«Ο ΜΥΛΟΣ ΚΙ Ο ΣΤΑΥΡΟΣ»

 (αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 6/4/2014)

Σαν την αράχνη που υφαίνει τον ιστό της

 bruegel

Του Στράτου Κερσανίδη

Είναι κάποιες φορές που νιώθω πως οι λέξεις αδυνατούν να περιγράψουν μια εικόνα. Μοιάζουν πολύ φτωχές μπροστά στο μεγαλείο που έχει εισχωρήσει εντός σου, ώστε η μεταφορά του συναισθήματος να φαίνεται αδύνατη. Ίσως ένας άνθρωπος που καταγίνεται με τις λέξεις, ένας συγγραφέας ή ένας ποιητής να τα κατάφερνε, αλλά εγώ δεν είμαι τίποτε από αυτά. Οπότε σας ζητώ εκ των προτέρων να συγχωρήσετε την αδυναμία μου να σας μεταφέρω επακριβώς, τα όσα μπορεί να αισθανθεί ένας άνθρωπος μπροστά σε ένα αριστούργημα της τέχνης, όπως είναι η ταινία «Ο μύλος κι ο σταυρός» (Themilandthecross), του πολωνού σκηνοθέτη Λεχ Μαζέφσκι.

Ο 16ος αιώνας είναι μια πολύ ταραγμένη εποχή. Η Ευρώπη σπαράσσεται από το θρησκευτικό μίσος. Ο βασιλιάς της Ισπανίας Φίλιππος ο Β΄ , φανατικός Καθολικός, θέλει να επιβάλει το καθολικισμό στις προτεσταντικές χώρες που έχει καταλάβει. Ανάμεσά τους είναι και η Φλάνδρα και εκεί ζει ο διάσημος ζωγράφος Πίτερ Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος (1526 ή 1531-1569). Ο Μπρίγκελ στους πίνακές του απεικονίζει την εποχή του, αναπαράγοντας την καθημερινότητα χρησιμοποιώντας την αλληγορία και την ποιητική προσέγγιση.

Το 1564 ζωγράφισε τον πίνακα «Ο Χριστός φέρων το σταυρό». Αυτό που θέλησε να κάνει ο ζωγράφος ήταν να τοποθετήσει το μαρτύριο της Σταύρωσης, κάπου μέσα στον πίνακα, χαμένο μέσα σε ένα πλήθος ανθρώπων και καταστάσεων που να απεικονίζουν την ταραγμένη εποχή του. Κάπως έτσι τα πάθη του Χριστού  εντάσσονται μέσα στα πάθη των καθημερινών ανθρώπων, αφού ο πίνακας περιλαμβάνει 500 ανθρώπινες φιγούρες ενταγμένες μέσα σε γεγονότα, το κάθε ένα από τα οποία αποτελεί ένα ξεχωριστό θέμα. Και αντί του θεού ο οποίος κοιτάζει από ψηλά, ο Μπρίγκελ το τοποθετεί έναν μυλωνά, που βλέπει, τα όσα φρικτά συμβαίνουν, από το μύλο του που βρίσκεται σε ένα ψηλό βράχο.

Ο Λεχ Μαζέφσκι, γεννήθηκε το 1953 στην Πολωνία, έμαθε σινεμά στην περίφημη σχολή του Λοτζ και από το 1981 ζει στις ΗΠΑ. Εκτός από σκηνοθέτης του κινηματογράφου είναι σκηνοθέτης θεάτρου, ποιητής αλλά και ζωγράφος. Στην ταινία του όλες του αυτές οι ιδιότητες συμπυκνώνονται, αλληλοσυμπληρώνονται και καταλήγουν σε ένα τεραστίων διαστάσεων καλλιτεχνικό έργο. Ο Μαζέφσκι δεν κάνει μια ταινία, Δημιουργεί ένα εικαστικό ποίημα, έναν κινούμενο ζωγραφικό πίνακα, μια ιστορία που έχει παρελθόν εμπνευσμένος από μία απεικόνιση της στιγμής. Αναρωτιέμαι, μπορεί η στασιμότητα του χρόνου, όπως αυτός φυλακίζεται μέσα σε ένα πίνακα –ή μία φωτογραφία- να επεκταθεί στο χρόνο; Ο σκηνοθέτης λειτουργεί όπως ακριβώς ο ζωγράφος. Υφαίνει σαν την αράχνη το λεπτό της ιστό, ξεκινώντας από ένα σημείο. Αυτά τα λόγια λέει ο Μπρίγκελ στην ταινία,  οποίος στέκεται σε μία άκρη και ζωγραφίζει τα όσα βλέπει. Και ο ευφυής Μαζέφσκι, μετατρέπει σε κινούμενο ζωγραφικό πίνακα τα όσα δεν βλέπει ο ζωγράφος. Παίρνει τις φιγούρες του πίνακα, τις πηγαίνει λίγο πίσω στο χρόνο και μας αφηγείται ιστορίες που έχουν συμβεί οι οποίες καταλήγουν στον πίνακα. Κι αυτός είναι ο τρόπος που ο μεγάλος Φλαμανδός βρίσκει για να σχολιάσει την ταραγμένη του εποχή και την πολιτική κατάσταση. Την καθημερινή βία της εξουσίας αλλά και τη ζωή, η οποία συνεχίζεται αν και περισσεύουν ο πόνος και τα βάσανα.

Ο σκηνοθέτης επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τα κρυμμένα μηνύματα του ζωγράφου. Επί της ουσίας αναλύει τον πίνακα σε βάθος χρησιμοποιώντας την τέχνη του κινηματογράφου. Και η ταινία του γίνεται πίνακας της φλαμανδικής σχολής, χρησιμοποιεί τα ίδια χρώματα, τις ίδιες αποχρώσεις, τις ίδιες φωτοσκιάσεις.

Δεν υπάρχει τρόπος να περιγράψω περισσότερο την ταινία. Χωρίς αμφιβολία, θα τη χαρακτηρίσω Αριστούργημα της Τέχνης, ένα μοναδικό κινηματογραφικό κομψοτέχνημα, ένα λεπτό κέντημα στον καμβά της ποίησης καi των χρωμάτων, ένα εμπνευσμένο και βαθειά στοχαστικό δημιούργημα ενός ευφυούς καλλιτέχνη.

Τι άλλο να προσθέσω;. Προσπάθησα αλλά η πενία των λέξεων μου φαίνεται ανυπέρβλητη.

Ο πίνακας βρίσκεται στο Μουσείο ιστορίας της Τέχνης στη Βιέννη. Η ταινία προβάλλεται στον κινηματογράφο Αλεξάνδρα (Κρέμου 141, Καλλιθέα, τηλέφωνο: 2109512604).

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s