«Ο ΚΑΛΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΣΒΕΪΚ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 23/6/2013)

Ο ανθρωπάκος που χλευάζει τα ιερά και τα όσια

sveikΤου Στράτου Κερσανίδη

Υπέρ πατρίδος, σημαίας και εθνικών συμβόλων, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους. Κάποιες φορές άξιζε τον κόπο, τις περισσότερες όμως οι άνθρωποι αυτοί έπεσαν θύματα συμφερόντων τα οποία παρουσιαζόταν ενδεδυμένα με κάλπικα ιδανικά, εθνικές μυθολογίες και ανόητα ιδεολογήματα. Εάν θεωρήσουμε ως δεδομένο πως οι περισσότεροι πόλεμοι βασίζονται στον παραλογισμό, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως οι εκατόμβες νεκρών θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Επειδή όμως η Ιστορία δε γράφεται ούτε προχωρά με καλές προθέσεις και ο Άνθρωπος εκτός από νοήμων ον είναι και θηρίο, ο πόλεμος και τα αποτελέσματά του αποτελούν συστατικό στοιχείο της ιστορικής μας διαδρομής.

Εκτός όμως από πόλεμο, ο Άνθρωπος παράγει και Πολιτισμό, που είναι το δεύτερο στοιχείο της ίδιας διαδρομής κι αυτό που προσπαθεί να χαλιναγωγήσει το θηρίο. Σε αυτό το πλαίσιο βρίσκεται και η Λογοτεχνία και, ειδικότερα στην περίπτωσή μας, το πασίγνωστο βιβλίο του Γιάροσλαβ Χάσεκ (1883-1923) «Ο καλός στρατιώτης Σβέικ» (Dobrý voják Svejk).

Ο Χάσεκ ξεκίνησε το γράψιμο του βιβλίου σχεδιάζοντας να το ολοκληρώσει σε έξι τόμους, κάτι που δεν κατάφερε, αφού πέθανε πριν το ολοκληρώσει. Κάπως έτσι δικαιολογείται και το απότομο φινάλε του. Το έργο έχει μεταφραστεί σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, έχει γνωρίσει εκατοντάδες θεατρικές μεταφορές αλλά και κάποιες κινηματογραφικές, με κορυφαία εκείνη του τσεχοσλοβάκου σκηνοθέτη Κάρελ Στέκλι, που ήταν και υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα, το 1957.

Ο Στέκλι κινηματογραφεί τις περιπέτειες του Σιόζεφ Σβέικ, ενός ανθρωπάκου ο οποίος ζούσε στην Πράγα, έκλεβε σκύλους και στη συνέχεια τους πουλούσε ώστε να εξασφαλίσει τα προς το ζην. Όχι ιδιαίτερα εύστροφος, αλλά πέρα για πέρα παρορμητικός, ο Σβέικ κατατάσσεται με ενθουσιασμό στον Αυστροουγγρικό στρατό μόλις ξεσπά ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Στην ταινία περιγράφονται γεγονότα της πρώτης χρονιάς του πολέμου, με τις διάφορες περιπέτειες του Σβέικ, πρώτα στα μετόπισθεν του μετώπου, και έπειτα κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης ανάβασης για να συναντήσει τη μονάδα του στη πρώτη γραμμή. Οι τύποι που παρελαύνουν, από τον ρουφιάνο της ασφάλειας έως τους ανόητους, πολεμοχαρείς στρατηγούς και τους καταφερτζήδες φαντάρους προσφέρουν ασυγκράτητο γέλιο αλλά παράλληλα και έντονα προβληματισμό.

Ο Κάρελ Στέκλι δημιουργεί μια θαυμάσια αντιπολεμική σάτιρα, με ξεκαρδιστικές σκηνές. Επιτυγχάνει ταυτόχρονα να δομήσει με θαυμαστό τρόπο τον κεντρικό του χαρακτήρα, κάτι που γίνεται και στο βιβλίο, δίνοντας ένα πανέξυπνο ψυχογράφημα του Σβέικ. Ενός αγαθού τύπου ο οποίος μπερδεύεται στα γρανάζια ενός διαφθαρμένου και παράλογου μηχανισμού και τα κάνει σμπαράλια με τη, μέχρι βλακείας, αγαθοσύνη του, επιτυγχάνοντας την απόλυτη αποδόμησή του.

Χαρακτηριστικά το γερμανικό Παγκόσμιο Κινηματογραφικό Λεξικό γράφει: «Αυτή η ταινία είναι η καλύτερη προσαρμογή του αριστουργήματος του Χάσεκ στην κινηματογράφο μέχρι σήμερα. Ο Κάρελ Στέκλι, πιστός στο βιβλίο, βασίζεται στο καλύτερο καστ της χώρας και δίνει με σπιρτάδα τις περιπέτειες του απλοϊκού Σβέικ, επισημαίνοντας την ηλιθιότητα της κυβέρνησης και του στρατού. Μια ταινία πραγματικό στολίδι».
Πρόκειται για ένα κινηματογραφικό διαμάντι που χτυπάει στο κατάλληλο σημείο, σαρκάζει και διακωμωδεί όλη την παράνοια του στρατού και του εθνικισμού και σε ένα δεύτερο επίπεδο, εμμέσως πλην σαφώς, το γραφειοκρατικό καθεστώς της πατρίδας του εκείνη την εποχή.

Ο Σβέικ με τις τρέλες του βγάζει αυθάδικα τη γλώσσα στους στρατιωτικούς και τους πολιτικούς ταγούς της Αυστροουγγαρίας προκαλώντας άφθονο γέλιο μιλώντας για πολύ σοβαρά πράγματα.

Η ταινία με την εξαιρετική της αισθητική, ίσως να ξενίσει το νεότερο κοινό που έχει συνηθίσει σε άλλου είδους εικόνες. Όμως δεν πρόκειται για κάτι παρωχημένο, όπως μπορεί κάποιοι να υποστηρίξουν, αφού πρόκειται για μια ταινία κλασική πλέον, ένα δείγμα του ανθούντος εκείνα τα χρόνια, πρωτοποριακού τσεχοσλοβάκικου κινηματογράφου.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

Πέντε συνολικά νέες ταινίες περιλαμβάνει η τρέχουσα κινηματογραφική εβδομάδα. Εκτός από τον «Καλό στρατιώτη Σβέικ» προβάλλονται ακόμη:

«Η δασκάλα του πιάνου» (Lepianiste) του Μίκαελ Χάνεκε: Δώδεκα χρόνια μετά την πρώτη της κυκλοφορία. Επαναπροβάλλεται η θαυμάσια του μεγάλου αυστριακού σκηνοθέτη. Ο Χάνεκε σκιαγραφεί το χαρακτήρα της Έρικα Κόχατ, μιας δασκάλας πιάνου, η οποία ζει στη Βιέννη με την καταπιεστική μητέρα της. Μέσα της όμως κρύβει επιθυμίες τις οποίες ικανοποιεί πηγαίνοντας σε σεξ σοπ και ντράιβ ιν, παρακολουθώντας κρυφά τα ζευγάρια που κάνουν έρωτα. Αυστηρή με τους μαθητές της η Έρικα, θα ερωτευτεί έναν από αυτούς, πολύ νεότερό της, και θα τον βάλει μέσα στις φαντασιώσεις της. Η πειθαρχία στην ψυχή της την αναγκάζει να αισθάνεται μόνο με τον ακραίο πόνο και να ερεθίζεται μόνο με την πιο ακόλαστη ηδονοβλεψία.

Η ηθική της κοινωνίας, η ψυχρότητα αλλά και μια τολμηρή καταβύθιση στη γυναικεία ψυχοσύνθεση.

«Άνθρωπος Από Ατσάλι» (Manofsteel) του Ζακ Σνάιντερ: Ένα μικρό αγόρι ανακαλύπτει ότι έχει υπερφυσικές δυνάμεις και ότι δεν προέρχεται από τη Γη. Ως νεαρός, θα ξεκινήσει μια εντυπωσιακή περιπέτεια, αναζητώντας τις ρίζες του και την αποστολή του σ’ αυτό τον κόσμο. Αν όμως, θέλει να σώσει τον κόσμο από τον αφανισμό και να αποτελέσει το σύμβολο της ελπίδας για την ανθρωπότητα, θα πρέπει να αφήσει τον ήρωα που κρύβει μέσα του να λάμψει. Μια ακόμη κινηματογραφική μεταφορά του διάσημου «χάρτινου» ήρωα Σούπερμαν, στη μεγάλη οθόνη.

«Ο γάμος της χρονιάς» (Thebigwedding) του Ντάστιν Ζάκαμ: Ο Αλεχάντρο είναι υιοθετημένος από τον Ντον και την Έλι Γκρίφιν, οι οποίοι έχουν χωρίσει. Όταν όμως έρχεται η ώρα για να παντρευτεί ο Αλεχάντρο και όταν η βιολογική του μητέρα θέλει να παραστεί στο γάμο, οι χωρισμένοι θετοί γονείς αποφασίζουν να παραστήσουν τους παντρεμένους. Μόνο που στο γάμο είναι παρόντες τα βιολογικά παιδιά των Γκρίφιν, η Λάιλα και ο Τζάρεντ, με τα δικά τους προβλήματα, αλλά και η νυν σύζυγος του Ντον, η Μπέμπε, η οποία εκνευρίζεται να βλέπει τον άνδρα της να το παίζει ερωτευμένος με την πρώην του.

«Μπαμπόυλες Πανεπιστημίου» (Monstersuniversity) του Ντον Σκάνλον: Τους γνωρίσαμε ως φίλους αλλά οι Μάικ Βασόβσκι και ο Τζέιμς Σάλιβαν δεν πάντα έτσι. Όταν πρωτοσυναντήθηκαν στο Πανεπιστήμιο ήταν δυο εντελώς αταίριαστα τέρατα και το μοναδικό κοινό στοιχείο τους ήταν το όνειρο για τον τίτλο του Καλύτερου Φοβιστή. Στην ταινία μαθαίνουμε πως τα έκαναν θάλασσα και πως έφτασαν στο σημείο να συνεργάζονται αρμονικά.

Ευχάριστη ταινία κινουμένων σχεδίων που θα ενθουσιάσει τα παιδιά που αγάπησαν τα δύο γλυκύτατα τέρατα.  

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s