33ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

(αναδημοσίευση από την Εποχή, 27/4/2014)

Πολυσυλλεκτικότητα και πολυμορφία

"Δεν είμαι αυτός", του Ταϊφούν Πιρσελίμογλου

«Δεν είμαι αυτός», του Ταϊφούν Πιρσελίμογλου

Αποστολή: Στράτος Κερσανίδης

Η πλήρως αναμορφωμένη πλατεία Ταξίμ, χωρίς αυτοκίνητα πλέον αφού έχουν υπογειοποιηθεί οι δρόμοι, υποδέχεται τους επισκέπτες της Κωνσταντινούπολης η οποία βρίσκεται σε οικοδομικό οργασμό. Σε πολλά σημεία της πόλης, κτίρια γκρεμίζονται και δίνουν τη θέση τους σε «μοντέρνες» κατασκευές οι οποίες σηματοδοτούν την «ανάπτυξη» όπως την εννοεί η κυβέρνηση Ερντογάν. Το πάρκο Γκεζί που η σχεδιαζόμενη από την κυβέρνηση καταστροφή του, πυροδότησε το προηγούμενο διάστημα μία αληθινή εξέγερση, σε τίποτα δε θυμίζει τις μέρες εκείνες. Λίγο πιο πέρα σε κινηματογράφους της περίφημης οδού Ιστικλάλ, γινόταν για 15 μέρες οι προβολές των ταινιών που πήραν μέρος στο 33ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Κωνσταντινούπολης.
Με περισσότερες από 200 ταινίες στα διάφορα τμήματά του και με ένα αφιέρωμα στα 100 χρόνια του τούρκικου κινηματογράφου, το φεστιβάλ ολοκλήρωσε τις προβολές του την περασμένη Κυριακή. Η λαμπρή τελετή λήξης πραγματοποιήθηκε το Σάββατο με την απονομή των βραβείων και την προβολή της ταινίας η οποία κέρδισε τη Χρυσή Τουλίπα στο Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα.
Φέτος ήταν σειρά της Νορβηγίας να βραβευτεί με την ταινία του Έσκιλ Βογκτ, «Τυφλή» (Blind). Με σουρεαλιστική διάθεση και χιούμορ, ο Βογκτ έχει ως ηρωίδα μία τυφλή συγγραφέα. Αυτό όμως που μας ενδιαφέρει είναι πως στη διεύθυνση φωτογραφίας είναι ο Θύμιος Μπακατάκης, διευθυντής φωτογραφίας του «Κυνόδοντα».
Το Μεγάλο Βραβείο της κριτικής επιτροπής (Αργυρή Τουλίπα), πρόεδρος της οποίας ήταν ο ιρανός Ασγκάρ Φαρχαντί (Το παρελθόν), κέρδισε η «Παπούσα» από την Πολωνία, των Γιοάνα Κος-Κράουζε και Κριστόφ Κράουζε, μια ταινία για τη ζωή της πρώτης Ρομά ποιήτριας που δημοσίευσε ποιήματά της.

Το σινεμά της γείτονος
Αν με δυο λέξεις θέλουμε να χαρακτηρίσουμε το σύγχρονο τουρκικό κινηματογράφο, αυτές θα είναι πολυσυλλεκτικότητα και πολυμορφία. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από την ποικιλία των θεμάτων, των αναζητήσεων και των προβληματισμών που είχα την ευκαιρία να διακρίνω στις ταινίες που είδα.
Είδα ταινίες με έντονο το πολιτικό στοιχείο, αστυνομικές, καθημερινής κοινωνικής πραγματικότητας, ανθρωπίνων και οικογενειακών σχέσεων, με χιούμορ, με διάθεση αλληγορική.
Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε το γεγονός πως πολλές από αυτές «μιλούσαν» κουρδικά, και το σημειώνω επειδή δεν πάει πολύς καιρός που η κουρδική γλώσσα ήταν απαγορευμένη στην Τουρκία. Για μια ακόμη φορά επιβεβαιώνεται η αντιφατικότητα που υπάρχει στην πολιτική σκηνή της χώρας, η οποία δυσκολεύει τις εύκολες προσεγγίσεις και τις απλοποιήσεις των όσων συμβαίνουν εκεί. Από τη μια ο Ερντογάν επιτρέπει στους Κούρδους να μιλούν τη γλώσσα τους, συγκρούεται με το στρατιωτικό κατεστημένο και τη ίδια στιγμή εγκαθιδρύει ένα καθεστώς «καλυμμένης δικτατορίας», όπως που το χαρακτήρισε μία φίλη που ζει στη Τουρκία, με έντονα ισλαμικά στοιχεία υπονομεύοντας τον κοσμικό χαρακτήρα του τουρκικού κράτους.
Και ενώ ο τούρκος πρωθυπουργός, ο οποίος απαγορεύει το you tube και το twitter, κερδίζει πανηγυρικά τις πρόσφατες τοπικές εκλογές, υπάρχει ένα κόσμος που αντιδρά. Είναι εκείνοι οι άνθρωποι που ζητούν τον εκσυγχρονισμό αλλά πάνω απ’ όλα τον εκδημοκρατισμό της χώρας, που μάχονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την ισονομία. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που βρέθηκαν στο φεστιβάλ, παρακολούθησαν ταινίες, χειροκρότησαν, προβληματίστηκαν.
Ο Ταϊφούν Πιρσελίμογλου ο σκηνοθέτης που κέρδισε τη Χρυσή Τουλίπα το 2010 με την ταινία «Μαλλιά», ήταν ο φετινός νικητής με την ταινία «Δεν είμαι αυτός» (Ben o degilim). Ο ήρωάς του, ο Νιχάτ, είναι ένας άνθρωπος που θέλει να είναι κάποιος άλλος. Ο Πιρσελίμογλου, που εξερευνά το θέμα της ταυτότητας, κάτι που τον απασχολούσε πάντοτε, όπως είπε, κέρδισε και το βραβείο σεναρίου.
Όμως η ταινία είχε και… Έλληνα νικητή! Το Γιώργο Κουμεντάκη ο οποίος κέρδισε το βραβείο μουσικής! Η φωτογραφία είναι ου Ανδρέα Σινάνου, ενώ ανάμεσα στους παραγωγούς συναντάμε και τους Νίκο Μουστάκα και Κωνσταντίνα Σταυριανού.
Το βραβείο σκηνοθεσίας κέρδισε ο Ονούρ Γιουνλιού για την εξαιρετική αστυνομική ταινία, «Ας αμαρτήσουμε» (Itirazim var). Ένα εξαιρετικό νουάρ, με καυστικό χιούμορ και πρωταγωνιστή έναν ιμάμη ο οποίος εξερευνά ένα έγκλημα. Για την ίδια ταινία ο πρωταγωνιστής Σερκάν Κεσκίν κέρδισε το βραβείο ερμηνείας.
Η Αργυρή Τουλίπα απονεμήθηκε στην ταινία «Κάποτε» (He bu tune bu), με θέμα την εκμετάλλευση των φτωχών Κούρδων εργατών γης.

Έλληνες στην Πόλη
Με ιδιαίτερη επιτυχία έγιναν οι προβολές των ελληνικών ταινιών που πήραν μέρος σε διάφορα –μη διαγωνιστικά- τμήματα του Φεστιβάλ.
Είχα να ευκαιρία να το διαπιστώσω ιδίοις όμμασι στην περίπτωση της προβολής του «September», της Πέννυς Παναγιωτοπούλου. Το ίδιο συνέβη όμως και στην περίπτωση της ταινίας «Ο εχθρός μου», κατά δήλωση του ιδίου του Γιώργου Τσεμπερόπουλου, ο οποίος θα έφευγε αμέσως μετά για το Πεκίνο όπου θα συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ της κινέζικης πρωτεύουσας. Ικανοποιημένος δήλωσε και ο Θέμης Πάνου, ο βραβευμένος πρωταγωνιστής της ταινίας του Αλέξανδρου Αβρανά «Miss Violence». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έδειξε το τουρκικό κοινό για το ντοκιμαντέρ της ελληνοκύπριας Νίνας-Μαρίας Πασχαλίδου, «Κισμέτ», το οποίο αναφέρεται στην επιτυχία των τουρκικών σίριαλ στην Ελλάδα αλλά και στην επίδρασή τους στις μουσουλμανικές χώρες όπου προβάλλονται.
Το 33ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Κωνσταντινούπολης τίμησε δύο μεγάλες προσωπικότητες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Τον 89χρονο πολωνό σκηνοθέτη, Αντρέι Βάιντα (προβλήθηκε η τελευταία του ταινία «Βαλέσα, η δύναμη της ελπίδας»), καθώς και τον γεννημένο στο Βουκουρέστι το 1938, πολιτογραφημένο Γάλλο σκηνοθέτη αλλά κυρίως παραγωγό και διανομέα, Μαρίν Καρμίτζ, που έφερε το σινεμά τέχνης κοντά στο πλατύ κοινό.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s