«ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 20/1/2013)

capital

Απλά μαθήματα πολιτικής οικονομίας

Γράφει ο Στράτος Κερσανίδης

Το δίσκο του Λουκιανού Κηλαηδόνη σε στίχους του Γιάννη Νεγρεπόντη που κυκλοφόρησε τη δεκαετία του 1970 θυμήθηκα μόλις έκατσα να γράψω για την ταινία του Κώστα Γαβρά, «Το κεφάλαιο» (Le capital). Κι αυτό, επειδή ο Γαβράς, χρησιμοποιώντας τη δύναμη του κινηματογράφου αφηγείται μια ιστορία μέσω της οποίας εξηγεί με τον καλύτερο και με τον πιο απλό και κατανοητό τρόπο, τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και τη σχέση του με την εξουσία. Περίπου το ίδιο έκαναν και οι Νεγρεπόντης-Κηλαηδόνης, τότε, χρησιμοποιώντας το τραγούδι.

Ιδού, λοιπόν, ο καπιταλισμός ξεγυμνωμένος από κάθε ηθική διάσταση την οποία –εάν είχε ποτέ- απώλεσε εντελώς με το νεοφιλελεύθερο μοντέλο του. Το χρήμα στο κέντρο και γύρω-γύρω οι άνθρωποι οι οποίοι ζουν γι’ αυτό, τζογάροντας ακόμη και τις ζωές των υπόλοιπων ανθρώπων, της πλειοψηφίας που το μόνο που θέλουν είναι να ζήσουν!

Ο Μαρκ Τουρνέιγ είναι ένας άνθρωπος ο οποίος δουλεύει για τον πρόεδρο της Φοίνιξ, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής τράπεζα. Η μικρή λεπτομέρεια είναι πως ο εν λόγω κύριος Τουρνέιγ είναι παλιός αριστερός, έργο γνωστό σε όλους του παρηκούντες την Ιερουσαλήμ της Αριστεράς.  Όταν, λοιπόν, ο πρόεδρος αποσύρεται λόγω ασθένειας προτείνει τον Τουρνέιγ για διάδοχό του, κάτι που δεν αρέσει στα άλλα μέλη του Δ.Σ.. Ο Τουρνέιγ όμως, αποφασισμένος να πετύχει και να κερδίσει όσα πιο πολλά χρήματα μπορεί,  αποδεικνύεται ικανότατος τόσο στη διαχείριση του μεγάλου τραπεζικού κολοσσού που έχει αναλάβει, όσο και στο να αντιμετωπίζει όσους τον επιβουλεύονται. Και κάπως έτσι περιχαρής ο «πρώην» χάνει ακόμη και το τελευταίο ψήγμα ανθρωπιάς που του είχε απομείνει.

Ο Γαβράς στήνει ένα γαϊτανάκι στο οποίο κυριαρχεί το πάθος για το χρήμα και η ίντριγκα. Καταδεικνύει τον τρόπο που λειτουργεί το ληστρικό τραπεζικό σύστημα το οποίο έχει φέρει την παγκόσμια οικονομία στο χείλος της καταστροφής. Ασκεί μετωπική κριτική στον καπιταλισμό και τοποθετεί τον ήρωά του στο επίκεντρο. Ο Μαρκ Τουρνέιγ θέλει να κερδίσει αλλά ταυτόχρονα δε θέλει ούτε και να χάσει. Και όταν στο φινάλε εισέρχεται θριαμβευτής για να αναλάβει εκ νέου την προεδρία Φοίνιξ φωνάζει: «είμαι ένας σύγχρονος Ρομπέν. Τα παίρνω από τους φτωχούς και τα δίνω στους πλούσιους». Και ενώ το ευφυολόγημά του καταχειροκροτείται από τους μετόχους, εκείνος γυρίζει συνωμοτικά προς την κάμερα και μας λέει: «Είναι μεγάλα παιδιά. Τους ενδιαφέρει μόνο να παίζουν μέχρι να μας οδηγήσουν στην καταστροφή».

Αυτό που εν τέλει αφηγείται ο Γαβράς είναι μια ιστορία καπιταλιστικής τρέλας. Μιας τρέλας που οδηγεί την κοινωνία στην καταστροφή αφού οι άνθρωποι ψηφίζουν πολιτικούς και προκύπτουν… τραπεζίτες. Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα, το πολιτικό σύστημα έχει παραδώσει προ πολλού την εξουσία του στο χρηματηστηριακό κεφάλαιο. Και αν δεν το έχετε αντιληφθεί, μπορείτε να δείτε την ταινία του Γαβρά για να αντιληφθείτε σε τί κοσμο ζείτε. Έναν κόσμο στον οποίο κάποιοι έχουν μετατρέψει το χρήμα σε θρησκεία. Κι αυτό γίνεται πάθος, το πάθος μετατρέπεται σε τζόγο και τον τζόγο ακολουθεί η ίντριγκα, η παράνοια και, τέλος, η απώλεια κάθε ανθρώπινου συναισθήματος.

Χωρίς κανένα στοιχείο υπερβολής, σκηνοθετεί ένα ρεαλιστικό σενάριο, για αληθινά γεγονότα όπως έκανε πάντοτε. Γιατί ο Γαβράς δεν φαντασιώνεται καταστάσεις, αλλά εκθέτει και αναλύει κοινωνικές καταστάσεις και γεγονότα. Και το κάνει με μεγάλη επιτυχία και απολύτως διεισδυτικό τρόπο.

Η ταινία είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Στεφάν Οσμόν, ο οποίος είναι οικονομικός σύμβουλος σε μερικές από τις κορυφαίες εταιρίες στην Ευρώπη, αλλά για λόγους ασφαλείας έγραψε με ψευδώνυμο. Γιατί άραγε;

Advertisements

2 Σχόλια

  1. σε στίχους του Γιάννη Νεγρεπόντη, όχι μουσική

    Μου αρέσει!


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s