«NYMPHOMANIAC – μέρος 2ο»

 

 

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 22/2/2014)

Η γοητεία της εξερεύνησης

nympho

Του Στράτου Κερσανίδη

 

Εν τέλει δεν είναι απλός προβοκάτορας ο Λαρς φον Τρίερ. Δεν είναι η πρόκληση το μοναδικό του κίνητρο για να κάνει σινεμά. Είναι ένας μεγάλος σκηνοθέτης, ένας διανοούμενος του σινεμά που τολμά να αναμετρηθεί με τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Βέβαια, δε μας ήταν άγνωστο κάτι τέτοιο, αλλά μετά τις «περίεργες» δηλώσεις του στις Κάνες που θεωρήθηκαν φιλοναζιστικές και τη συζήτηση μετά σκανδάλου που ξέσπασε με αφορμή την τελευταία του ταινία, το «Nymphopmaniac», όλοι όσοι τον αγαπήσαμε για τη διαδρομή του στον κινηματογράφο, βρισκόμασταν σε μία στάση αναμονής. Προσωπικώς, εάν θυμάστε, στο σημείωμα της Εποχής για το πρώτο μέρος της ταινίας (1 Φεβρουαρίου 1014), εξέφραζα την αμηχανία μου και δήλωνα εν αναμονή του δεύτερου μέρους για να επιχειρήσω μία ολοκληρωμένη κριτική προσέγγισή της. Και η αλήθεια είναι πως ο Λαρς φον Τρίερ δε με απογοήτευσε, αντιθέτως με γοήτευσε για μια ακόμη φορά.

 

Ο δανός σκηνοθέτης μέσα από την αφήγηση της Τζο προς το μεσήλικα Σέλιγκμαν, εξερευνά τον σκοτεινό κόσμο της γυναίκας και μέσα από αυτόν προσπαθεί να αφουγκραστεί την κοινωνική σύγκρουση αλλά και τη σύμβαση. Με την πολύπλοκη –όχι μπερδεμένη, αλλά πλούσια σε πρωτοτυπίες- σκηνοθεσία του, ο Τρίερ κεντάει ένα έργο τέχνης σε έναν ομόκεντρο κύκλο στο μέσον του οποίου βρίσκεται η σεξουαλική αφήγηση της Τζο. Μόνο που δε μένει εκεί αλλά με αφορμή τα όσα λέει η γυναίκα αναπτύσσεται ένας διάλογος με τον Σέλιγκαν ο οποίος μοιάζει με αναζήτηση απαντήσεων σε μεγάλα ζητήματα που μπορεί να μας απασχολούν.

 

Αλήθεια, αναρωτηθήκατε ποτέ πως ορίζεται η δημοκρατία; Ξέρω πως μπορεί να οριστεί με διάφορους τρόπους, ανάλογα και με την πολιτική τοποθέτηση του καθενός. Στην ταινία ο Τρίερ βάζει στο στόμα της Τζο τη λέξη «αράπης» (negro) και ο Σέλιγκαν τη διορθώνει, πως δεν είναι σωστό να χρησιμοποιεί μια τέτοια λέξη. Και η Τζο του απαντά πως «κάθε φορά που αφαιρείς μία λέξη από το λεξικό, είναι σα να αφαιρείς ένα λιθαράκι από τη Δημοκρατία». Βέβαια εκείνος ανταπαντά πως υπάρχουν λέξεις που υπονομεύουν τη Δημοκρατία αλλά ποιος μπορεί να πάρει θέση υπέρ της μιας ή της άλλη άποψης χωρίς να έχει αμφιβολίες; Όσον με αφορά, αν και προσέχω να μη χρησιμοποιώ «κακές» (μη πολιτικά ορθές) λέξεις, δεν είμαι βέβαιος για τίποτε.

 

Βέβαια όλα αυτά είναι λεπτομέρειες, αλλά τέτοιες λεπτομέρειες που συνθέτουν ένα σύνολο, μιας και η ταινία χρήζει μίας ολιστικής κριτικής προσέγγισης. Και τελικά τι συμβαίνει με την Τζο; Είναι νυμφομανής, όπως η ίδια υποστηρίζει; Και εδώ παρεμβαίνει η πολιτική ορθότητα, η λεξικολογική αστυνομία η οποία υπό τη μορφή ψυχολόγου, αντικαθιστά τη λέξη με το «εξαρτημένη από το σεξ». Μάλιστα! Μόνο που το πρόβλημα της Τζο δεν είναι θέμα λέξεων, αλλά μάλλον ενοχών που κουβαλά εξαιτίας των κοινωνικών παραδοχών και συμβάσεων. Μόνο όταν ο Σέλιγκαν της λέει πως όλα όσα έκανε, εάν τα έκανε ένας άνδρας κανείς δε θα τον κατηγορούσε, η Τζο φαίνεται να ηρεμεί. Αλλά κι εκείνος, όσο κι αν φαίνεται, και το λέει, πως είναι ασεξουαλικός, όσο κι αν δικαιολογεί τη στάση της γυναίκας δεν είναι ανεπηρέαστος από το κοινωνικό στάτους. Στο φινάλε, όταν δίνεται η λύση –η οποία δεν έχω καταλήξει εάν είναι λυτρωτική ή όχι- φαίνεται κι αυτός σκλάβος μιας κοινωνικής πραγματικότητας η οποία θεωρεί μια γυναίκα σαν την Τζο, ως παρεκκλίνουσα, άρα ως «τσούλα», επιτρέψτε μου τη λέξη.

 

Εν τέλει ο Λαρς φον Τρίερ δεν παίζει με τα νεύρα μας και τις αισθήσεις μας. Παίζει με τις νοητικές μας χορδές, κινητοποιεί, και μέσω του σεξουαλικού ερεθισμού, τον εγκέφαλό μας και δίνει έναυσμα στις σκέψεις μας να ανασυγκροτηθούν, να επανατοποθετηθούν, να παραμείνουν εν κινήσει.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s