Η μνήμη, η λήθη και η αναθεώρηση της Ιστορίας

(Για την εφημερίδα Χορτιάτης 570, Σεπτέμβριος 1013)

f1

Του Στράτου Κερσανίδη

Η Αλίντα Δημητρίου πέθανε στις 30 Ιουλίου. Υπήρξε μια καταξιωμένη ντοκιμαντερίστρια, αλλά και αγωνίστρια της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης και της ισότητας. Γύρισε πάνω από 50 ταινίες ντοκιμαντέρ αλλά έγινε ευρύτερα γνωστή τα τελευταία χρόνια με τη συγκλονιστική τριλογία της για τις γυναίκες στην Αντίσταση, την Εξορία και τη Δικτατορία. Για τα ντοκιμαντέρ «Πουλιά στο βάλτο» (2008), «Η ζωή στους βράχους» (2009) και «Τα κορίτσια της βροχής» (2011).

Σε συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει και η οποία είχε δημοσιευτεί στην Εποχή (4/5/2013), έλεγε πως οι ταινίες της «… κατοχυρώνουν την ιστορική μνήμη, αφού εκφέρονται από αυτούς που έγραψαν την Ιστορία. Και αυτό επικυρώνεται από την προσήλωση των νέων ανθρώπων κατά τη διάρκεια της προβολής και την ομολογία τους “εμείς αυτά δεν τα ξέραμε”. Είναι σημαντικό να ξέρεις την πορεία σου μέσα στο χρόνο για να μπορέσεις να διαμορφώσεις το μέλλον. Η άγνοια της μνήμης παθητικοποιεί τα άτομα και τα μεταβάλει σε άβουλους πολίτες που αποδέχονται μοιρολατρικά τις εντολές της οποιασδήποτε εξουσίας».

Ο μεγάλος τσέχος (ως τσεχοσλοβάκο τον γνωρίσαμε) συγγραφέας Νίλαν Κούντερα, έγραψε στο μυθιστόρημά του «Το βιβλίο του γέλιου και της λήθης» (1979)  πως «ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη».

Το 1989, με την υπουργική απόφαση 8504/7-14668, η κυβέρνηση Τζανή Τζανετάκη, στην οποία συμμετείχε –δυστυχώς- και ο τότε Συνασπισμός της Συμφοράς και της Προόδου, αποφάσισε την καταστροφή των ατομικών φακέλων των πολιτικών φρονημάτων των Ελλήνων πολιτών που φυλάσσονταν στις υπηρεσίες του υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Ως μία πράξη «συμφιλίωσης», έλεγαν, κηρύσσοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το τέλος του εμφυλίου.

Μόνο που, όπως εκ των πραγμάτων απεδείχθη, η «εθνική ενότητα είναι μια απάτη…», κι αυτό επειδή η ενότητα δεν επιτυγχάνεται διά της λήθης ούτε δια της καταστροφής ιστορικών ντοκουμέντων αλλά διά της αναδείξεως της ιστορικής μνήμης η οποία λειτουργεί διδακτικά και ως στοιχείο αποτροπής ώστε να αποφευχθούν παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον.

Κι ύστερα εμφανίστηκαν και διάφοροι διανοούμενοι της κακιάς ώρας, οι οποίοι ξεκίνησαν το εγκληματικό έργο αποδόμησης της Ιστορίας και της ιστορικής μνήμης, οι γνωστοί ως αναθεωρητές της Ιστορίας. Αυτοί προσπάθησαν να μας κάνουν να ξεχάσουμε κι αυτά που ξέραμε, όχι μόνον ως γνώση και μνήμη αλλά και ως βίωμα. Προσπάθησαν να μας πείσουν πως οι διωκόμενοι επί δεκαετίες σε τούτη χώρα, έφταιγαν που διώκονταν, προκαλούσαν την τύχη τους, επειδή δεν καθόταν στα αυγά τους. Κι άρχισαν να μας μιλούν για τους υποκινούμενους σλαβοκομουνιστές –με ένα μεταμοντέρνο λεξιλόγιο, είναι η αλήθεια- για τα εγκλήματά τους, δικαιολογώντας σε μεγάλο βαθμό τις φυλακές, τα ξερονήσια και τις εκτελέσεις. Τα θύματα μετετράπησαν σε θύτες και η μνήμη άρχισε να καλύπτεται από τόνους λήθης. Κάποιοι δε δίστασαν να δικαιολογήσουν ακόμη και τα ολοκαυτώματα που έγιναν από τους ναζί σε μια σειρά από ελληνικές πόλεις, κωμοπόλεις και χωριά, επειδή τάχα μου, ο ΕΛΑΣ δολοφονούσε στρατιώτες των κατακτητών, προκαλώντας έτσι τα αντίποινα.

Βέβαια όλη τούτη η πλέμπα των διανοούμενων δεν είναι ίδιον της χώρας μας, αλλά επιχειρείται σε παγκόσμιο επίπεδο με διάφορα ιδεολογήματα, κορυφαίο των οποίων είναι η ταύτιση του ναζισμού και του φασισμού με τον κομμουνισμό. Ο ρουμάνος συγγραφέας Νόρμαν Μανέα, στο βιβλίο του «Περί γελωτοποιών-Ο δικτάτορας κι ο καλλιτέχνης», στο οποίο κάνει με τα κρεμμυδάκια το ολοκληρωτικό μοντέλο του σταλινικού «κομμουνισμού» που βίωσε στην πατρίδα του επί Τσαουσέσκου, ένας άνθρωπος που δεν είναι κομμουνιστής, αλλά έχει μυαλό και ικανότητα να αναλύει και να κρίνει, γράφει: «Όποιος θέλει να κατανοήσει κάτι από την ουσία του “υπαρκτού σοσιαλισμού” θα πρώτα να εμβαθύνει στις βασικές διαφορές μεταξύ ναζισμού και κομμουνισμού. Ο κομμουνισμός προτείνει ένα ανθρωπιστικό ιδεώδες (σημείωση δική μου: σε αντίθεση με το ναζισμό-φασισμό), που βρίσκει ευρεία απήχηση. Και χρησιμοποιεί λεπτότερες και ποικιλότροπα αμφίσημες στρατηγικές, όπερ και εξηγεί, έστω και εν μέρει, τη μακροχρόνια διάρκεια και διεισδυτική του δύναμη».

Όμως δεν είναι το θέμα μας ο κομμουνισμός αλλά η λήθη και η μνήμη. Είναι η τεράστια μάχη που δίνεται ώστε να μην ξεχάσουμε για να μην επαναληφθούν τα ίδια, εναντίον του ξεχνάμε και το κακό επανακάμπτει δριμύτερο. Κι αυτό επειδή μια σειρά από καθεστωτικούς διανοούμενους και χαζοχαρούμενους λαϊφσταϊλίστες των ΜΜΕ, φρόντισαν να αθωώσουν το εθνικοσοσιαλιστικό φαινόμενο.

Και μέσα από όλο τούτο το συρφετό των ιδεολογημάτων και της αποκοτιάς τους, μας κάνει –τάχα μου- εντύπωση η επανεμφάνιση των εγκληματικών συμμοριών που επιβουλεύονται τα δημοκρατία και «οραματίζονται» την καθαρότητα της φυλής. Αλλά τα χρυσά αυγά και η ενδυνάμωσή τους δεν είναι αποτέλεσμα ΜΟΝΟΝ της οικονομικής κρίσης αλλά κυρίως της λήθης η οποία έχει τεχνηέντως επιβληθεί. Είναι αποτέλεσμα της αλλοπρόσαλλης προσέγγισης της Ιστορίας, της αναθεώρησής της και της προσπάθειας να χαθεί η μνήμη.

Κι όλη τούτη η εκστρατεία της λήθης ενάντια στη μνήμη, μόνον αθώα δεν είναι.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s