«Η ΑΠΕΡΓΙΑ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 24/11/2013)

Με επαναστατικό και καλλιτεχνικό ενθουσιασμό

apergia

Του Στράτου Κερσανίδη

Ο Σεργκέι Αϊζενστάιν γύρισε το 1925, την πρώτη του ταινία «Η απεργία». Ο πρωτοπόρος σοβιετικός σκηνοθέτης αποτύπωσε μέσα της όλες τις καλλιτεχνικές του αναζητήσεις, ανάμεικτες με την πίστη του στον νέο κόσμο που οικοδομούνταν τότε στη Σοβιετική Ένωση. Αν και στο μετέπειτα έργο του γίνεται πιο συγκεκριμένος, με πιο στιβαρή δομή στη μυθοπλασία και στη σκηνοθεσία, εκείνο που χαρακτηρίζει την «Απεργία» είναι ο ενθουσιασμός της δημιουργίας και η γοητεία της αναζήτησης.

Η ταινία χωρίς να ακολουθεί πιστά κάποιο σενάριο επάνω στο οποίο να βασίζεται ένας αφηγηματικός ιστός, αποτελεί ένα παζλ εικόνων και γεγονότων, μέσα από τα οποία περιγράφεται η οργάνωση μιας απεργίας στην τσαρική Ρωσία  και η αιματηρή καταστολή της.

Η διάρθρωση της ταινίας είναι χωρισμένη σε έξι κεφάλαια και μέσα από αυτά παρακολουθούμε τους πρώτες αγώνες του εργατικού κινήματος στη Ρωσία που συνοψίζονται σε διεκδικήσεις όπως το 8ωρο, η ανθρώπινη συμπεριφορά εκ μέρους των αφεντικών, η αύξηση των μισθών κατά 30%  και το 6ωρο για τους ανήλικους. Η ταξική πάλη δίδεται μέσα από ένα υποτυπώδες σενάριο αλλά με πολύ δυνατές εικόνες. Το διαλεκτικό μοντάζ του Αϊζενστάν, έχει ένα στόχο: να κινητοποιήσει το συναίσθημα έτσι ώστε να δημιουργήσει στο θεατή μίσος για τον ταξικό εχθρό και να τον κάνει να ταυτιστεί με τους απεργούς. Είναι χαρακτηριστικές οι σκηνές του φινάλε, όπου οι δυνάμεις καταστολής χτυπούν τους απεργούς. Οι εικόνες της κρατικής βίας αντιπαραβάλλονται με πραγματικές εικόνες από σφαγές ζώων σε σφαγεία. Είναι προφανής ο παραλληλισμός και εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο ο σκηνοθέτης κατορθώνει να περάσει το μήνυμά του.

Η ταινία βρίθει αναφορών – επιρροών στον κονστρουκτιβισμό και το φουτουρισμό (προπομπό της ρώσικης πρωτοπορίας), αλλά και στο σινεμά του Γκρίφιθ. Οι καπιταλιστές παρουσιάζονται ως καρικατούρες, οι απεργοσπάστες βγαίνουν από βαρέλια μέσα στη γη. Κι όλα αυτά παρελαύνουν μπροστά στα μάτια μας «φιλτραρισμένα» μέσα από το περίφημο μοντάζ των εντυπώσεων που επί της ουσίας εισήγαγε στον κινηματογράφο ο Σεργκέι Αϊζενστάιν και αποτελεί το Α και το Ω του 90% των κινηματογραφικών ταινιών.

Η ταινία είναι γεμάτη ζωντάνια και νεανικό ενθουσιασμό. Έρωτα για την επανάσταση και καλλιτεχνικό οίστρο. Κι αν διαθέτει κάποια μειονεκτήματα σε σχέση με το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» ή τον «Οκτώβρη»,  κερδίζει σε αυθορμητισμό. Φαίνεται πως ο σκηνοθέτης βιάζεται να κατακτήσει τον κόσμο. Τρέχει να προλάβει την Ιστορία η οποία καλπάζει μπροστά στα μάτια του. Θέλει να γίνει ένα με το όνειρο που ανατέλλει. Απείθαρχος, ατίθασος και οραματιστής, ο Σεργκέι Αϊζενστάιν μπαίνει με ορμή στον κινηματογράφο και αφήνει για πάντα στο στίγμα του, κερδίζοντας επάξια μία θέση στους μεγάλους δημιουργούς του. Και την  ίδια στιγμή ποτίζει τις εικόνες του με το επαναστατικό πάθος του αγνού κι άδολου κομμουνιστή, της εποχής πριν τη γραφειοκρατική εκτροπή.

Πέρασαν 88 χρόνια από τότε που ο γεννημένος στη Ρίγα της Λετονίας, Σεργέι Αϊζενστάιν, γύρισε την «Απεργία». Κι όμως, μέχρι σήμερα η ταινία λάμπει σαν πολύτιμο διαμάντι.

Είναι χαρακτηριστικά τα όσα γράφει για την ταινία ο Κιθ Ρίντερ, στην «Ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου»: (…) είναι ένα μίγμα δυναμισμού και ανωριμότητας, πληθωρικότητας και ελαττωματικότητας που φανερώνει ένα νέο σκηνοθέτη με δημιουργικό «πυρετό στο αίμα». Παρ’ όλες τις αδυναμίες της, αποκαλύπτει μια κινηματογραφική διάνοια χωρίς προηγούμενο στην ιστορία του κινηματογράφου. Η φρεσκάδα και ο μοντερνισμός αυτής της ταινίας εκπλήσσει ακόμη κι αυτούς που είναι εξοικειωμένοι με τα κατοπινά γνωστότερα φιλμ της ίδιας πειραματικής περιόδου στην εξέλιξη του Αϊζενστάιν (…)

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s