«ΦΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 10/2/2013)

Τραυματικές παιδικές μνήμες

filiaΤου Στράτου Κερσανίδη

Έχουμε δει χιλιάδες μέτρα φιλμ με θέμα τη ναζιστική βαρβαρότητα των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Και δεν αναφέρομαι τόσο στις ταινίες μυθοπλασίας όσο στα ντοκιμαντέρ. Και παρά την περί του αντιθέτου άποψη, υποστηρίζω πως όσες ταινίες με αυτό το θέμα κι αν γίνουν, ποτέ δε θα είναι αρκετές. Γιατί παρόμοιο έγκλημα δεν έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα και επί πλέον οι νοσταλγοί του απόλυτου Κακού δήλωναν πάντοτε την παρουσία τους, εσχάτως δε με πολύ έντονο τρόπο.

Δεν ανήκω στην κατηγορία εκείνων, που αφελώς θεωρούν πως η τέχνη αλλάζει τον κόσμο. Είμαι όμως φανατικός υπέρμαχος της άποψης πως η ιστορική μνήμη μπορεί να θωρακίσει μία κοινωνία ώστε να υπερασπίζεται, αν μη τι άλλο, το δημοκρατικό κεκτημένο αλλά και έννοιες όπως η ανθρωπιά, η αλληλεγγύη, η ανεκτικότητα, η κατανόηση.

Μία διαφορετική, και γι’ αυτό ιδιαιτέρως σημαντική, πτυχή του εν Ελλάδι συντελεσθέντος ναζιστικού εγκλήματος, δίνει ο Βασίλης Λουλές, στο θαυμάσιο ντοκιμαντέρ «Φιλιά εις τα παιδιά». Και είναι διαφορετική επειδή το δίνει μέσα από τα μάτια πέντε Ελλήνων Εβραίων επιζώντων του Ολοκαυτώματος, οι οποίοι επέζησαν χάρις στην προστασία που τους παρείχαν Έλληνες Χριστιανοί που τους έκρυψαν. Πέντε παιδιά που επέζησαν την ώρα που οι περισσότεροι συγγενείς τους εξοντώθηκαν στα κρεματόρια. Ιδού, λοιπόν, μία ιστορία σχεδόν άγνωστη την οποία φέρνει μπροστά στα μάτια μας ο Βασίλης Λουλές. Μια ιστορία η οποία ξετυλίγεται μέσα από τις συγκλονιστικές μαρτυρίες-μνήμες που αφηγούνται μπροστά στο φακό η Ροζίνα Ασσέρ-Πάρδο, ο Σήφης Βεντούρας, η Ευτυχία Ναχμάν-Ναχμία, η Σέλλυ Κούνιο-Κοέν, και ο Μάριος Σούσης. Και εδώ μπορεί να τεθεί το ερώτημα: και τι καινούργιο παρουσιάζουν αυτές οι ματυρίες που δεν γνωρίζαμε ως τώρα; Πρώτα απ’ όλα το ίδιο το γεγονός. Πως, δηλαδή, τα παιδιά αυτά σώθηκαν επειδή τα έκρυψαν χριστιανικές οικογένειες. Αλλά το δεύτερο, και πιο σημαντικό, είναι το στοιχείο της παιδικής ηλικίας. Αυτό εκμαιεύει ο σκηνοθέτης, με τους αφηγητές του να κάνουν μακροβούτι στο χρόνο και να θυμούνται τα γεγονότα μέσα από το πρίσμα μιας απωλεσθείσας –χάριν της επιβίωσης-  παιδικής ηλικίας.

Η όλη διαδικασία μοιάζει με ψυχανάλυση. Οι άνθρωποι ανακαλούν τις μνήμες τους, ξαναθυμούνται τον τρόμο που νιώθει ένα παιδί μπροστά στο ανυπέρβλητο, ξαναθυμούνται τους αγαπημένους που έχασαν, τους ανθρώπους που τους έσωσαν. Κι όλα αυτά συνθέτουν ένα πλέγμα προσωπικής και ιστορικής καταγραφής γεγονότων. Όπως τα έζησαν και όπως τα θυμούνται σήμερα που αγγίζουν τα 80 τους χρόνια, ενώ τότε που τα έζησαν δεν ήταν ούτε 10 χρονών. Και μέσα από τις συγκλονιστικές αφηγήσεις βγαίνει η παιδική αθωότητα αναμεμιγμένη με το απάυγασμα της σοφίας κάποιων που αντίκρισαν το θάνατο κατά πρόσωπο και κουβαλούν μέσα τους και ένα μέρος ενοχών επειδή αυτοί κατάφεραν να επιζήσουν ενώ οι δικοί τους άνθρωποι δεν είχαν τη δική τους τύχη.

Ο Βασίλης Λουλές σκηνοθέτησε ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ αποτέλεσμα μιας επίπονης και διεξιοδικής έρευνας. Μαζί με τις μαρτυρίες των ανθρώπων παραθέτει σημαντικό και άγνωστο αρχειακό υλικό, από οικογενειακά φιλμ και ντοκουμέντα της εποχής. Αφήνει τους πρωταγωνιστές του να μιλήσουν, καταγράφει τη συγκίνηση τους η οποία μεταδίδεται, χωρίς εκβιασμό, στους θεατές. Η ταινία δεν κραυγάζει, δε δημαγωγεί, δεν καταγγέλλει. Καταφέρνει να μεταδώσει τα μηνύματά της μέσα από τα ίδια τα γεγονότα. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να πλησιάσει τους ίδιους τους ανθρώπους, να τους δώσει το χώρο που χρειάζονται ώστε να όποια μηνύματα να προκύψουν αβίαστα μέσα από τα βιώματά τους.

Η έρευνα για την ταινία ξεκίνησε το 2006 και αφορμή της ήταν η έκθεση μαρτυριών και ντοκουμέντων «Κρυμμένα παιδιά στην Ελλάδα της Κατοχής» που είχε διοργανώσει το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδας. Τα γυρίσματα έγιναν από το 2007 ως το 2009 στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, τα Χανιά και το Άουσβιτς.

Η ταινία «Φιλιά εις τα παιδιά» προβάλλεται στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας (Ιερά Οδός 48) και στη Θεσσαλονίκη στο Ολύμπιον από τις 17 Φεβρουαρίου.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s