“ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ”

(Αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 28/7/2013)

 

Διασχίζοντας μια γενιά

beat
του Στράτου Κερσανίδη

 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και στις αρχές αρχές της δεκαετίας του 1950 αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ το περίφημο λογοτεχνικό κίνημα των μπιτ. Κυρίαρχες μορφές του κινήματος υπήρξαν ο Τζακ Κέρουακ και ο Άλεν Γκίνσμπεργκ, με τον πρώτο μάλιστα να θεωρείται και ως ο “ανάδοχός” του αφού αυτός εισήγαγε τον όρο μπιτ (beat).

 

Η γενιά των μπιτ (beat generation) έφερε μια πραγματική επανάσταση στην αμερικανική λογοτεχνία με την αντισυμβατική γραφή αλλά και τον αντισυμβατικό τρόπο ζωής των εκπροσώπων της.

 

Οι ΗΠΑ ζουν βυθισμένες στην αυταπάτη του “αμερικάνικου ονείρου” και του ψυχρού πολέμου. Κάθε τι μη συμβατό με τούτη την ιδεοληψία θεωρείται απόβλητο, καταδικάζεται, υπονομεύει την κοινωνική συνοχή. Οι Αμερικανοί επιδίδονται σε έναν αγώνα δρόμου απόκτησης υλικών αγαθών, τα ιδανικά τους περικλείονται μέσα στο τρίπτυχο “οικογένεια- σπίτι- αυτοκίνητο”, οπότε η εμφάνιση των μπιτ ταράζει τη συντηρητική αμερικανική κοινωνία.

 

Τι ήθελαν εκείνα τα παλιόπαιδα τα ατίθασα που τόλμησαν να βγάλουν γλώσσα στο σύστημα; Ποιοι ήταν εκείνοι οι πρεζάκηδες, οι κομουνιστές, οι άθεοι που ήρθαν από το πουθενά να ταράξουν τη μακαριότητα των “καλών” ανθρώπων;

 

Τίποτε παραπάνω από μια παρέα αντικομφορμιστών λογοτεχνών οι οποίοι τόλμησαν να αμφισβητήσουν το κοινωνικό στάτους, να πειραματιστούν επάνω σε νέους τρόπους προσέγγισης της ζωής, που αναζήτησαν και διεκδίκησαν το δικαίωμα στη διαφορετικότητα. Κι όλο αυτό το πέρασαν μέσα στο λογοτεχνικό τους έργο που χαρακτηρίζεται από την ελευθεριότητα, την αμφισβήτηση, την αναζήτηση και συχνά, την αυτοκαταστροφή.

 

Τα δύο έργα που σημάδεψαν τη γενιά των μπιτ, ήταν το ποίημα του Άλεν Γκίνσμπεργ “Ουρλιαχτό” (Howl, 1955) και το μυθιστόρημα του Τζακ Κέρουακ “Στο δρόμο” (On the road, 1951).

 

Το δεύτερο θεωρείται ως το “ευαγγέλιο” εκείνης της καταραμένης γενιάς και είναι ένα μυθιστόρημα πάθους, αναζήτησης και πειραματισμών. Φευγάτο και βέβηλο, τολμηρό και απελευθερωτικό, το έργο του Κέρουακ γνώρισε -και δικαίως- μεγάλη επιτυχία σε ολόκληρο τον κόσμο.

 

Στο περσινό Φεστιβάλ των Κανών έκανε πρεμιέρα η κινηματογραφική μεταφορά του, δια χειρός Βάλτερ Σάλες. Ο βραζιλιάνος σκηνοθέτης, που πριν από λίγα χρόνια είχε παρουσιάζει “Τα ημερολόγια μοτοσικλέτας” που γνώρισαν μεγάλη επιτυχία και στη χώρα μας, αποφάσισε να μεταφέρει στην οθόνη το εμβληματικό μυθιστόρημα του Κέρουακ. Η ταινία εκτυλίσσεται στα τέλη του ‘40 στην Νέα Υόρκη. Ο Σαλ Πάρανταϊς, ένας 24χρονος συγγραφέας, γνωρίζει τον Ντιν Μοριάρτι, έναν 20χρονο πρώην φυλακισμένο, με τη δική του άποψη περί ηθικής που λατρεύει τη ζωή και τις χαρές της, και την όμορφη 16χρονη σύζυγό του, Μαριλού. Οι τρεις τους ταξιδεύουν στους ατελείωτους αμερικάνικους αυτοκινητόδρομους, ζουν στην κόψη του ξυραφιού, ονειρεύονται έναν κόσμο διαφορετικό που προκαλεί ανατριχίλα στο συντηρητικό κατεστημένο. Ο Σαλ γράφει διαρκώς τα όσα ζει, ο Ντιν τρέχει από τη μια γυναίκα στην άλλη, η Μαριλού γίνεται η μία από τις κορυφές ενός ερωτικού τριγώνου.

 

Ο Σάλες ρισκάρει. Με την κάμερά του προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει τον εσωτερικό ρυθμό του βιβλίου. Να μεταφέρει την οργισμένη κραυγή των ηρώων. Να διασχίσει μαζί τους την αμερικανική ενδοχώρα και μέσα από αυτούς ολόκληρη τη ψυχοσύνθεση της γενιάς των μπιτ. Άλλοτε τα καταφέρνει κι άλλοτε όχι. Άλλοτε παρασύρεται από το παραληρηματικό γράψιμο του Κέρουακ κι άλλοτε αδυνατεί να τον παρακολουθήσει. Οπωσδήποτε, όμως, ούτε μία στιγμή δεν τον προδίδει. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, δεν είναι και εύκολο αυτό που επιχείρησε! Ταξιδεύει μαζί του, συμμετέχει στην τρέλα και την απόγνωση των ηρώων του, παθιάζεται με τα όσα μετατρέπει σε εικόνες.

 

Απόλυτα ταιριαστό το σάουντρακ, πολύ καλές ερμηνείες, φευγάτη ατμόσφαιρα. Κι αν οι φανατικοί του Κέρουακ έχουν κάποιες ενστάσεις, ας μη φανατίζονται. Η ταινία του Σάλες αποτελεί μια πολύ αφορμή για να ξανακοιτάξουμε πίσω αλλά και για να ανακαλύψουν οι νεότεροι τη “χτυπημένη” γενιά.

 

Καλό καλοκαίρι!

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s