ΣΑΤΓΙΑΖΙΤ ΡΕΪ

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 5/7/2014)

Αφορμής δοθείσης, πάμε Μπόλιγουντ!

ray

Του Στράτου Κερσανίδη

Η μεγαλύτερη κινηματογραφική βιομηχανία στον κόσμο είναι η ινδική. Το σινεμά της πολυπληθούς ασιατικής χώρας, που φέτος έκλεισε τα 101 του χρόνια (πρώτη ταινία που προβλήθηκε δημόσια το 1913 ήταν ο «Βασιλιάς Χαρισάντρα», του Ντουντιράζ Γκοβίντ Φάλκε), διαθέτει μία παραγωγή η οποία φτάνει περίπου τις 1500 ταινίες ετησίως οι οποίες αντιστοιχούν σε έσοδα που κάνουν το Χόλιγουντ να μοιάζει με φτωχό συγγενή.
Το Μπόλιγουντ, λέξη η οποία συντίθεται από τη Βομβάη (πόλη-κέντρο του ινδικού κινηματογράφου) και το Χόλιγουντ, παράγει ταινίες σε τρελούς ρυθμούς, τις οποίες βλέπουν εκατομμύρια θεατές, κυρίως, όμως, εντός της χώρας. Έτσι, παρά το μεγάλο αριθμό των ινδικών ταινιών που γυρίζονται κάθε χρόνο, δεν είναι πολλές εκείνες οι οποίες φθάνουν στις αίθουσες της Ευρώπης. Αν σκεφθείτε πόσες μπολιγουντιανές παραγωγές έχετε δει (από καμία έως μία, οι περισσότεροι) τότε θα συνειδητοποιήσετε του λόγου το αληθές.
Για να καταλάβετε την τεράστια δυναμική αλλά και τις προοπτικές ανάπτυξης του ινδικού κινηματογράφου αρκεί να σημειώσετε πως στην Ινδία υπάρχουν 13.000 κινηματογράφοι, ενώ στις ΗΠΑ 40.000, ενώ οι θεατές που έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν ένα εισιτήριο είναι μόλις 45 εκατομμύρια από ένα σύνολο 1,2 δισεκατομμυρίου κατοίκων. Κι όμως το σινεμά στην Ινδία αναπτύσσεται και φέρνει κέρδη σε αντίθεση με το Χόλιγουντ που αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα, παρά το γεγονός πως οι ταινίες του παίζονται σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το ινδικό σινεμά δεν είναι τα μιούζικαλ – μελοδράματα, με τα έντονα χρώματα, τα φανταχτερά κουστούμια, την ολίγον κιτς- -για τους δυτικούς- αισθητική. Υπάρχει και εκείνος ο κινηματογράφος, που ονομάζουμε «ποιοτικό», υπάρχουν εκείνοι οι σκηνοθέτες, οι οποίοι δίνουν το καλλιτεχνικό στίγμα στον κινηματογράφο της χώρας του Γκάντι.

Ποιοτικό σινεμά και ο Σατγιαζίτ Ρέι
Το 1946 μια ινδική ταινία κερδίζει το Χρυσό Φοίνικα στις Κάνες. Ήταν το «Neecha Nagar», του Τσετάν Ανάντ, ταινία που, όπως λέγεται σηματοδότησε τις απαρχές του νέου κύματος στο σινεμά της Ινδίας. Έκτοτε αρχίζει να αναπτύσσεται ένας άλλος κινηματογράφος, σε αντιπαράθεση με το μελόδραμα και το μιούζικαλ –που κάποιες ταινίες τέτοιου είδους είχαν γίνει μεγάλες επιτυχίες και στην Ελλάδα στη δεκαετία του 1960- που βασίζεται στην κοινωνική πραγματικότητα της χώρας, με στοιχεία ρεαλιστικά και νατουραλιστικά. Μερικοί από τους πρωτοπόρους σκηνοθέτες, οι οποίοι έκαναν τη μεγάλη τομή και ήρθαν σε ρήξη με το δακρύβρεκτο μιούζικαλ, είναι ο Ριτουίκ Γκατάλ, ο Μρινάλ Σεν, ο Κουαζά Αχμάντ Αμπάς, ο Γκουρού Ντουτ κ.α. αλλά και ο Σατγιαζίτ Ρέι.
Με αφορμή, λοιπόν, την προβολή της ταινίας του Ρέι, «Μοναχική σύζυγος» (Charulata – 1964), ας θυμηθούμε το μεγάλο αυτό ινδό σκηνοθέτη.
Ο Σατγιαζίτ Ρέι (1921-1992), γεννήθηκε στη Βεγγάλη και θεωρείται ως ο πιο γνωστός εκπρόσωπος του νεορεαλισμού στον κινηματογράφο της Ινδίας. Οι πιο γνωστές ταινίες του είναι αυτές οι οποίες απαρτίζουν την τριλογία του Άπου, ενός μικρού φτωχού αγοριού που έρχεται αντιμέτωπο με τις δυσκολίες της ζωής και τη σκληρή του μοίρα. Πρόκειται για «Το τραγούδι του μικρού δρόμου» (Pather panchali – 1956), «Ανίκητος» (Aparajito – 1956) και «Ο κόσμος του Άπου» (Apu sansar – 1959). Ο «Ανίκητος» κέρδισε το Χρυσό Λιοντάρι στη Βενετία.
Σκηνοθέτησε συνολικά 36 ταινίες και το έργο του επηρεάστηκε από σκηνοθέτες όπως ο Ζαν Ρενουάρ, ο Ακίρα Κουροσάουα και ο Βιτόριο ντε Σίκα. Μάλιστα με τους δύο πρώτους είχε συναντηθεί ενώ αποφάσισε να γίνει σκηνοθέτης όταν είδε στο Λονδίνο τους «Κλέφτες ποδηλάτων», του ντε Σίκα.
Το 1958 γύρισε δύο ταινίες. Τη «Φιλοσοφική λίθο» (Parash pathar) και «Το μουσικό σαλόνι» (Jalsaghar). Κωμωδία σε δυτικά πρότυπα η πρώτη και μια κοινωνική απεικόνιση της χώρας του η δεύτερη, καταδεικνύουν τη μεγάλη γκάμα των αναζητήσεών του.
Τολμηρός στη θεματική του, ο Σατγιαζίτ Ρέι δε δίστασε να κοιτάξει κριτικά τις θρησκευτικές δεισιδαιμονίες, τις κοινωνικές προκαταλήψεις, τη θέση της γυναίκας, τις κοινωνικές αδικίες. Ταινίες του όπως «Η θεά» (Devi – 1960), «Τρεις κόρες» (Teen kanya – 1961), «Η αποστολή» (Abhijaan -1962), «Η μεγάλη πόλη» (Mahanagar – 1963, Αργυρή Αρκούδα Σκηνοθεσίας στο Βερολίνο) και «Η μοναχική σύζυγος» (Charulata – 1964, Αργυρή Αρκούδα Σκηνοθεσίας στο Βερολίνο), είναι τέτοιες ταινίες.
Άλλες ταινίες του είναι: «Η εταιρία» (Seemabaddha – 1971), «Οι σκακιστές» (Satranj ke khilari – 1977), «Ο επισκέπτης» (Agantuk – 1991) κ.α.
Λίγες μέρες από το θάνατό του, τιμήθηκε με Όσκαρ για το σύνολο του έργου του.
Ο Σατγιαζίτ Ρέι ήταν επίσης συγγραφέας φαντασίας, εκδότης, εικονογράφος, καλλιγράφος, γραφίστας και κριτικός κινηματογράφου.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s