ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ, ΜΕΤΑ ΑΠΟ 41 ΧΡΟΝΙΑ – Οι κοινωνικοί αγώνες τότε και τώρα

Εισήγηση στην εκδήλωση για τα 41 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, σε εκδήλωση της Ανεξάρητης Πρωτοβουλίας Νάουσας, Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2014

polytexnio-500

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, δηλαδή στην επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το 1973, αναφερόμαστε και αναζητούμε αντιστοιχίες ανάμεσα στο τότε και το τώρα, προσπαθούμε να ανακαλύψουμε διαψεύσεις και συνθήματα που δε δικαιώθηκαν και βρίσκονται μέχρι τις μέρες μας μέσα στο διεκδικητικό πεδίο του λαϊκού κινήματος και της Αριστεράς.
Κατά την άποψή μου μία και μόνη αλλά εξόχως σημαντική αντιστοιχία του αντιδικτατορικού αγώνα και των αγώνων για δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα, ειρήνη που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια και εκτείνονται μέχρι σήμερα, είναι το κατά πόσο οι αγώνες αφήνουν το στίγμα του, γίνονται παρακαταθήκες, ενσωματώνονται στην κοινωνική συνείδηση, κάποιοι από αυτούς μετουσιώνονται σε αλλαγές αλλά, κυρίως προετοιμάζουν το επόμενο βήμα.
Υποστηρίζω, λοιπόν, πως τα διάφορα κινήματα που άνθισαν κατά καιρούς, συνθέτουν ένα είδος ιστορικού ντόμινο το οποίο επιφέρει αλλαγές, καμιά φορά τέτοιες που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές αλλά η εμπειρία τους προστίθεται.
Έτσι, λοιπόν, και η μεγάλη αντιδικτατορική εξέγερση του Πολυτεχνείου, μια κορυφαία στιγμή αντίστασης του ελληνικού λαού πέρασε στις επόμενες γενιές, ενέπνευσε και εμπνέει, μπόλιασε συνειδήσεις και παραμένει ζωντανή μέχρι τις μέρες.
Παρόμοιες στιγμές υπήρξαν όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και αλλού. Για παράδειγμα, ο φλογισμένος Μάης του 1968 στη Γαλλία, έφερε τα πάνω κάτω εκείνη την εποχή, τρόμαξε τους αστούς, τρομοκράτησε τη γαλλική κυβέρνηση και μπορεί να μην ανέτρεψε τον καπιταλισμό, όπως ήταν η επαναστατική ουτοπική επιθυμία των εξεγερμένων αλλά ποιος μπορεί να υποστηρίξει πως δεν άφησε ανεξίτηλα σημάδια στις επόμενες γενιές και δεν ενέπνευσε μελλοντικές εξεγέρσεις και, κυρίως, δεν άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόταν μέχρι τότε οι άνθρωποι.
Το ίδιο μπορώ να πω για τις μεγάλες εργατικές κινητοποιήσεις στις ΗΠΑ, στο Σικάγο, το 1886, το κίνημα των Μαύρων Πανθήρων και το αντιπολεμικό κίνημα στην ίδια χώρα, την Άνοιξη της Πράγας και μια σειρά άλλα σημαντικά γεγονότα που μπόλιασαν και εμπλούτισαν τις εμπειρίες αλλά και τις ιδέες μας.
Το Πολυτεχνείο, λοιπόν, το τιμούμε δικαίως, ως ένα ορόσημο, μια κορυφαία στιγμή των αγώνων για δημοκρατία αλλά και για κοινωνική δικαιοσύνη. Κι αν δεν κατάφερε να ρίξει τη Δικτατορία, κατάφερε να την πλήξει, να δημιουργήσει συζητήσεις, να συνδράμει στη διεθνοποίηση του ελληνικού ζητήματος και εν τέλει, με τη μεταπολίτευση το 1974, να υπάρξει μια διαφορετικού τύπου αστική δημοκρατία, πιο κοντά στα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα της εποχής και όχι σε εκείνα της προδικτατορικής περιόδου που χαρακτηριζόταν από τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, τη λογοκρισία κι ακόμη της φυλακίσεις και τις εκτοπίσεις των κομμουνιστών και άλλων δημοκρατών.
Και βαδίσαμε αρκετά χρόνια έτσι, κάποιες στιγμές οι ελευθερίες διευρύνθηκαν αλλά την ίδια στιγμή –ιδίως μετά την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ, το 1981- άρχισε η σταδιακή μετατροπή του πολιτεύματος σε καθεστώς. Ένα καθεστώς που το χαρακτήριζε ο λαϊκισμός, με την πλέον ελεεινή μορφή του αυριανισμού, ο τριτοκοσμικός ψευδοσοσιαλισμός με υποβόσκοντα εθνικιστικά χαρακτηριστικά, η μη ταξική ανάλυση και η αντικατάστασή της από τη μικροαστική αντίληψη για την κοινωνική διαστρωμάτωση των μη προνομιούχων και βέβαια, μετά και τη λεηλασία των συνθημάτων της αριστεράς, άρχισε η απαξίωση των αγώνων και των διεκδικήσεων εισάγωντας νέα ήθη, μιλώντας για μισθολογικά ρετιρέ, για απαξίωση του συνδικαλισμού, την ίδια ώρα που το ίδιο το καθεστώς είχε δημιουργήσει τη δική του κυβερνητική συνδικαλιστική αριστοκρατία.
Και κάπως έτσι ήρθε η ώρα της πλήρους ενσωμάτωσης, τουλάχιστον για τους απλούς ανθρώπους που πίστεψαν, του από την αρχή ενσωματωμένου ΠΑΣΟΚ. Κάτι που είχαν εντοπίσει, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, κάποιοι αριστεροί διανοούμενοι, όπως ο Άγγελος Ελεφάντης. Και σήμερα, εκείνο το κίνημα που έδωσε ελπίδες, ξεγελώντας, εκατομμύρια Ελλήνων, κυβερνά μαζί με την πιο σκληρή, την πιο αντιδημοκρατική, την ερχόμενη από τα χρόνια του Εμφυλίου, δεξιά. Και οι άνθρωποι οι οποίοι εγκλωβίστηκαν –και με ευθύνη τους, θα έλεγα- από τον πασοκικό λαϊκισμό, έμειναν μετέωροι, ένιωσαν προδομένοι.
Από την άλλη πλευρά, η ΝΔ του κ. Σαμαρά, παρασάγγας απέχει από τη ΝΔ του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Θέλω να πω, για να μην παρεξηγηθώ, πως αναφέρομαι στο επίπεδο μιας θεσμικής λειτουργίας της αστικής δημοκρατία και του αστικού κοινοβουλίου. Σήμερα όμως, στη ΝΔ έχει κυριαρχήσει μια ακροδεξιά ηγετική ομάδα, η οποία έχει ενσωματώσει κάθε ακροδεξιά και φασίζουσα αντίληψη η οποία κινούνταν στην περιφέρειά της, όπως το Εθνικό Μέτωπο, του Μάκη Βορίδη, το ΛΑΟΣ και κάποιες που στο παρελθόν φλερτάριζαν πολύ στενά με τη Χρυσή Αυγή. Όλοι αυτοί, λοιπόν, μαζί με τα απομεινάρια του βενιζελικού ΠΑΣΟΚ αλλά και τη συνδρομή της «υπεύθυνης κυβερνώσας αριστεράς» του Φώτη Κουβέλη, η οποία τώρα αντιλήφθηκε τι έκανε όταν ψήφιζε τα μνημόνια, ανέλαβαν να συντρίψουν κάθε κοινωνική κατάκτηση, κάθε πολιτικό και εργασιακό δικαίωμα, αλλά και κάθε δημοκρατική κατάκτηση και ελευθερία.
Κι αν κάτι γίνεται σήμερα έντονα φανερό, είναι διάψευση τητ περίφημητ θεωρίας της εθνικής συμφιλίωσης. Η οποία, ναι, είναι πολύ όμορφη ως ιδέα, αλλά χρειάζεται δύο πλευρές. Όμως οι νικητές του εμφυλίου, προσπαθούν να εμφανίσουν τους εαυτούς τους ως ηττημένους μετά τη μεταπολίτευση, εφευρίσκοντας μια κυριαρχία της αριστεράς, η οποία ουδέποτε κυβέρνησε και έτσι, ήρθαν έτοιμοι να πάρουν τη ρεβάνς. Βέβαια όλο αυτό, χρησιμοποιείται ως όχημα, για να πλήξουν τις λαϊκές κατακτήσεις.
Κι αυτό, δεν είναι ένα σχέδιο βγαλμένο από τα μυαλά των κυβερνώντων τη χώρα μας, οι οποίοι δε διαθέτουν τέτοιες διανοητικές ικανότητες. Αυτοί, ως απλά εκτελεστικά όργανα, εκτελούν εντολές, μετατρέποντας την Ελλάδα σε πειραματόζωο της νεοφιλελεύθερης εκδοχής του καπιταλισμού. Δηλαδή της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, των τραπεζών, της παγκόσμιας και εγχώριας οικονομικής ελίτ σε βάρος των ανθρώπων. Με απλά λόγια, εκμετάλλευση, στέρηση δικαιωμάτων, περιορισμός ελευθεριών, μετατροπή των εργαζόμενων σε απλές μηχανές παραγωγής αφαιρώντας τους την ανθρώπινη υπόσταση.
Και κάπως έτσι, κάνοντας αυτόν τον κύκλο, καταλήγουμε σε αυτό που σήμερα βιώνουμε, ως κρίση. Η οποία δεν είναι απλώς μία οικονομική κρίση. Είναι η αρχή ενός κοινωνικού πολέμου που δεν πρόκειται να τελειώσει με «την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές», ή με το «πρωτογενές πλεόνασμα» και διάφορες άλλες κυβερνητικές μπούρδες. Εδώ πλέον μπαίνει επιτακτικά το ζήτημα της ρήξης, της σύγκρουσης και της ανατροπής. Το κίνημα, το εργατικό κίνημα, το λαϊκό κίνημα, το οικολογικό κίνημα, το κίνημα για τα δικαιώματα, το αντιεθνικιστικό-αντιφασιστικό κίνημα, το φεμινιστικό κίνημα κλπ. έχουν να αγωνιστούν από την αρχή για την επανάκτηση δικαιωμάτων και κατακτήσεων που θεωρούσαμε ως αυτονόητα. Πως, λοιπόν, να μην είναι επίκαιρο το σύνθημα «Ψωμί-Παιδεία- Ελευθερία», σήμερα με όλα όσα που συμβαίνουν;
Θέλω τώρα να επανέλθω σε όσα αρχικά έλεγα, περί ιστορικού ντόμινο. Θα θυμίσω, τις μεγάλες κινητοποιήσεις που κατέληξαν σε εξέγερση, και όχι μόνον στην Αθήνα, που έγιναν με αφορμή τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου. Ήταν μέρες φωτιάς και τρόμου για το σύστημα. Γι’ αυτό προσπάθησε από την πρώτη στιγμή να τη δυσφημίσει, να μιλήσει για τα δύο άκρα και να αλλάξει την ατζέντα. Έτσι αντί να μιλάμε για τη δολοφονία ενός παιδιού από το κράτος, αντί να μιλάμε για τα προβλήματα της νεολαίας, της παιδείας, την ανεργία, τη συντριβή των ονείρων των αγοριών και των κοριτσιών και την οργή που πυροδοτήθηκε από τη δολοφονία, μιλούσαμε για σπασμένες βιτρίνες, για τρομοκράτες, για ανομία.
Μετά από λίγα χρόνια άρχισε η εφαρμογή των μνημονιακών πολιτικών και ξέσπασε νέο εξεγερσιακό κύμα, οι πλατείες. Πάλι σε ολόκληρη τη χώρα, με μεγάλες, τεράστιες συγκεντρώσεις και με έντονη καταστολή από τη μεριά του κράτους. Και πάλι η ίδια αντιμετώπιση. Δεν ήταν οι άνθρωποι που έχαναν τις δουλειές τους, δεν ήταν οι μισθοί που μειωνόταν, δεν ήταν οι συντάξεις που κουτσουρευόταν, δεν ήταν η παιδεία και υγεία που οδηγούνταν στην καταστροφή, δεν ήταν το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, αλλά ήταν κάποιοι ταραχοποιοί, κάποιοι ακραίοι, κάποιοι τρομοκράτες, κάποιοι υποκινούμενοι από την αριστερά. Κι έτσι άρχισε το αντικομμουνιστικό παραλήρημα της κυβέρνησης, άρχισε η συνταγματική εκτροπή, άρχισε η ένταση της καταστολής.
Τι άφησε, λοιπόν, η εξέγερση του Δεκέμβρη; Τι άφησε το κίνημα των πλατειών;
Νομίζω, πολλά, πάρα πολλά. Κινητοποίησαν συνειδήσεις, έβγαλαν ανθρώπους από το σπίτι στο δρόμο, δημιούργησαν τριγμούς στο πολιτικό σύστημα. Γι’ αυτό και τα πολέμησαν τόσο σκληρά. Γιατί ο αντίπαλος είναι σκληρός, δεν πρόκειται να παραδοθεί. Κι αν άλλαξε εντελώς το πολιτικό σκηνικό πριν από 2 χρόνια, αυτό οφείλεται στη σωρευμένη εμπειρία. Ο δικομματισμός, έσπασε, η αριστερά είναι στο προσκήνιο για πρώτη φορά. Και την ίδια ώρα, η αριστερά φαίνεται να ενεργοποιείται και στην Ευρώπη, κυρίως στον ευρωπαϊκό νότο.
Αυτό όμως είναι ένα σκηνικό που διαμορφώνεται. Ελπιδοφόρο μεν δε σημαίνει πως ο εχθρός νικήθηκε δε.
Απέναντί μας έχουμε μια λερναία ύδρα. Πιστεύω πως ακόμη δεν είδαμε τίποτε και πως θα χρειαστούν πολλοί αγώνες για να την εξολοθρεύσουμε. Μια πιθανή εκλογική νίκη της αριστεράς στις εκλογές, δε σημαίνει πως ο εχθρός νικήθηκε. Είναι μεν ένα βήμα, αλλά το πρώτο από πολλά που πρέπει να γίνουν. Αυτό που χρειάζεται, είναι ένα κίνημα ζωντανό, ένα κίνημα στο δρόμο, ένα κίνημα που θα υπερασπίζεται αλλά κυρίως θα ελέγχει.
Δείτε τι έγινε πριν από δύο μέρες. ‘Έκλεισαν προληπτικά τα πανεπιστήμια. Και στη συνέχεια χτύπησαν απρόκλητα τους φοιτητές, τη νεολαία, επειδή διεκδίκησαν το αυτονόητο: το ανοιχτό πανεπιστήμιο. Πάνοπλοι άνδρες των ΜΑΤ, χτύπησαν άοπλους, ειρηνικούς φοιτητές που προσπάθησαν να διαδηλώσουν. Τι κάνει δηλαδή η κυβέρνηση; Δημιουργεί τεχνητό κλίμα έντασης, προετοιμάζει τη δημιουργία επεισοδίων, τα οποία εύχεται να συμβούν, για να τα εκμεταλλευτεί πολιτικά. Η κυβέρνηση πυροδοτεί την κατάσταση ενώ την ίδια ώρα, μέσα στη βουλή, οι εκπρόσωποί της επιδίδονται για μια ακόμη φορά σε έναν παραλήρημα εμφυλιοπολεμικής ρητορίας.
Λοιπόν, 41 χρόνια μετά η εξέγερση το Πολυτεχνείο, συναντά το Δεκέμβρη και τις πλατείες. Οι εμπειρίες ενώνονται, η ιστορική μνήμη συναντά τη δρώσα πολιτική του σήμερα, τα σύγχρονα κινήματα αντίστασης και ανατροπής. Γιατί σήμερα, στα χρόνια των μνημονίων, της φτώχειας, της ανεργίας και της μετανάστευσης των νέων ανθρώπων, ο δρόμος δεν μπορεί να είναι άλλος από την αντίσταση! Η ανατροπή της ακροδεξιάς συγκυβέρνησης αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα. Αλλά υπάρχει και συνέχεια. Ο κοινωνικός πόλεμος θα είναι σκληρός. Τα καθεστωτικά ΜΜΕ και οι δημοσιογράφοι – υπάλληλοι θα συνεχίσουν την προπαγάνδα υπέρ του καθεστώτος. Θα προσπαθήσουν να φοβίσουν, θα πουν ψέματα, θα απειλήσουν, θα κινδυνολογήσουν. Μπορεί ακόμη να επικαλεστούν και «εθνικά» θέματα εκμεταλλευόμενοι την κατάσταση που διαμορφώνεται στην ευρύτερη περιοχή, με αιχμή του δόρατος την κυπριακή ΑΟΖ και την πολιτική Ερντογάν.
Κι ο λαός, ο αντιστεκόμενος λαός, οφείλει να απαντήσει. Οφείλει να πολεμήσει, γιατί αυτός ο πόλεμος πρέπει να κερδηθεί, γιατί αφορά την ίδια μας τη ζωή, την ίδια τη ζωή των παιδιών μας. Και ξέρετε κάτι; Κανείς δεν είναι πιο δυνατός από το λαό. Καμία κεντρική τράπεζα, καμία ευρωπαϊκή ένωση, κανένα ΔΝΤ, καμία Μέρκελ, κανένας Σαμαράς, κανένας Βενιζέλος. Η Ιστορία έχει αποδείξει πως όταν οι λαϊκές δυνάμεις κινητοποιούνται κανείς δεν μπορεί να τις νικήσει. Όλες οι επαναστάσεις, ελληνική, γαλλική, ρωσική νίκησαν. Και ας ήταν ο αντίπαλός η οθωμανική αυτοκρατορία, η γαλλική τάξη των ευγενών, ο τσάρος.
Τέλος, θα ήθελα να πω, πως δεν πρέπει να εφησυχάσουμε και να έχουμε πάντα το νου, στις εφεδρείες του συστήματος. Που εν προκειμένω είναι η Χρυσή Αυγή.
Ο ναζισμός κι ο φασισμός, δεν είναι προϊόντα μόνον της οικονομικής κρίσης. Μία τέτοια προσέγγιση θα μας οδηγούσε σε λάθος συμπεράσματα. Κυρίως, πιστεύω, πως είναι αποτέλεσμα της κρίσης αξιών, της ηθικής απαξίωσης του πολιτικού συστήματος. Απλώς, με την οικονομική κρίση επιτείνεται. Και νομίζω πως όλη τούτη η φιέστα με τις συλλήψεις των χρυσαυγιτών, δεν είναι παρά μια καλοστημένη παράσταση. Αφού πρώτα τους χάϊδεψαν, του ανέδειξαν και τους έφεραν στη βουλή αποφάσισαν πως πρόκειται για εγκληματική οργάνωση. Σα να μην το ήξεραν, σα να μην υπήρχαν ενδείξεις από πριν για τη φύση της οργάνωσης, σα να μην αγωνιζόταν κάποιοι για να μην επωαστεί το αυγό του φιδιού. ¨όμως τότε για τους κυβερνώντες, επρόκειτο για δύο άκρα, για τις δύο πλευρές του ιδίου νομίσματος.
Πιστεύω πως φασισμός δεν αντιμετωπίζεται μόνον με ποινικό τρόπο αλλά κυρίως με πολιτικό. Χρειάζεται μια σε βάθος πολιτική, ιδεολογική δουλειά. Χρειάζεται η έννοια της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ισότητας των ανθρώπων, να γίνουν κτήμα όλων των πολιτών. Διαφορετικά τα φαντάσματα θα επανέρχονται διαρκώς και θα χρησιμοποιούνται από το σύστημα για τις εκάστοτε ανάγκες του. Και για να γίνω λίγο καθησυχαστικός, θέλω να πω, πως φασίστες, ακροδεξιοί, πάντοτε υπήρχαν στη χώρα. Είναι οι απόγονοι των ταγματασφαλιτών, των χιτών, των γκοτζαμάνηδων, των βασανιστών της χούντας. Απλώς είχαν βρει καταφύγιο στη ΝΔ και κάποιοι ακόμη και στο ΠΑΣΟΚ. Κι όταν κατάλαβαν πως μπορούν να αποκαλυφθούν, όταν έβλεπαν τον Καρατζαφέρη να συγκυβερνά, τον Βορίδη και το Άδωνη να γίνονται στελέχη και μετέπειτα υπουργοί, αποφάσισαν να εκδηλώσουν φανερά την πίστη τους στην εγκληματική ιδεοληψία του φασισμού και του ναζισμού. Το ζήτημα είναι το ποσοστό που φαίνεται πως έχουν, να παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα και με τον καιρό να συρρικνωθεί. Το κίνημα, λοιπόν, έχει να παίξει ακόμη ένα ρόλο, μαζί με όλους τους δημοκρατικούς πολίτες.
Φίλες και φίλοι, ο αυταρχισμός, η καταστολή η καταπάτηση των δικαιωμάτων, η περιστολή της ελευθερίας είναι πλέον καθημερινές πρακτικές. Αυτά διεκδικούμε, αυτά διεκδικούν σήμερα οι φοιτητές, οι μαθητές, και όλος ο λαός, αυτά διεκδικούσαν και οι εξεγερμένοι φοιτητές μαζί με το λαό το Νοέμβρη του 1973.
Ζούμε σε δικτατορία; Δεν ξέρω, ίσως να μην είναι σωστό να χαρακτηρίσουμε ως δικτατορία τη σημερινή κατάσταση. Ίσως να είναι υπερβολικό. Σίγουρα όμως μπορούμε να πούμε πως ζούμε σε ένα καθεστώς συνταγματικής εκτροπής, με μια κυβέρνηση μειοψηφίας να αποφασίζει για το μέλλον μας. Δεν τους χρειάζονται τα τανκς και η λογοκρισία. Τα έχουν αντικαταστήσει με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου και προπαγάνδα από τα καθεστωτικά ΜΜΕ. Δεν έχουμε δικτατορία, θα συμφωνήσω. Θα ρωτήσω όμως: Έχουμε Δημοκρατία;

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s