφεί με οικονομία και αρκετά αφαιρετική διάθεση, την υπόγεια σύγκρουση ανάμεσα στους τρεις χαρακτήρες, σε μια ταινία που ρουφάει το θεατή.

Στην ταινία του διεθνούς διαγωνιστικού, «Οι αδελφοί Φίδια» (Kobry a uzovsky), ο Τσέχος σκηνοθέτης Γιαν Προυσινόφσκι, περιγράφει τη δύσκολη σχέση ανάμεσα σε δυο αδέλφια με τα παρατσούκλια Κόμπρα και Οχιά. Ο ένας (Οχιά) προσπαθεί να φτιάξει τη δουλειά του ανοίγοντας ένα μαγαζί με ρούχα αλλά αντιμετωπίζει διαρκώς προβλήματα από τον αδελφό του (Κόμπρα), ο οποίος είναι ναρκομανής και κλέφτης. Με ρεαλιστική ματιά, νευρική κάμερα και συναισθηματική αποστασιοποίηση, ο σκηνοθέτης δίνει μια εικόνα της ζωής στη σύγχρονη Τσεχία.

Στην άλλη ταινία του διεθνούς διαγωνιστικού, την αλβανική «Καφέ Μπότα» (Bota), του Τόμας Λογκορέτσι, βλέπουμε τη ζωή κάποιων ανθρώπων, σε μια απόκοσμη περιοχή, στη μέση του πουθενά. Μέσα σε ένα έρημο και μίζερο τοπίο, σε μια αυτοσχέδια παράγκα, λειτουργεί το καφέ Μπότα. Ιδιοκτήτης του είναι ο Μπεν και εργάζονται σε αυτό, η ξαδέλφη του, Γιούλι και η ερωμένη του, Νόρα. Ο Μπεν χρωστά σε ένα μαφιόζο, η Νόρα μένει έγκυος και η Γιούλι ανακαλύπτει ένα μυστικό από το παρελθόν που αναστατώνει τη ζωή της. Με πλάνα στα οποία φαίνεται το τοπίο το οποίο έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, αφού η ερημιά του μπορεί να παραλληλιστεί με την ερημιά των ηρώων του, ο Λογκορέτσι μπάινει μέσα στη ψυχή των ανθρώπων που ονειρεύονται αλλά μένουν εγκλωβισμένοι. Το τραγικό φινάλε λειτουργεί ως λύτρωση για τη Γιούλι, αλλά δεν παύει να είναι πικρό. Μια ταινία για το δράμα των Βαλκανίων και ιδιαίτερα για την Αλβανία, μια ταινία που η ψυχή της πάλλεται σε επικίνδυνες ισορροπίες.

Τέλος η ταινία του κούρδου, Αιντίν Οράκ, «Μωυσής χωρίις ράβδο» (Musaye be asa), είναι μια ποιητική ματιά στη ζωή του συγγραφέα, διανοητή, αγωνιστή της δημοκρατίας και ακτιβιστή, Μουσά Αντέρ. Ο «θείος Μουσά» των Κούρδων σκιαγραφείται με λεπτότητα μέσα από τη ζωή και το έργο του. Σημειώνουμε πως η δολοφονία του, το Σεπτέμβριο του 1992, παραμένει ανεξιχνίαστη.

 

Εκδρομή στον Αίνο

Η χθεσινή μέρα (Τρίτη)  περιελάμβανε για τους προσκαλεσμένους του φεστιβάλ, εκτός από τις ταινίες και μια θαυμάσια εκδρομή στον Αίνο (Enez), μια παραθαλάσσια κωμόπολη στις ακτές του Β.Α. Αιγαίου, περίπου 200 χιλιόμετρα από την Αδριανούπολη.

Αίνος (Enez)

Αίνος (Enez)

Μόλις φτάσαμε στον Αίνο, μας υποδέχθηκε ο δήμαρχος, Αμπντουλάχ Μποσταντζί. Συστηθήκαμε πίνοντας τσάι,, του είπα πως είμαι από τη Θεσσαλονίκη και μου ανακοίνωσε με χαρά πως ο δήμος του Αίνου έχει αδελφοποιηθεί με την Αλεξανδρούπολη. Στη συνέχεια ανέλαβε ο ίδιος την ξενάγησή μας, αρχής γενομένης από το κάστρο, το οποίο έχει θέα στο Αιγαίο, και μέσα στο οποίο υπάρχει ο μισοκατεστραμμένος ναός της Αγίας Σοφίας. Σε αυτό το χώρο ο δήμαρχος επέλεξε να τιμήσει το ρουμάνο σκηνοθέτη και μέλος της κριτικής επιτροπής του φεστιβάλ, Κριστιάν Κομεάγκα, ο οποίος βρισκόταν ανάμεσά μας. Το μικρό τελετουργικό περιελάμβανε μία μικρή προσφώνηση, την προσφορά δώρων και φωτογραφίες.

Αφού ξεναγηθήκαμε σε δυο τρία ακόμη αξιοθέατα, τα οποία ο δήμαρχος μας επεδείκνυε με περηφάνια, ακολούθησε πλούσιο γεύμα με ψάρια.

Έχει ενδιαφέρον να σημειωθεί πως καθ’ όλη τη διάρκεια της ξενάγησης μας ακολουθούσε ένα περιπολικό της αστυνομίας, ο δήμαρχος συνοδευόταν από κάποιους παρατρεχάμενους οι οποίοι έβγαζαν φωτογραφίες και βιντεοσκοπούσαν, ενώ υπήρχαν και δύο τηλεοπτικά συνεργεία.

Κατά τη διάρκεια της εκδρομής είχα την ευκαιρία να γνωριστώ με ένα γκρουπ ρουμάνων συναδέλφων. Ανάμεσα τους και η κ. Μαριλένα Ιλιέσιου με την οποία συζητήσαμε και για το Μίρτσεα Ντανιελούκ, το σκηνοθέτη ο οποίος τιμήθηκε από το πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Είχα επίσης την ευκαιρία να μιλήσω για λίγο με τη σεναριογράφο, Μόνια Γιόβιτς και το σύζυγό της σκηνοθέτη, Ιβάν Γιόβιτς, από τη Σερβία, η ταινία των οποίων «Θεραπεύοντας» (Isceljenje), πρόκειται όπως που είπαν, να προβληθεί στην Ελλάδα τους επόμενους μήνες. Μου είπαν επίσης πως στην ταινία ακούγεται βυζαντινός ύμνος, τον οποίο ερμηνεύει η Νεκταρία Καζαντζή.

Στην πολύ όμορφη αυτή εκδρομή μας συνόδευσε και ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ, κ. Γιουλντουρούμ Γιανουλμάζ.

Μετά από την εκδρομή ακολούθησε η παρακολούθηση ταινιών για τις οποίες οφείλω να γράψω δυο λόγια.

Λένε πως ένας επιτυχημένος τίτλος αποτελεί μεγάλο πλεονέκτημα και συχνά οδηγεί στην επιτυχία. Δεν αποκλείεται να συμβεί κάτι τέτοιο με την ταινία του τούρκου Μουράτ Ντουζγκιούνογλου, «Γιατί δεν μπορώ να γίνω Ταρκόφσκι» (Neden Tarkovski olamiyorum). Ο Μπαχαντίρ είναι ένας 35χρονος σκηνοθέτης ο οποίος λατρεύει τον Αντρέι Ταρκόφσκι και θα ήθελε να του μοιάσει. Όμως η πραγματικότητα είναι σκληρή και αντί για Ταρκόφσκι ο Μπαχαντίρ σκηνοθετεί φτηνές τηλεοπτικές παραγωγές εμπνευσμένες από φολκλορικά τραγούδια. Μια ταινία με πολλά κωμικά στοιχεία, στο βάθος της όμως παραμένει μια αληθινή τραγωδία. Η τραγωδία του ανθρώπου που η ζωή τον κρατά καθηλωμένο και του υπενθυμίζει πως η πραγματικότητα είναι πολύ σκληρή για να την αγνοήσεις.

Στο διαγωνιστικό επίσης, είδαμε την ταινία του Νταριγιάν Πεγιόφσκι, «Τρεις μέρες του Σεπτέμβρη» (Tri dena vo Septemvri), μια συμπαραγωγή ΠΓΔΜ και Κοσσυφοπεδίου.

"Τρρις μέρες του Σεπτέμβρη"

«Τρεις μέρες του Σεπτέμβρη»

Μια πόρνη, η Μάρικα, προσπαθεί να ξεφύγει επειδή κατηγορείται για φόνο. Στο τρένο συναντά τη Γιάνα, η οποία επιστρέφει μετά από χρόνια στο χωριό της κουβαλώντας ένα μεγάλο μυστικό. Οι δυο γυναίκες μέσα από συγκρούσεις δένονται μεταξύ τους κι αποφασίζουν να διεκδικήσουν τη ζωή τους. Ταινία χαρακτήρων μέσα από τους οποίους βγαίνει με οξύ τρόπο αλλά διακριτικό σεναριακά, το μεγάλο ζήτημα της κακοποίησης των γυναικών. Εξαιρετικός σκηνοθετικός ρυθμός, δυνατές ερμηνείες, δομημένοι χαρακτήρες.

Στο εθνικό τμήμα διαγωνίστηκε η ταινία «Έλα προς τη φωνή μου» (Sesime gel), του κούρδου Χουσείν Καράμπεη. Σε ένα χωριό του τουρκικού Κουρδιστάν, ο στρατός εισβάλει και αναζητά κρυμμένα όπλα. Επειδή δε βρίσκει συλλαμβάνει μια ομάδα ανδρών και ο λοχίας λέει πως θα τους απελευθερώσει εάν του παραδοθούν τα όπλα. Η 60χρονη Μπερφέ, ο γιος της οποίας Τέμο, έχει συλληφθεί, αρχίζει να αναζητά μαζί με τη μικρή της εγγονή, Ζιγιέν, ένα όπλο για να το παραδώσει ώστε να απελευθερωθεί ο γιος της και πατέρας της Ζιγιέν. Με ποιητική διάθεση, ο σκηνοθέτης μπαίνει μέσα στο κουρδικό πρόβλημα το οποίο ταλανίζει την Τουρκία ως χώρα αλλά πάνω απ’ όλα τον κουρδικό λαό. Μια τολμηρή πολιτική ματιά η οποία αναδεικνύει την καταπίεση που υφίστανται οι Κούρδοι αλλά και τη διαφθορά που υπάρχει σε χαμηλόβαθμους Τούρκους στρατιωτικούς.

Η ταινία «Αυτοί είναι οι κανόνες» (Tekva su pravila), του Ογκνιέν Σβίλισιτς από την Κροατία, προβλήθηκε πέρσι στο 55ο  Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ένα ζευγάρι ζει ήσυχα σε ένα διαμέρισμα στο Ζάγκρεμπ. Ένα πρωί ο γιος τους επιστρτέφει χτυπημένος και λέει στους γονείς του πως μπλέχτηκε σε ένα καυγά. Η μητέρα ου επιμένει και τον πηγαίνουν στο νοσοκομείο για ακτινογραφίες στο κεφάλι αλλά δε διαπιστώνεται τίποτε και επιστρέφει. Την ίδια μέρα πέφτει λιπόθυμος στο μπάνιο και μεταφέρεται λιπόθυμος στο νοσοκομείο.

Βραδυφλεγές δραματικό φιλμ το οποίο πραγματεύεται το απρόσμενο και τη διαχείρισή του. Ο Σβίλισιτς προσεγγίζει τους ήρωές του με τακτ και τρυφερότητα, με μια σπαρακτική ηρεμία. Χωφρίς εντάσεις, η ταινία διεισδύει στα «εντός» του θεατή, συγκινεί, φέρνει δάκρυα. Είναι εκείνη η αληθινή φύση του δράματος, η απώλεια, η οποία δε χρήζει ιδιαίτερων σκηνοθετικών χειρισμών, παρά μόνο σεβασμό στην ανθρώπινη τραγωδία, χαμηλόφωνη διαχείριση από τη μεριά του σκηνοθέτη και τακτ. Ο Σβίλισιτς τα καταφέρνει περίφημα σε όλα μα αποτέλεσμα μια ολοκληρωμένη και βαθιά ανθρώπινη ταινία.

«…αυτή η στιγμή είναι η ζωή σου»

Χωρίς την παρουσία του προέδρου της κριτικής επιτροπής, γάλλου σκηνοθέτη, Τονί Γκατλίφ, πραγματοποιήθηκε η τελετή λήξης του 1ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αδριανούπολης. «Θέλω να ζητήσω συγνώμη από τους διοργανωτές του φεστιβάλ, από το κοινό κι από τους δημοσιογράφους που δεν βρίσκομαι εκεί. Ο λόγος είναι επειδή οι φίλοι μου κι εγώ είμαστε θλιμμένοι», είπε σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα που προβλήθηκε κατά τη διάρκεια της τελετής λήξης, Η θλίψη του και ο λόγος της απουσίας του ήταν τα τραγικά γεγονότα του Παρισιού.«Στη Γαλλία ποτέ δε θα εγκαταλείψουμε αυτή την παλιά μας συνήθεια που ονομάζεται Ελευθερία. Ελευθερία της έκφρασης, του λόγου, του Τύπου», συνέχισε ο Γκατλίφ. «Θέλω να μοιραστώ μαζί σας κάτι που έχει αναφέρει ο Ομάρ Καγιάμ: ‘Να είσαι ευτυχισμένος γι’ αυτή τη στιγμή, αυτή η στιγμή είναι η ζωή σου’», κατέληξε.

Παρά την απουσία του όμως συμμετείχε με τηλεδιάσκεψη στη συνεδρίαση της κριτικής επιτροπής, έχοντας δει τις ταινίες σε ντιβιντί.

Τα βραβεία

Το Χρυσό Ηλιοτρόπιο, κέρδισε η ταινία «Τράγος» (Koza), του σλοβάκου σκηνοθέτη Ιβάν Οστοκόφσκι.

"Τράγος"-Χρυσό Ηλιοτρόπιο Διεθνούς τμήματος

«Τράγος»-Χρυσό Ηλιοτρόπιο Διεθνούς τμήματος

Η ταινία αφηγείται τη ζωή ενός πρώην ολυμπιονίκη πυγμάχου, ο οποίος αναγκάζεται να επιστρέψει στα ριγκ, όταν η κοπέλα του, του ανακοινώνει πως είναι έγκυος και πως χρειάζεται χρήματα για να κάνει έκτρωση. Εκείνος θέλει να κερδίσει περισσότερα από όσα χρειάζονται προκειμένου την κάνει να αλλάξει γνώμη και να κρατήσει το παιδί τους. Η ταινία η οποία βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα, ισορροπεί ανάμεσα σε αυτήν και την αναπαράστασή της.

Το αντίστοιχο, Χρυσό Ηλιοτρόπιο, για το εθνικό τμήμα, κέρδισε η ταινία του Φαρούκ Χατζιχαφίζογλου, «Οι πειρατές του χιονιού» (Kar korsanlari), μια τανία η οποία μας μεταφέρει στην περιοχή του Καρς, στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας, στα χρόνια της δικτατορία του στρατηγού Εβρέν, το 1981.

"Οι πειρατές του χιονιού"-Χρυσό Ηλιοτόπιο Τουρκικού τμήματος

«Οι πειρατές του χιονιού»-Χρυσό Ηλιοτόπιο Τουρκικού τμήματος

Ο χειμώνας είναι βαρύς κι όλοι αγωνίζονται να επιβιώσουν, ανάμεσά του και τρία παιδιά τα οποία κλέβουν κάρβουνο για νμα ζεσταθούν οι οικογένειές τους. Κι όλα αυτά ενώ το στρατιωτικό καθεστώς φυλακίζει τους δημοκρατικούς πολίτες.

Στο εθνικό τμήμα δόθηκαν επίσης βραβεία σκηνοθεσίας, σεναρίου, ανδρικής και γυναικείας ερμηνείας και φωτογραφίας.

Προβληματική διοργάνωση

Η τελετή λήξης, ξεκίνησε με τις καλύτερες προδιαγραφές, όταν μια μεγάλη ορχήστρα ξεκίνησε το πρόγραμμα ερμηνεύοντας εξαιρετικά διάφορα μουσικά κομμάτια. Ακούσαμε Μπετόβεν, Καραϊνδρου, τσιγγάνικα, τούρκικα κ.α.

Η συνέχεια όμως ήταν απογοητευτική. Μετά από τους σύντομους χαιρετισμούς του καλλιτεχνικού διευθυντή, Γιλντιριμ Γιανουλμάζ και του νομάρχη, Ρετζέπ Γκιουρκάν, το λόγο πήρε ο δήμαρχος, Ντουρσούν Αλί, ο οποίος μιλούσε επί μισή ώρα, καταχειροκροτούμενος! Κι όλα αυτά σε άπταιστα τουρκικά (ορθώς) χωρίς κανείς να μπει στον κόπο να μεταφράσει (μέγα λάθος!).

Μετά από αυτά ήρθε η ατελείωτη ώρα των απονομών, με αποτέλεσμα ολόκληρη η τελετή να κρατήσει περίπου δύο ώρες, ενώ όλοι εμείς οι μη γνωρίζοντας την τουρκική να βρισκόμαστε επί ένα δίωρο χαμένοι στη μετάφραση η οποία αναζητείται!

Η μεγάλη αυτή αργοπορία είχε ως αποτέλεσμα το τελευταίο βραβείο, που ήταν εκείνο για το εθνικό τμήμα να δοθεί σχεδόν μπροστά σε άδεια καθίσματα. Σημειωτέον πως η τελετή όταν ξεκίνησε δεν έπεφτε καρφίτσα στην αίθουσα.

Σε γενικές γραμμές, το επίπεδο των ταινιών ήταν αρκετά καλό, οι άνθρωποι του φεστιβάλ ήταν ευγενέστατοι και εξυπηρετικότατοι, αλλά έπεσαν κι αυτοί θύματα μιας μέτριας οργάνωσης. Αυτό ήταν και το αδύνατο σημείο του φεστιβάλ, δηλαδή η κακή του οργάνωση. Αξίζει πάντως τελειώνοντας να αναφερθεί πως το σχετικά μικρό του μέγεθος (αριθμός ταινιών, ημέρες διεξαγωγής, αριθμός προσκεκλημένων) προσέδωσε στο φεστιβάλ της Αδριανούπολης έναν ανθρώπινο και φιλικό χαρακτήρα ο οποίος αξίζει να διατηρηθεί.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s