«ΜΟΝΟ ΟΙ ΕΡΑΣΤΕΣ ΜΕΝΟΥΝ ΖΩΝΤΑΝΟΙ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 2/1/2014)

Η δυστυχία της αιωνιότητας

vampire

Του Στράτου Κερσανίδη

Υπάρχει ένας σκοτεινός κόσμος που δεν τον γνωρίζουμε. Ένας κόσμος που ζει μόνον τη νύχτα, φοβάται το φως του ήλιου και αναγκαστικά ζει στο περιθώριο. Είναι ο κόσμος των βρικολάκων, των βαμπίρ, που ζει πέρα από το χρόνο, έχοντας κερδίσει την αιωνιότητα.

Υπάρχει στ’ αλήθεια αυτός ο κόσμος; Όντως τα βαμπίρ ζουν ανάμεσά μας σε μια παράλληλη ζωή; Η απάντηση της επιστήμης είναι χωρίς περιστροφές, αρνητική. Τι απαντά όμως η τέχνη; Πως προσεγγίζει τα απέθαντα όντα που τρέφονται με ανθρώπινο αίμα η λογοτεχνία ή ο κινηματογράφος; Τι έχετε να πείτε επί τούτου, κύριε Τζιμ Τζάρμους;

Η απάντηση του αμερικανού σκηνοθέτη δίδεται μέσα από την ταινία «Μόνο οι εραστές μένουν ζωντανοί», ο οποίος χρησιμοποιεί το μύθο –κοινός σε πολλούς λαούς και πολιτισμούς- για να δημιουργήσει ένα έργο τέχνης, γοητευτικό, πολυεπίπεδο, ατμοσφαιρικό και –αν θέλετε- απομυθοποιητικό.

Οι δύο ήρωες φέρουν τα ονόματα Ιβ και Άνταμ. Η πρώτη ζει στην Ταγγέρη και ο δεύτερος στο Ντιτρόιτ. Αυτό που τους συνδέει, εκτός από το γεγονός πως και οι δύο είναι βαμπίρ, είναι ένας έρωτας ο οποίος κρατάει αρκετούς αιώνες. Επιβιώνουν, όχι ορμώντας σε ανυποψίαστους ανθρώπους για να τους πιουν το αίμα, αλλά έχοντας εξασφαλίσει την «τροφή» τους, από ένα νοσοκομείο ο Άνταμ και από έναν γιατρό η Ιβ. Ζουν κλεισμένοι όλη τη μέρα στα σπίτια τους και μόνο όταν δύσει ο ήλιος βγαίνουν στους δρόμους. Κάποια στιγμή θα συναντηθούν στο Ντιτρόιτ αλλά σύντομα θα αναγκαστούν να μετακομίσουν μαζί στην Ταγγέρη. Με αναφορές στο χώρο της τέχνης και οι δύο -μουσική και λογοτεχνία- είναι δυο ψυχές ευαίσθητες και λόγω της κατάστασης τους ζουν στο περιθώριο. Πως θα μπορούσαν άλλωστε δυο βρικόλακες να ζουν στον πραγματικό κόσμο; Και την ίδια στιγμή βασανίζονται από την κατάσταση του κόσμου και των ανθρώπων βιώνοντας το βάσανο της αιωνιότητας και τη δυστυχία του να είναι κάποιος άφθαρτος ενώ όλα γύρω τους υπόκεινται στη φθορά του χρόνου.

Ο Τζιμ Τζάρμους μετατρέπει τον τρόμο σε τρυφερότητα και ποίηση. Δεν είναι μια ταινία τρόμου, δεν υπάρχει κανένας Κόμης Δράκουλας και κανένας Νοσφεράτου που επιτίθενται στα αθώα τους θύματα με τα κοφτερά τους δόντια. Αυτό που κυριαρχεί είναι ο έρωτας της Ιβ και του Άνταμ, ένα σκηνικό θλίψης για την κατάρα της αιωνιότητας. Υποβλητική σκηνοθεσία, ατμοσφαιρική, φινετσάτη. Νοσταλγία και ελαφρά ειρωνεία σε μια ταινία που φλερτάρει με την παρωδία χωρίς όμως να διακωμωδεί τις αντίστοιχες ταινίες τρόμου. Αντίθετα αποδομεί τον τρόμο και τον αντικαθιστά με τρυφερότητα κι απόγνωση. Οι ήρωές του παρατηρούν έναν κόσμο που βαδίζει από το κακό στο χειρότερο. Θα μπορούσα να πως πρόκειται για μια ελεγεία στη μοναξιά, ένα σχόλιο για την ανθρωπότητα και την τέχνη.

Ο Τζάρμους δημιουργεί ένα κινηματογραφικό κομψοτέχνημα, μια ταινία εκλεπτυσμένη που κυλάει αργά και νωχελικά. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζουν η φωτογραφία και η μουσική. Η νυχτερινή φωτογραφία του Γιόρικ Λε Σαξ και η μουσική του Γιόσεφ φαν Βίσεμ με ερμηνεία τραγουδιών από τη μαγική φωνή της λιβανέζας Γιασμίν Χαμντάν, αποτελούν πρώτες ύλες σε ένα εξαιρετικής ομορφιάς κινηματογραφικό προϊόν. Εδώ προστίθενται και οι ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστών. Ιδανικός Άνταμ, ο Τομ Χίντλεστον, απολαυστική Ιβ, η Τίλντα Σουίντον, η οποία γοητεύει από την πρώτη στιγμή που εμφανίζεται στην οθόνη.

Δεν ξέρω αν οι εραστές διαθέτουν το χάρισμα της αθανασίας, αυτό όμως που γνωρίζω είναι πως πίσω από τον ποιητικό τίτλο της ταινίας, ο σκηνοθέτης-σύμβολο του ανεξάρτητου αμερικάνικου σινεμά, πρόσθεσε ακόμη μία ταινία-σημείο αναφοράς στο έργο του. Για μια ακόμη φορά βαδίζει στον αντισυμβατικό του δρόμο διατηρώντας το στοιχείο του διακριτικού και υπόγειου χιούμορ και την ελαφρότητα της σοβαροφάνειας. Βέβαια δεν κοροϊδεύει κανέναν, αντίθετα παίρνει πολύ σοβαρά αυτό που κάνει απλώς έχει το δικό του στιλ για να μιλήσει για κάποια πολύ σοβαρά πράγματα, όπως ο έρωτας, η αποξένωση, η περιθωριοποίηση, ο χρόνος, η κρίση των αξιών.

Νομίζω πως είναι αρκετά χρήσιμο να παραθέσω ένα μέρος από σημείωμα του Τζιμ τζάρμους για την ταινία:

« (…)  Αυτοί οι δύο εραστές είναι αρχετυπικά περιθωριακοί, κλασικοί μποέμ χαρακτήρες, εξαιρετικά ευφυείς και εκλεπτυσμένοι. Παραμένουν όμως απόλυτα εξαρτημένοι από τα ζωικά τους ένστικτα. Έχουν ταξιδέψει στον κόσμο και έχουν μοναδικές εμπειρίες, κυκλοφορώντας στις πιο σκοτεινές γωνιές της κοινωνίας. Και όπως συμβαίνει με την ερωτική τους ιστορία, έτσι και η άποψη που έχουν για την ανθρώπινη ιστορία πηγαίνει πίσω αιώνες ολόκληρους, γιατί συμβαίνει να είναι βαμπίρ. Αλλά αυτή δεν είναι μια συνηθισμένη ιστορία με βαμπίρ. Διαδραματίζεται στις ξεχωριστές πόλεις της Ταγγέρης και του Ντιτρόιτ, σχεδόν αποκλειστικά τη νύχτα. Ο Άνταμ και η Ιβ χρειάζονται ανθρώπινο αίμα για να επιβιώσουν, αλλά ζουν πια στον 21ο αιώνα και το να δαγκώσεις τον λαιμό ενός άγνωστου είναι ριψοκίνδυνο και οπισθοδρομικό. Για να επιζήσουν πρέπει να είναι σίγουροι ότι το αίμα που τους συντηρεί είναι  αγνό. Και σαν σκιές έχουν μάθει να μην τραβάνε την προσοχή των αρχών. Στην ταινία  τα βαμπίρ είναι μια δυνατή μεταφορά. Ένα όχημα για να μεταδώσω τις βαθύτερες προθέσεις της ιστορίας. Είναι μια ερωτική ιστορία, αλλά και η ιστορία δυο εξαιρετικών τύπων του περιθωρίου, που, δεδομένων των ασυνήθιστων συνθηκών, έχουν μια ιδιαίτερα διευρυμένη άποψη για την ανθρώπινη ιστορία. Τόσο στα απίστευτα κατορθώματα της, όσο και στις βάρβαρες αποτυχίες της. Ο Άνταμ και η Ιβ είναι και οι ίδιοι μεταφορές της σύγχρονης ανθρώπινης κατάστασης. Είναι εύθραυστοι και επαπειλούμενοι, ευάλωτοι στις δυνάμεις της φύσης και στις κοντόφθαλμες τακτικές αυτών που έχουν εξουσία».

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s