«ALPHAVILLE»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 27/7/2014)

Μελλοντολογικό νουάρ με άρωμα νέου κύματος

alphaville

Του Στράτου Κερσανίδη

Ο Ζαν Λικ Γκοντάρ θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους κινηματογραφιστές του ορμητικού «νέου κύματος» (νουβέλ βαγκ – nouvelle vague) που εισέβαλλε δυναμικά στο γαλλικό αλλά και τον παγκόσμιο κινηματογράφο, στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Φρανσουά Ζιρό, αρθρογράφο της εφημερίδας Λ’ Εξπρές, ο οποίος αναφερόταν στη νεολαία της εποχής, Σύντομα όμως συνδέθηκε με τον κινηματογράφο και ιδίως με την ομάδα που εξέδιδε το περιοδικό Κινηματογραφικά Τετράδια (Καγιέ ντε Σινεμά – Cahiers du cinema), το οποίο ασκούσε δριμεία κριτική στο κινηματογραφικό κατεστημένο και την έως τότε κρατούσα αντίληψη και αισθητική προσέγγιση για τον κινηματογράφο.
Στην ομάδα αυτή ανήκει και ο Γκοντάρ ο οποίος έγραφε χαρακτηριστικά:«Οι κινήσεις της μηχανής σας είναι άσχημες γιατί οι διάλογοι σας είναι άθλιοι. Με λίγα λόγια δεν ξέρετε να κά¬νετε κινηματογράφο γιατί δεν ξέρετε καν τι είναι».
Το 1959 θεωρείται ως η χρονιά εμφάνισης του Νέου Κύματος, με τις ταινίες «Με κομμένη την ανάσα» του Γκοντάρ, «Χιροσίμα αγάπη μου», του Αλέν Ρενέ και «Τα 400 χτυπήματα» του Φρανσουά Τριφό.
Το 1965, ο Ζαν Λικ Γκοντάρ γύρισε το «Alphaville» κερδίζοντας τη Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ του Βερολίνου. Ο μεγάλος γάλλος κινηματογραφιστής, συνδέει τη νουβέλ βαγκ με την επιστημονική φαντασία, σε ένα μεγαλειώδους σύλληψης μελλοντολογικό φιλμ νουάρ.
Κεντρικός ήρωας είναι ο ντεντέκτιβ Λέμι Κόσιον, τον οποίο ερμηνεύει εξαιρετικά ο «γάλλος Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ», Έντι Κονσταντίν. Ο Κόσιον φθάνει στην πόλη Άλφαβιλ για να ανακαλύψει τα ίχνη του χαμένου πράκτορα Χένρι Ντίκσον, χρησιμοποιώντας ψεύτικη ταυτότητα. Έρχεται ως ρεπόρτερ Ιβάν Τζόνσον της εφημερίδας Φιγκαρό-Πράβντα. Ανακαλύπτει τον Ντίκσον, σε άθλια κατάσταση, εθισμένο στο σεξ, το ποτό και παροπλισμένο πνευματικά. Η πόλη ελέγχεται από τον Άλφα-60, ένα υπολογιστή που κατασκεύασε ο Φον Μπράουν, ο οποίος κυβερνά. Το πορτρέτο του Μπράουν βρίσκεται παντού, σε μία ευθεία αναφορά στον ολοκληρωτισμό. Όταν η Νατάσα Φον Μπράουν, κόρη του ηγέτη της πόλης, αναλαμβάνει να παρακολουθήσει το Λέμι Κόσιον, θα δημιουργηθεί ανάμεσά τους ένα ειδύλλιο. Η κοπέλα δεν γνωρίζει λέξεις όπως «αγάπη» και «τρυφερότητα» οι οποίες είναι απαγορευμένες, έχουν αφαιρεθεί από τα λεξικά. Τα βιβλία απαγορεύονται στην Άλφαβιλ, κυκλοφορεί μόνο μία Βίβλος, η οποία περιέχει τις επιτρεπόμενες λέξεις οι οποίες όλο και λιγοστεύουν. Τελικά χάρις σε ένα βιβλίο του Πολ Ελιάρ που έχει στην κατοχή της η Νατάσα, ο Λέμι Κόσιον θα καταφέρει να αντιμετωπίσει τη δύναμη του Άλφα-60.
Μια αξεπέραστη ταινία την οποία δεν κατάφερε να δαμάσει ο χρόνος. Ο Γκοντάρ χρησιμοποιεί τους κώδικες των μελλοντολογικών ταινιών επιστημονικής φαντασίας και του φιλμ νουάρ αλλά στο στόχαστρό του είναι η ίδια η εποχή του αλλά και η εποχή μας. Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου από την κυριαρχία των μηχανών επί των ανθρώπων, αλλά δε χρησιμοποιεί κανένα ντεκόρ αλλά το Παρίσι της δεκαετίας του 1960. «Κοιτάξτε καλά. Ο εφιάλτης είναι εδώ, βρίσκεται πολύ κοντά», φαίνεται να λέει ο Γκοντάρ, με την οξυδέρκεια που τον διέκρινε πάντα.
Στην κοινωνία της Άλφαβιλ, απαγορεύεται οι άνθρωποι να κλαίνε και να γελάνε, παρακολουθούνται διαρκώς, οι κινήσεις τους υπαγορεύονται, φέρουν στο λαιμό τον κωδικό τους αριθμό, σαν τα σκυλιά.
Μαζί όμως με το εφιαλτικό κλίμα και τη ζοφερή ατμόσφαιρα μιας ελεγχόμενης κοινωνίας ολοκληρωτισμού, ο Ζαν Λικ Γκοντάρ αποτίει φόρο τιμής στη νουάρ λογοτεχνία και το φιλμ νουάρ.
Με ένα σενάριο περίπου υποτυπώδες, ο μεγάλος δημιουργός καταφέρνει να δημιουργήσει το δικό του κόσμο, έναν κόσμο αγωνίας και σασπένς, έναν κόσμο παράδοξο αλλά και ρεαλιστικό, έναν κόσμο ψυχρό που διαρρηγνύεται από τα ψήγματα συναισθηματισμού που καταφέρνουν να εισχωρήσουν. Ένα κόσμο κινηματογραφικής απάτης ο οποίος όμως αποτελεί γέννημα της ίδιας της πραγματικότητας.
Μια ταινία επιστημονικής φαντασίας χωρίς τεχνητά ντεκόρ αλλά σε φυσικούς χώρους, αντισυμβατική εντελώς τόσο στη σύλληψη όσο και στην πραγμάτωσή της, το «Alphaville» είναι ένα αριστούργημα του παγκόσμιου κινηματογράφου από το σκηνοθέτη ο οποίος μέχρι σήμερα δεν παύει να μας εκπλήσσει με το νεανικό του πνεύμα.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s