ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΟΣΚΟΪΤΗΣ – Για την ταινία του «Κατερίνα Γώγου: Για την αποκατάσταση του μαύρου»

Η τέχνη πρέπει να είναι άμεση και ευθύβολη

Ο σκηνοθέτης Αντώνης Μποσκοϊτης

Ναι, «τέτοιο άτιμο κόκκινο είναι το δικό μας» και δεν ξεχνάω «πως ποτέ δε σημαδεύουμε στα πόδια. Στο μυαλό είναι ο Στόχος…».

Σε ένα μήνα -3 Οκτωβρίου- συμπληρώνονται 19 χρόνια από το θάνατο της Κατερίνας Γώγου. Γεννημένη το 1940 δούλεψε σαν ηθοποιός στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Το 1978 κυκλοφόρησε την πρώτη της ποιητική συλλογή «Τρία κλικ αριστερά». Ευαίσθητη, μαχητική αντισυμβατική η Κατερίνα Γώγου, δε βολευόταν στον κόσμο τούτο κι αποφάσισε την εθελουσία έξοδο. Κατάπιε μια χούφτα χάπια και στα 53 της χρόνια πέρασε από την άλλη πλευρά σιγομουρμουρίζοντας «Θάρθει καιρός που θα αλλάξουν τα πράγματα»…

Δεν είμαι αρμόδιος να μιλήσω για την ποίηση της Κατερίνας Γώγου κι ας ήταν τα ποιήματά της από τα αγαπημένα μου «πολεμοφόδια» στα νεανικά μου χρόνια. Εδώ το λόγο έχει η εικόνα, το σινεμά. Και είναι ο Αντώνης Μποσκοΐτης φορέας αυτού του λόγου, του κινηματογραφικού λόγου, ο οποίος ανέλαβε να τιμήσει τη Γώγου με το ντοκιμαντέρ «Κατερίνα Γώγου: Για την αποκατάσταση του μαύρου».

Ο σκηνοθέτης, μετά από τα δύο εξαιρετικά ντοκιμαντέρ «Φλέρυ – η τρελή του φεγγαριού» για τη Φλέρυ Νταντωνάκη και «Ζωντανοί στο Κύτταρο – Σκηνές ροκ» για τον Παύλο Σιδηρόπουλο, τιμά την ποιήτρια, την ηθοποιό, τον άνθρωπο Κατερίνα Γώγου, με τη νέα του δουλειά η οποία θα κάνει πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας. Η προβολή θα γίνει την Πέμπτη 27 Σεπτεμβρίου, στις 10 το βράδυ, στον κινηματογράφο Δαναός.

Ο Αντώνης Μποσκοΐτης μίλησε στην Εποχή για την ταινία, για τη Γώγου, για την απόφασή του να γυρίσει αυτό το ντοκιμαντέρ, για την παραγωγή και για τη θέση του ντοκιμαντέρ σήμερα στη χώρα μας.

Η Κατερίνα Γώγου

Γιατί «Για την αποκατάσταση του μαύρου»;

  • Μ’ αυτούς τους στίχους κλείνει ένα ποίημα της Κατερίνας Γώγου, το οποίο παρεμπιπτόντως μελοποίησε ο Λόλεκ και το ερμηνεύει ζωντανά μεσ’ στην ταινία. Αν υποτεθεί πως »μαύρο» και εν προκειμένω »μαύρο πρόβατο» υπήρξε η Γώγου για το ποιητικό – λογοτεχνικό κατεστημένο μιας εποχής, συμφώνως και με τον Νάνο Βαλαωρίτη, το ντοκιμαντέρ αποπειράται να βάλει κάποια πράγματα στη θέση που τους αρμόζει. 

Που επικεντρώνεσαι περισσότερο, στην προσωπικότητα της Γώγου ή στην ποίησή της;

  • Θα έλεγα, σε όλες τις παραμέτρους που αφορούν την ηθοποιό και ποιήτρια Γώγου, δηλαδή στην πορεία της στον παλιό εμπορικό και στο νέο ελληνικό κινηματογράφο, στο ποιητικό της έργο και στη σημασία του, στην πολιτική – κοινωνική της δράση, αλλά και στη σχέση με τη μητέρα και την κόρη της. Σαφώς βέβαια στην ποίηση, το βάρος που πέφτει είναι μεγαλύτερο.

Πόσο δύσκολο –ή εύκολο- είναι να προσεγγίσει ένας σκηνοθέτης τον ποιητικό λόγο; 

  • Δεν ξέρω αν μπορώ ν’ απαντήσω, δε δουλεύω με τεχνάσματα ή, έστω, ευρήματα. Ας πω ότι για την »οπτικοποίηση» του ποιήματος για τη »Μοναξιά», το οποίο διάβασε ο ηθοποιός Δημήτρης Παπαδάτος, δανείστηκα έναν πίνακα του νέου ζωγράφου Αριστομένη Θεοδωρόπουλου, καθώς και κάποια φωτογραφικά πορτραίτα μεταναστών του Ελληνο-Ιρανού Δαρείου Χαλίλι, που γνώρισα μέσω facebook. Και παλαιότερα, στο ντοκιμαντέρ για τη Φλέρυ Νταντωνάκη, είχα επενδύσει τον λόγο της Εύας Κοταμανίδου με λεπτομέρειες από τον »Κήπο των Ηδονών» του Μπος. Συνεπώς, μάλλον μέσα και από άλλες τέχνες, θεωρώ ότι προσεγγίζω καλύτερα τον εκάστοτε ποιητικό λόγο. 

Τι ήταν εκείνο που σε έκανε να ασχοληθείς με την Κατερίνα Γώγου;

  • Κατ’ αρχάς, η υπεριώδης ματιά της να βλέπει τον πόνο των πραγμάτων, όπως λέει και κάποια στιγμή μεσ’ στην ταινία η φίλη της, ηθοποιός Όλια Λαζαρίδου. Μια ματιά εξαιρετικά, σχεδόν ανατριχιαστικά, επίκαιρη. Εννοείται πως τα ποιητικά της άπαντα κοσμούσαν τη βιβλιοθήκη μου από την εφηβεία μου, όπως και ο δίσκος »Στον δρόμο» του Κυριάκου Σφέτσα πλάι στα βινύλια του Άσιμου, του Πουλικάκου και του Σιδηρόπουλου.   

Αντιμετώπισες δυσκολίες στην παραγωγή της ταινίας και ποιες;

  • Ευτυχώς όχι πολλές. Με το που κάλεσα τους σταθερούς συνεργάτες μου, όλοι εξαίρετοι επαγγελματίες, η ανταπόκριση τους να κάνουμε »μία ταινία για τη Γώγου» υπήρξε αμεσότατη και συγκινητική, αρχής γινομένης από τον διευθυντή φωτογραφίας Δημήτρη Θεοδωρόπουλο και την παραγωγό Τζίνα Πετροπούλου της Vox Documentaries. Χρήματα δεν υπήρχαν, εξ ου και στους τίτλους τέλους θα δείτε τα ονόματα όλων των μελών του συνεργείου σε θέση συμπαραγωγού. Και να είστε σίγουροι αυτό θα το δείτε από δω και πέρα και σε πολλές άλλες ελληνικές ταινίες.  

Θεωρείς πως ένα ντοκιμαντέρ για την Κατερίνα Γώγου θα μπορούσε να ενδιαφέρει τις νεότερες γενιές;

  • Ας μην ακουστεί καιροσκοπικό αυτό που θα πω και σας διαβεβαιώνω πως δεν είναι, αν υποτεθεί πως από το 2007 σχεδίαζα την ταινία αυτή, αλλά σήμερα που 500.000 ανεγκέφαλοι έφεραν μια νεοναζιστική συμμορία μεσ’ στο Κοινοβούλιο, θεωρώ πως η ανάγκη »επανεμφάνισης» μίας προσωπικότητας σαν της Γώγου παρουσιάζεται επιτακτική. Εύχομαι να ενδιαφέρει τις νεότερες γενιές ένα ντοκιμαντέρ για τη Γώγου! Κουράστηκα – ξέρεις – να στήνω αυτί σε παρέες εφήβων μεσ’ στο μετρό που μιλάνε για τα χαστούκια του Κασιδιάρη λες κι ήταν έργο θεάρεστο! 

Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η θέση του ντοκιμαντέρ ως κινηματογραφικού είδους σήμερα στη χώρα μας;

  • Να πούμε πρώτα ότι σήμερα στη χώρα μας επικρατεί ένα μπάχαλο στα κινηματογραφικά, τουλάχιστον σε ότι αφορά τη χρηματοδότηση ταινιών, αλλά πιστεύω ότι το ντοκιμαντέρ πράγματι μπορεί να προσφέρει. Θεωρώ ότι είναι τόσο δύσκολοι και ζόρικοι οι καιροί, ώστε η τέχνη γενικώς πρέπει να είναι άμεση και ευθύβολη στους στόχους της. Και οι στόχοι της είναι η πάταξη κάθε ακραίου ρατσιστικού φαινομένου, η παρηγοριά στον απλό άνθρωπο και η ανάδειξη του ουμανισμού ως υπέρτατη αξία. Τώρα, το πως θα γίνει αυτό, είτε μιλάμε για ντοκιμαντέρ και κινηματογράφο, είτε για χοροθέατρο και μουσική, έγκειται στο όραμα του εκάστοτε καλλιτέχνη που ασφυκτιά μεσ’ στον ίδιο του τον τόπο. 

Στο δραματοποιημένο μέρος του ντοκιμαντέρ, παίζει η Λουκία Μιχαλοπούλου η οποία υποδύεται την Κατερίνα Γώγου.

Εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, οι Νάνος Βαλαωρίτης, Λένα Πλάτωνος, Λευτέρης Ξανθόπουλος, Μάρω Κοντού, Γιάννης Φελέκης, Ανδρέας Ταρνανάς, Όλια Λαζαρίδου, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Θανάσης Νιάρχος, Γιώργος Χρονάς, Νίκος Καλογερόπουλος, Μανώλης Δεστούνης, Αντώνης Καφετζόπουλος, Γιώργος Κορδέλλας, Μαρία Λαγγουρέλη, Αγάπη – Βιργινία Σπυράτου.

Ο σκηνοθέτης Αντρέας Θωμόπουλος διαβάζει ένα ποίημα του, γραμμένο για τη Γώγου.

Η ταινία περιέχει σπάνιο υλικό αρχείου του Γιώργου Κορδέλλα από φιλμ Super8 και του Μίμη Βασιλείου από ερασιτεχνική λήψη βιντεοκάμερας.

Για τις ανάγκες της ταινίες, πρωτότυπα τραγούδια σε ποίηση της Γώγου έγραψαν και τραγούδησαν η Μαρίζα Κωχ, ο Παντελής Θεοχαρίδης και ο Λόλεκ.

Η ταινία είναι ασπρόμαυρη και διαρκεί 67 λεπτά.

                                                                        Η ΕΠΟΧΗ 2 Σεπτεμβρίου 2012

Advertisements

1 σχόλιο

  1. τρία κλίκ αριστερα αρκετά χρόνια μετά……
    εις μνήμην……

    «Τρία κλίκ αριστερά» καί στό μέρος τής καρδιάς
    κάπου ένα χειμωνιάτικο βράδυ τού 1979 «χτύπησε» γλυκά καί μπήκε η Κατερίνα Γώγου.
    Συναντηθήκαμε έξω από τό Πολυτεχνείο καί από εκείνη τήν νύχτα καί γιά πολλά χρόνια περπατήσαμε δίπλα- δίπλα σέ κοινούς δρόμους,γιατί αγαπούσαμε καί οι δύο τούς ανθρώπους,τήν ζωή.
    Εγώ,μαθητής τότε,στα πρώτα μου «ραντεβού» αγάπης με τόν Αναρχισμό , μέσα στήν αγκαλιά μιάς γενιάς πού ξεκινούσε τήν «έφοδο στόν ουρανό» γιά νά αλλάξει τόν Κόσμο καί εκείνη πού κατέβαζε τήν ποίηση στούς δρόμους μέ «τίς σόλες τών αλήτικων παπουτσιών της»,σκεπάζοντας όλης τής γής τούς κατατρεγμένους καί απόκληρους πού «στάζουν σάν βρεγμένες εφημερίδες» ανεβοκατεβαίνοντας τήν Πατησίων…
    Από τήν άλλη μεριά ,δυστυχώς ,τό άδικο τέλος τής Κατερίνας σηματοδοτεί κατά τρόπο τραγικό τό τέλος ενός κύκλου ζωής καί δράσης εκείνης τής γενιάς πού «ανεβαίνοντας γιά τόν ουρανό» παρασύρθηκε από αδιέξοδα ρεύματα καί αυτοκαταστράφηκε σέ αρκετές περιπτώσεις,γιατί στήν προσπάθεια νά σώσει καί νά αλλάξει τόν Κόσμο άφησε γυμνή,απροστάτευτη καί ανοργάνωτη τήν αλήθεια του καί «έκαψε όλες τίς ασφάλειες τού εαυτού του» όπως λέει σέ ένα ποίημα του καί ο αυτόχειρας Αλέξης Τραϊανός από τήν Θεσσαλονίκη.
    Η Κατερίνα,τά Εξάρχεια,τό κίνημα αμφισβήτησης εκείνης τής εποχής κατά τήν γνώμη μου περάσανε ανεπιστρεπτί γιατί παρά τά πολλά καί σημαντικά λάθη πού συνέβησαν στήν πορεία του,η ευαισθησία,η ποιότητα καί ο ρομαντισμός τής τότε εποχής δέν έχει καμία σχέση μέ τήν σημερινή άσχημη εικόνα πού έχει δώσει στόν χώρο τής αντιεξουσίας ο αυτοσκοπός τής βίας απο ομάδες πού αντιγράφουν τήν συμπεριφορά εξουσιαστικών καί φασιστικών ταγμάτων εφόδου!
    Τελευταία φορά πού είδα τήν Κατερίνα…ζωντανή ήταν τό 1987 όταν μαζί μέ δύο συντρόφους κάναμε τήν απεργία πείνας στά Προπύλαια γιά νά μήν εκδοθεί στήν Ιταλία ο πολιτικός κρατούμενος Μαουρίτσιο Φολίνι καί από τότε χαθήκαμε καί δέν άκουσα τίποτα γιά εκείνη μέχρι τό θλιβερό νέο τής απωλειάς της καί τόν τελευταίο αποχαιρετισμό στήν κηδεία της από εκατοντάδες συντρόφους καί συντρόφισσες από τόν αναρχικό χώρο.
    «Τά φιλιά μου» λοιπόν στήν Κατερίνα όπου καί άν αυτή βρίσκεται,μέ τήν ελπίδα οι επόμενες Κατερίνες νά μείνουν μακριά από τήν στείρα απόγνωση καί οργή,τήν απελπισία καί τήν απογοήτευση,τίς ιδεοληψίες ,τά «πρέπει» και τίς «ακλόνητες βεβαιότητες» πού ως ένα σημείο έκαναν τά ονειρά μας εφιάλτη,διέκοψαν στά μισά τού δρόμου τήν πτήση μας στόν «ουρανό» και σε πολλές περιπτώσεις «κούρασε τά αδέλφια μας και γυρίσανε στό σπίτι»!…..
    Γιατί,χρειαζόμαστε ελεύθερες καί ζωντανές Κατερίνες από εδώ καί πέρα!Κατερίνες πού μαζί με τήν κριτική και τήν αμφισβητησή τους στό σύστημα εξαθλίωσης και εκμετάλλευσης τής κοινωνίας,θά κάνουν συνέχεια τήν αυτοκριτική στήν προσωπική τους πορεία,θα τολμούν να αντιμετωπίζουν στόν «καθρέπτη» τόν κακό τους εαυτό, ώστε ο αγώνας να γίνεται μέρα με τήν μέρα καλύτερος,νά μήν πάει χαμένος!
    Στό μυαλό είναι ο στόχος,τό νού σου έεεεεε…..

    Παπαδόπουλος Παναγιώτης(Κάϊν)
    μεμονωμένο άτομο από τό αναρχικό/αντιεξουσιαστικό κίνημα

    ….στά ίδια μέρη θά ξαναβρεθούμε
    τά χέρια θά περάσουμε στούς ώμους
    παλιά τραγούδια γιά νά θυμηθούμε
    ονόματα καί βλέμματα καί δρόμους…..
    Μιχάλης Γκανάς

    Μου αρέσει!


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s