«ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 15/3/2015)

paidia

Οι σιωπές της Ιστορίας

Επιμέλεια: Στράτος Κερσανίδης

Η τύχη παίζει παράξενα παιχνίδια. Την περασμένη Τρίτη και ενώ ετοιμαζόμουν να γράψω για την ταινία του Διονύση Γρηγοράτου, «Τα παιδιά του Εμφυλίου», γνώρισα τον κύριο Γιώργο. Η γνωριμία έγινε στο θάλαμο ενός νοσοκομείου όπου νοσηλευόμουν μετά από μία εγχείρηση όταν στο διπλανό κρεβάτι ήρθε ο κύριος Γιώργος ο οποίος επρόκειτο να εγχειριστεί. Κουβέντα στη κουβέντα, λοιπόν, έμαθα πως ο 81 ετών «συγκάτοικός» μου, ήταν ένα από τα παιδιά του λεγόμενου παιδομαζώματος. Το 1948, σε ηλικία 9 ετών μεταφέρθηκε από το Δημοκρατικό Στρατό μετά από αίτημα των γονιών του, από τη Ροδόπη στη Βουλγαρία αρχικά και στην Τσεχοσλοβακία στη συνέχεια. Εκεί σπούδασε, εργάστηκε και έκανε οικογένεια. Κάποτε επέστρεψε στην Ελλάδα αλλά δεν ξαναείδε τους γονείς του ποτέ.
Εκείνα τα χρόνια εκτός από σκοτεινά είναι και σκεπασμένα από μία σιωπή. Σύμφωνα με την κυρίαρχη ιδεολογία οι «κομμουνιστο – συμμορίτες» ήταν εκείνοι που άρπαζαν τα παιδιά χωρίς τη θέληση των γονιών τους. Μάλιστα ο «έγκυρος» (λέμε τώρα!), Νίκος Μαραντζίδης, υποστηρίζει σε άρθρο του στην Καθημερινή (12 Αυγ. 2012) πως επειδή στο Δημοκρατικό Στρατό δεν προσέρχονταν μαχητές να καταταγούν, αφού η προσέλευση στις τάξεις του ήταν μόνο 10%, προσέφυγαν στη βίαιη επιστράτευση. Βέβαια ο Διονύσης Γρηγοράτος μετά από έρευνα πολλών ετών καταρρίπτει το εν λόγω επιχείρημα, χρησιμοποιώντας ένα έγγραφο του βρετανού συνταγματάρχη, Σέπαρντ, επικεφαλής της Βρετανικής Αποστολής στη Βόρεια Ελλάδα, σύμφωνα με το οποίο, «στις περιοχές που ελέγχονταν από το Δ.Σ., το 95% των περιπτώσεων απομακρύνθηκαν με συγκατάθεση των γονέων τους…».
Βέβαια την ίδια εποχή γινόταν και ένα άλλο παιδομάζωμα, από την πλευρά της Βασίλισσα Φρειδερίκης, η οποία ίδρυσε τις περίφημε Παιδοπόλεις όπου τα μετέφερε η κυβέρνηση.
Τα σιωπηλά αυτά γεγονότα αναφέρονται σε πάνω από 60.000 μετακινήσεις παιδιών, 30.000 από το Δημοκρατικό Στρατό και 30.000 από το κυβερνητικό στρατό.
Το 1948, λοιπόν, απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους, στις περιοχές όπου μαινόταν ο Εμφύλιος, παιδιά και προς τις δύο κατευθύνσεις. Εκτός Ελλάδος σε ιδρύματα των πρώην «σοσιαλιστικών» χωρών από το Δ.Σ. και εντός της χώρας από τον κυβερνητικό στρατό στις 52 Παιδοπόλεις που δημιουργήθηκαν αιφνιδιαστικά με την αμερικανική βοήθεια.
Ο Διονύσης Γρηγοράτος, με την ανεξάρτητη αυτή παραγωγή, τα γυρίσματα της οποίας κράτησαν 6 χρόνια και πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, το Γράμμο και την Τασκένδη, επιχειρεί να σπάσει τη σιωπή. Με «Τα παιδιά του Εμφυλίου» κάνει μία σύνθεση μυθοπλασίας και αρχειακού υλικού, θέλοντας να φωτίσει την Ιστορία αλλά και να δει τα αποτελέσματα αυτού του παραλογισμού επάνω στους ίδιους τους ανθρώπους που βίωσαν τα γεγονότα.
Έτσι οι δύο κεντρικοί χαρακτήρες της ταινίας είναι δυο ηλικιωμένοι άνθρωποι, η Ολυμπία και ο Γιώργος. Η μεν πρώτη είχε μεταφερθεί εκτός Ελλάδας και έγινε χορεύτρια στα Μπολσόι, ο δε δεύτερος, είχε μεταφερθεί σε Παιδόπολη και έγινε εναερίτης στη ΔΕΗ.
Και εδώ τίθεται το ερώτημα: Τι γίνεται με τα χαμένα παιδικά χρόνια αυτών των ανθρώπων; Και με τα τραγικά οδοιπορικά που δεν τέλειωσαν με το τέλος του Εμφυλίου αλλά συνεχίστηκαν εκτός και εντός της Ελλάδος με εξορίες, απαγορεύσεις επανόδου στις εστίες τους, διακρίσεις;
Στην ταινία, η βάση της οποίας είναι μυθοπλαστική, εμφανίζονται και υπαρκτά πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν στα γεγονότα. Επίσης ενσωματώνεται υλικό αρχείου, που ενισχύει τη δραματουργία, όπως για παράδειγμα η μυθιστορηματική παρουσία του γάλλου κομμουνιστή ποιητή, Πολ Ελιάρ, στα ελληνικά βουνά το 1949.
Μια σύνθετη κινηματογραφική δημιουργία με την οποία ο Διονύσης Γρηγοράτος προσφέρει σημαντικότατα στοιχεία στην σκοτεινή εκείνη περίοδο της ελληνικής Ιστορίας και δίνει απαντήσεις στην άλλη πλευρά στην οποία συνωστίζονται διάφοροι κομμουνιστοφάγοι, ιστορικοί αναθεωρητές, ακροδεξιοί και χρυσαυγίτες.

Advertisements

2 Σχόλια

  1. Συμφωνώ μαζί σας! Έτσι ακριβώς είδα εγώ την ταινία! Βέβαια καταλαβαίνω πως η μυθοπλασία (αντί για ντοκυμανταίρ) είναι προσχηματική, για να γίνουν περισσότερο ενδιαφέροντα τα γεγονότα, που σημάδεψαν δεκάδες χιλιάδες παιδιά (τότε) – ηλικιωμένους (τώρα) και με όλα εκείνα τα συναισθήματα του αποχωρισμού απ’ τους δικούς τους και τη ρημαγμένη πατρίδα.

    Θεωρώ την ταινία έναν ΑΘΛΟ κινηματογραφίας. Χρόνια είχα να δω τόσο «δουλεμένη» ταινία, που να καταφέρνει τόσο αριστουργηματικά να δένει το αυθεντικό αρχειακό υλικό με τις σύγχρονες λήψεις. Οι μεν να συμπληρώνονται και να μπερδεύονται με τις δε, έτσι που να φαίνεται μια συνέχεια και να αναδεικνύονται υπέροχα τα τόσο έντονα συναισθήματα των αθέλητων ή ηθελημένων «πρωταγωνιστών» της εποχής εκείνης. Φυσικά στους πρωταγωνιστές τοποθετώ και τους γονείς των παιδιών εκείνων, που με τις αποφάσεις τους καθόρισαν τις τύχες των παιδιών τους.

    Η μόνη μου ένσταση ήταν η μεγάλη διάρκεια της ταινίας. Π.χ. Οι διάλογοι που έχουν να κάνουν με την έρευνα των τριών, θα μπορούσαν να είναι ταχύτεροι, όπως φυσικά και οι αναγνώσεις στον υπολογιστή των μηνυμάτων που αντάλλασσαν μεταξύ τους. Αντιθέτως, ήταν τέλειοι οι ελλειπτικοί διάλογοι/μονόλογοι των αυθεντικών ηρώων (Ολυμπίας – Γιώργου) και η αργή εκφορά τους σηματοδοτεί και κάνει «ανάγλυφα» τα φορτισμένα τους συναισθήματα.

    Δυστυχώς φοβάμαι πως η εξαιρετική αυτή κινηματογραφική δουλειά θα είναι πολύ δύσκολο να περάσει στο ευρύ κοινό και δη το νεανικό.

    • Σας ευχαριστώ για την επικοινωνία.


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s