«ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΑΜΝΗΣΙΑΣ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 9/12/2012)

Αναμνήσεις σε σούπερ-8

stella

Του Στράτου Κερσανίδη

Συχνά νιώθουμε την ανάγκη να πιάσουμε το νήμα πραγμάτων που συνέβησαν στη ζωή μας. Να τα διασώσουμε από τη λήθη και να τα συνδέσουμε με το σήμερα. Να θυμηθούμε, να αναπολήσουμε, να συγκρίνουμε. Ψάχνουμε και τακτοποιούμε παλιά αντικείμενα, ξαναδιαβάζουμε παλιά κείμενα, ταξινομούμε παλιές φωτογραφίες, ξαναβλέπουμε κινηματογραφημένο υλικό. Κι εκεί αποκτούμε επαφή με το παρελθόν μας, με το χώρο που ζήσαμε, με τους ανθρώπους που χάθηκαν. Είναι μια διαδικασία που θυμίζει μηχανή του χρόνου κι ύστερα έρχεται η σύγκριση με το παρών, συμπληρώνοντας ο καθένας το προσωπικό του ημερολόγιο και διασώζοντάς το από την αμνησία του χρόνου.

Σε μια τέτοια βιωματική διαδικασία μπαίνει η Στέλλα Θεοδωράκη με την ταινία της «Ημερολόγια αμνησίας». Η αφορμή της δόθηκε από κάποιες ξεχασμένες ταινίες σούπερ-8, που είχε γυρίσει το 1985 και το 1986, στην Αυστραλία, τη Γαλλία και την Κρήτη. Σε αυτές καταγράφονται σκηνές καθημερινότητας, χώροι που είχε ζήσει και εμφανίζονται άνθρωποι που δεν υπάρχουν πια. Και βλέποντας αυτό το υλικό η σκηνοθέτιδα νιώθει την ανάγκη να ξαναπιάσει την κάμερα και να κινηματογραφήσει στιγμές από το παρόν, το 2010 και το 2011. Μέρες οικονομικής κρίσης και κοινωνικών αναταραχών με αφορμή την κρίση. Μόνο που τώρα η καταγραφή γίνεται με το μέσο της εποχής, με ψηφιακή κάμερα, η οποία υποδηλώνει τη σύγχρονη εποχή.

Τα κοινά σημεία στο υλικό των δύο διαφορετική περιόδων είναι η προσωπική καθημερινότητα και ο Πϊτερ, ένας φίλος από την Αυστραλία ο οποίος εμφανίζεται στο παλιό υλικό και γίνεται κοινωνός της σκηνοθέτιδας στο όλο εγχείρημα.

Η Στέλλα Θεοδωράκη αφουγκράζεται το χρόνο και τις αλλαγές που φέρνει στο χώρο και στους ανθρώπους. Μέσα από την καθαρά βιωματική της ματιά εμφανίζονται οι μεταβολές που έχουν προκύψει τόσο στην προσωπική της ζωή όσο και στο περιβάλλον. Πολύ έντονο είναι το στοιχείο της απώλειας. Και δεν είναι μόνον ο χαμένος χρόνος, κάτι για το οποίο δεν μπορεί ο άνθρωπος να κάνει και πολλά πράγματα για να τον αντιμετωπίσει, αλλά το τοπίο της πόλης και κυρίως οι άνθρωποι. Η σκηνοθέτιδα αφηγείται καθώς κινηματογραφεί και απευθύνεται στον Πίτερ, ο οποίος είναι το πρόσωπο που συνδέει τις δύο περιόδους. Η κινηματογράφηση έχει την αμεσότητα του ντοκιμαντέρ. Χωρίς όμως να είναι τέτοιο, διαθέτει τη δύναμη της καταγραφής αλλά ταυτόχρονα είναι και ένα κοινωνικό σχόλιο στα όσα συμβαίνουν σήμερα στη χώρα. Η ηρεμία των διακοπών στην Κρήτη της δεκαετίας του 1980,  ακολουθείται από εικόνες διαδηλώσεων στο σήμερα. Οι ανθρώπινες απώλειες ακολουθούνται από την απώλεια αυτού που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «κανονικότητα», η οποία πλήττεται από τις βίαιες αλλαγές που επιφέρει η οικονομική κρίση. Η ματιά της Θεοδωράκη, καθαρά προσωπική και βιωματική, είναι την ίδια στιγμή και μια ματιά κοινωνική που συνδέεται με το κοινό βίωμα και την κοινή ματιά αλλά και την κοινή αίσθηση της απώλειας. Γι’ αυτό δεν μπορεί να ιδωθεί απλά ως ένα προσωπικό ημερολόγιο αλλά διαθέτει το στοιχείο του κοινού τόπου. Έτσι την ώρα που μιλάει απευθυνόμενη στον Πίτερ από τη μακρινή Αυστραλία, μιλάει και σε εμάς που βιώνουμε το σήμερα και συχνά αναζητούμε καταφύγιο στο παρελθόν. Βέβαια αυτό δεν είναι μία πρόταση για αναχωρητισμό, αλλά το αντίθετο. Είναι μια πρόταση αντίστασης με αφετηρία την προσωπική εξέγερση και την κοινή δράση των ανθρώπων. Η μνήμη είναι η προσωπική και η συλλογική μας περιουσία. Είναι ο χώρος που συμπυκνώνει το συναίσθημα και το μετατρέπει σε όπλο. Η ανάγκη της σκηνοθέτιδας να αντιπαραθέσει τους χρόνους συνδέοντας το παλιό υλικό με το σύγχρονο, αποτελεί μια διαλεκτική ματιά. Η αντίθεση φέρνει τη «σύγκρουση» και ακολουθεί η σύνθεση. Η ατομικότητα αποθεώνεται μέσα από τη συλλογική δράση, ο πατέρας που κατασκευάζει μια τουαλέτα με καλάμια στην Κρήτη ανταλλάσει βλέμματα με τις χιλιάδες των ανθρώπων που διαδηλώνουν στους δρόμους της Αθήνας. Οι τρυφερές σκηνές του παρελθόντος και οι σκηνές του παρόντος, γίνονται η παρακαταθήκη του μέλλοντος.

Η Στέλλα Θεοδωράκη ένιωσε την ανάγκη να κινηματογραφήσει τη ζωή στην Αθήνα όταν είδε ξανά το ξεχασμένο της υλικό. Τέτοιο υλικό που έχουμε όλοι μέσα μας ως αξίες που ήρθε η ώρα να αναδείξουμε.

Τα «Ημερολόγια αμνησίας» είναι μια ταινία που δε χάνει το στόχο της. Η Στέλλα Θεοδωράκη για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται εύστοχη, μιλώντας κατευθείαν στην καρδιά.

Advertisements

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s