ΔΥΟ ΤΑΙΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ – Τα αδιέξοδα γεννούν τη βία

ΔΥΟ ΤΑΙΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ

Τα αδιέξοδα γεννούν τη βία

Η άσφαλτος ακόμη μυρίζει χημικά. Οι μέρες της οργής φαίνεται πως έχουν καταληφθεί από το πνεύμα των Χριστουγέννων, μικρή ανάπαυλα μιας φλογισμένης εξέγερσης. Ας μην απογοητεύσουμε την κυβέρνηση, τον κ. Καρατζαφέρη, τον κ. Πάγκαλο και την ηγεσία του ΚΚΕ. Είμαστε οι κουκουλοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ, ρεμάλια, οπορτουνιστές και βομβιστές. Εμείς είμαστε που μέχρι… και εξαγωγή επανάστασης κάνουμε, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά μέχρι και στην εξεγερμένη Λατινική Αμερική έφτασε η χάρη μας. Να, κι εγώ, λέω να ξαποστάσω, να βγάλω την κουκούλα και τη μάσκα –ιδιώνυμο στον αλήτη, κύριε Καρατζαφέρη μου- και να ρημάξω το σύμπαν μέσα από τις σελίδες της Εποχής. Οι σελίδες μας πετούν μολότοφ και σφαίρες, τι άλλο να πει κανείς για την πολιτική κακοήθεια και τη λάσπη; Ο Πρετεντέρης πετάει μπουκάλια στο διαιτητή (για να μην ξεχνάμε ποιος κάνει μαθήματα καλής συμπεριφοράς!), ο Κούγιας μιλάει για θέλημα θεού και οι μαθητές καταπίνουν το χημικό της αρκούδας επειδή πέταξαν νεράντζια στην αστυνομία. Εάν επικρατούσε ο νόμος όλων των παραπάνω, ο Λίντσεϊ Άντερσον και ο Ματιέ Κασοβίτς θα έπρεπε να διωχθούν ως υποκινητές βίαιων αντιδράσεων. Επειδή οι ταινίες τους μιλούν γι’ αυτό ακριβώς. Για τη βίαιη αντίδραση των καταραμένων, των καταπιεσμένων, των ανθρώπων που το σύστημα τους κατεβάζει το διακόπτη των ονείρων. Τόσο το «Εάν…» όσο και το «Μίσος» αναφέρονται στη βία που γεννά η βία της εξουσίας. Στη τυφλή βία, η οποία δεν έχει, σώνει και καλά συγκεκριμένα αιτήματα, απλά εκφράσει την τσαντίλα μιας κοινωνίας που βαρέθηκε να την έχουν γραμμένη. Κι όταν μιλάμε για εξέγερση, κ. Παπαρήγα μου, δεν εννοούμε αυτό που εσείς ονομάζεται «λαϊκή», με συγκεκριμένα αιτήματα και ιδεολογικό υπόβαθρο. Υπάρχει και εκείνη που έρχεται βαθιά μέσα από τις κοινωνικές ανισότητες, από ανθρώπους που δε γνωρίζουν από κοινωνικά προτσές, ταξικές διαστρωματώσεις και άλλα τινά. Θυμωμένοι είναι και πεινασμένοι. Και εξεγείρονται, όπως οι μαθητές του Άντερσον και οι τρεις μετανάστες του Κασοβίτς. Δεν έχουν πρόγραμμα, ούτε ιδεολογία. Και πριν κατηγορηθούμε για μια ακόμη φορά, δε συμφωνούμε με όλα αυτά, να τα κατανοήσουμε και να τα εξηγήσουμε προσπαθούμε, αντί να ζητάμε να τηρηθεί το σαβουάρ βιβρ ενός πολιτικού συστήματος που έχει φάει τα ψωμιά του αλλά δεν το έχει αντιληφθεί ακόμη.

Ένα σχολείο καίγεται

Λοιπόν, χαλαρώστε. Δεν παροτρύνουμε τους μαθητές να κάψουν τα σχολεία, ούτε να πάρουν τα κουμπούρια και να αρχίσουν να βαράνε. Άλλοι έχουν αναλάβει αυτό το ρόλο.

if

Βλέποντας όμως το οργισμένο βλέμμα του νεαρού Μάλκομ Μακ Ντάουελ, με το ντουφέκι στο χέρι ανεβασμένου απάνω στη στέγη του σχολείου βλέπω το μίσος εναντίον ενός εκπαιδευτικού συστήματος αφόρητα αυστηρής πειθαρχίας.

Ο Λίντσεϊ Άντερσον, το 1968, μέσα σε ένα ενθουσιώδες εξεγερσιακό κλίμα που απλωνόταν σε όλον τον κόσμο, γύρισε το «Εάν…», μια ταινία η οποία είναι βασισμένη στη «Διαγωγή μηδέν» του Ζαν Βιγκό (1933), με τη διαφορά π[ως οι μαθητές του Άντερσον πυροβολούν και δεν πετούν μαξιλάρια όπως εκείνοι του γάλλου σκηνοθέτη. Οι καιροί είχαν αλλάξει, το βρετανικό φρι σίνεμα που γεννήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950 είχε αρχίσει να εκφράζει την αμφισβήτησή του στον κατεστημένο εμπορικό κινηματογράφο της εποχής, προτείνοντας ένα άλλο μοντέλο, ένα μοντέλο απελευθέρωσης με κοινωνικό προσανατολισμό και ρεαλιστική προσέγγιση. Από τους πρωτοπόρους αυτού του ρεύματος, ο Άντερσον δεν μπορούσε να σφυρίξει κλέφτικα και μπήκε με τα μπούνια στην υπόθεση. Έτσι, με το «Εάν…», αφουγκραζόμενος τις δονήσεις μιας εποχής που αμφισβητούσε, κινηματογραφεί μια βίαιη εξέγερση. Οι μαθητές ενός συντηρητικού βρετανικού σχολείου εξεγείρονται. Κι όταν λέμε εξεγείρονται, αυτό που γίνεται αυτές τις μέρες στην Ελλάδα μοιάζει με εορταστική εκδήλωση παρθεναγωγείου! Γιατί οι πιτσιρικάδες του Άντερσον, κινούμενοι από το βιασμένο αίσθημα της ατομικής ελευθερίας που ζουν καθημερινά από τους εκπαιδευτικούς μηχανισμούς, τα «παίρνουν στο κρανίο» όπως λένε οι νέοι στη γλώσσα τους. Και τη μέρα της αποφοίτησης ξεπά ο πόλεμος. Οι μαθητές αρπάζουν τα όπλα και μετατρέπονται σε ελεύθερους σκοπευτές. Πυροβολούν και στόχος τους είναι οι ενήλικες, αδιακρίτως από το τι εκπροσωπούν. Γι’ αυτούς εκπροσωπούν την εξουσία: εκπαιδευτική, πολιτική, οικογενειακή, θρησκευτική. Εκεί να δείτε βία. Ο Άντερσον δεν μας αφήνει να πάρουμε ανάσα. Κι όταν ακόμη βλέπει τα πράγματα από μια σκοπιά ποιητικού σουρεαλισμού, ή και σατιρική ακόμη, δεν παύει να σοκάρει. Μια εξέγερση τυφλή η οποία μπορεί να μην είχε προοπτική είχε όμως αιτία.

Τα προάστια καίγονται

«Σημασία δεν έχει η πτώση αλλά η πρόσκρουση». Το μότο της ταινίας «Το μίσος», του Ματιέ Κασοβίτς προδιαθέτει για το εκρηκτικό φινάλε. Οι νέοι των παρισινών προαστίων, περιθωριακοί και σε μεγάλο ποσοστό μετανάστες, ζούνε σε άθλιες συνθήκες.

misos1

Οι ήρωές μας είναι ένα εβραίος, ένας μαύρος και ένας αλγερινός. Καθημερινά βιώνουν την απόρριψη και την αστυνομική βία. Ένας φίλος τους πυροβολείται από την αστυνομία (κάτι σας θυμίζει, ε;), βρίσκεται στο νοσοκομείο, χαροπαλεύει. Ο εβραίος οπλοφορεί, έχει κλέψει το όπλο από έναν αστυνομικό. Οι τρεις φίλοι περιφέρονται στην πόλη. Παρακολουθούν τις ειδήσεις από τις τηλεοράσεις που βρίσκονται στις βιτρίνες των καταστημάτων. Η οργή βράζει μέσα τους, το πιστόλι βρίσκεται στην τσέπη του ενός. Η στιγμή της πρόσκρουσης πλησιάζει, μαθαίνουν από την τηλεόραση πως ο φίλος τους στο νοσοκομείο πεθαίναι. Ήρθε η στιγμή του ξεσπάσματος, η ώρα της εκδίκησης η οποία ξεσπά κατά δικαίων και αδίκων. Στην τελική σκηνή ο οπλισμένος σημαδεύει έναν αστυνομικό. Στο βλέμμα του βλέπει μίσος, μόνο μίσος, όχι εναντίον του φυσικού προσώπου που σημαδεύει, αλλά εναντίον ενός συστήματος που τον έχει ρίξει στο περιθώριο, που τον αγνοεί και καμιά φορά τον πυροβολεί! Τώρα, όμως, έχει και αυτός πιστόλι στο χέρι…

Ας δώσουμε το λόγο στον Κασοβίτς, ο οποίος όταν γύρισε την ταινία, το 1995, ήταν δεν ήταν 25 χρονών. Έχει πει, λοιπόν, για την ταινία: «Δε χρειάστηκε να αναρωτηθώ, όπως οι περισσότεροι, γιατί αυτά τα παιδιά αρπάζουν τα περίστροφα και πυροβολούν περαστικό μπάτσο. Το ένιωσα. Η βία κυκλοφορεί ελεύθερα σε κάθε μεγάλη πόλη. Την αισθάνεσαι, τη βλέπεις στα μάτια των βιαστικών που σε προσπερνούν. Ξέρετε γιατί; Επειδή το καζάνι είναι μικρό. Επομένως ανοίγεις το καπάκι και κάποιοι πετάγονται έξω σαν φυσαλίδες». Και αλλού: «Οι άνθρωποι βλέπουν στο Παρίσι την πόλη του έρωτα και του φωτός. Όμως, όσο υπάρχει αγάπη υπάρχει και μίσος, όπου υπάρχει φως υπάρχει και σκοτάδι. Δε θέλω ο κόσμος να δει την ταινία ως αντι-μπατσική, αλλά ως ενάντια σε κάθε μορφή αστυνόμευσης. Στη Γαλλία εκπαιδεύουν τους μπάτσους επί έξη μήνες και μετά τους δίνουν ένα πιστόλι και τους αμολάνε στο δρόμο. Δεν πιστεύω πως αυτό είναι αρκετό. Το φιλμ δεν είναι αντι-αστυνομικό. Αν και πιστεύω πως όταν κάποιος θέλει να γίνει αστυνομικός, τότε έχει πρόβλημα».

Την ώρα που έγραφα, θυμήθηκα και το «Κάνε το σωστό» (1989), του Σπάικ Λι. Εκεί να δείτε τι γίνεται. Το Μπρούκλιν μετατρέπεται σε αληθινό πεδίο μάχης, όταν ξεσπά ένας φυλετικός πόλεμος ανάμεσα σε λευκούς και μαύρους. Αλλά για αυτά, ίσως έχουμε την ευκαιρία να τα πούμε άλλη φορά.

Προς το παρόν ας αφεθούμε στη γλυκύτητα των γιορτινών ημερών. Ας γλυκάνουμε, επιτέλους, κι ας σταματήσουμε να κυνηγάμε μάγισσες. Καλύτερα να κοιτάξουμε μέσα μας, να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να τσουγκρίσουμε το ποτήρι με το παρελθόν. Όλα τα άλλα είναι προφάσεις εν αμαρτίαις. Κι έτσι καλύτεροι ως άνθρωποι και πιο δυνατοί, να υποδεχτούμε το 2009. Η ζωή περνάει γρήγορα και δεν αξίζει να τη χαρίζουμε σε κανέναν. Και, βέβαια, να μην ξεχνάμε: Διακοπές είμαστε και σε μερικές θα βρεθούμε πάλι στους δρόμους, αντιμέτωποι με παγκαλιές, παπαρήγειες λάσπες και κυβερνητικά χημικά.

Σύντροφοι και συντρόφισσες «Ένας άλλος χρόνος είναι εφικτός!»

Η ΕΠΟΧΗ – 28 Δεκεμβρίου 2008

Σχολιάστε

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s