ΦΕΝΤΕΡΙΚΟ ΦΕΛΙΝΙ

(από την ΕΠΟΧΗ, 22-23/1/2021)

Ο μαέστρος της μυθοπλασίας

Του Στράτου Κερσανίδη

Στις 20 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 101 χρόνια από τη γέννηση του Φεντερίκο Φελίνι.

O Φελίνι γεννήθηκε στο Ρίμινι, το 1920 αλλά η πόλη που αγάπησε και στην οποία έζησε και δημιούργησε ήταν η Ρώμη.

Στην ιταλική πρωτεύουσα πήγε για πρώτη φορά το 1938 αλλά ήδη ένιωθε μια οικειότητα προς αυτήν, ίσως επειδή ήταν η πατρίδα της μητέρας του. Έτσι έφτασε εκεί με σκοπό να γραφτεί στη Νομική. Όμως από την πρώτη στιγμή η Αιώνια Πόλη άσκησε επάνω του μια τέτοια γοητεία που βάλθηκε να εξερευνήσει όλες της τις πτυχές, με αποτέλεσμα να αποφασίσει να ζήσει για πάντα εκεί, κάτι που συνέβη, αφού δεν την εγκατέλειψε ποτέ από τότε.

Στη Ρώμη εργάστηκε ως κειμενογράφος στη διαφήμιση, ως δημοσιογράφος, ως σκιτσογράφος και μετά τον πόλεμο τον συναντάμε ως ιδιοκτήτη ενός καταστήματος με γελοιογραφίες. Εκεί, το 1944, συναντήθηκε με το Ρομπέρτο Ροσελίνι, με τον οποίο και συνεργάστηκε στο σενάριο του νεορεαλιστικού αριστουργήματος «Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη» (1945). Συνέχισε να συνεργάζεται με τον Ροσελίνι («Παϊζά» του 1946, «Γερμανία ώρα μηδέν» του 1947) με αποτέλεσμα να επηρεαστεί από το ρεύμα του νεορεαλισμού που κυριαρχούσε τότε στην Ιταλία. Στη συνέχεια όμως το μπόλιασε με τη δική του οπτική με αποτέλεσμα σιγά-σιγά να περάσει σε ένα καθαρά δικό του στυλ το οποίο δεν εντάσσεται σε κανένα από τα γνωστά αισθητικά ρεύματα. Συνέχεια

Η κυβέρνηση υπονομεύει το ελληνικό σινεμά

(από την ΕΠΟΧΗ, 22-23/1/2021)

Για καταστρατήγηση του θεσμού του 1,5%, κατηγορεί την κυβέρνηση ο οργανισμός συλλογικής διαχείρισης και προστασίας δικαιωμάτων των παραγωγών κινηματογραφικών έργων, ΕΡΜΕΙΑΣ.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση, προωθείται από το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής η ψήφιση διάταξης σύμφωνα με την οποία, δε θα χρηματοδοτείται πλέον μόνον η παραγωγή καθαρά κινηματογραφικών έργων αλλά και κάθε είδους οπτικοακουστικές παραγωγές όπως τηλεοπτικές σειρές, ψηφιακά παιχνίδια κλπ. Επίσης θα επενδύεται στην αγορά δικαιωμάτων ελληνικών οπτικοακουστικών έργων που δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμη ή θα καταβάλλονται στον ΕΚΟΜΕ (Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων). Συνέχεια

«ΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΙ ΗΜΕΡΑΙ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΩΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ»

(από την ΕΠΟΧΗ, 16/1/2021)

 Η πρώτη ελληνική ταινία για το 1821

 Του Στράτου Κερσανίδη

 «Δεν παρουσιάζομεν σούπερ φιλμ μεγάλου και φημισμένου εργοστασίου, δεν παρουσιάζομεν ταινίαν εκατομμυρίων αξίας. Παρουσιάζομεν όμως την πρώτην ελληνικήν ταινίαν ελληνικής καθαρά υποθέσεως, ταινίαν των προγόνων μας που χάριν αυτών καυχόμεθα ότι είμεθα κράτος».

Έτσι παρουσίασε το 1928, η εταιρία παραγωγής Ηρώ Φιλμ Νέας Ελλάδος, την πρώτη ελληνική ταινία μεγάλου μήκους με θέμα το 1821. Και κάπως έτσι υποδεχόμαστε σε τούτη τη γωνιά της Εποχής, τη 200η επέτειο από την Επανάσταση του 1821. Χωρίς τυμπανοκρουσίες, προγονολατρείες, εθνοκαπηλείες και σύγχρονες μπουμπουλίνες μεγαλοαστικής προελεύσεως. Συνέχεια

«Η ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΑΣΑΚΟ»


(από την ΕΠΟΧΗ, 16/1/2021)

Ερωτική εξίσωση

του Στράτου Κερασνίδη

Παράξενο πράγμα ο έρωτας, γι’ αυτό απρόβλεπτος και γεμάτος απρόοπτες καταστάσεις. Ποιον (ποια) και γιατί τον (την) ερωτευόμαστε και τι ρόλο παίζουν τα συναισθήματα ή οι διάφορες χημικές αντιδράσεις του εγκεφάλου; Πλήθος ερωτηματικών, αναπάντητων καθώς ο άγνωστος Χ, παραμένει άγνωστος ακόμη κι όταν νομίζουμε πως τον έχουμε βρει. Και η ερωτική εξίσωση παραμένει άλυτη καθόσον προσπαθούμε να τη λύσουμε με βάση τη λογική. Λογική και έρωτας δε συναντώνται γι’ αυτό και ο δεύτερος δεν υπόκειται στο πεδίο έρευνας των επιστημών αλλά στο ρευστό πεδίο της τέχνης.

Ο Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι, ξέρει πως ο έρωτας ξεγλιστρά και πετά, δε φυλακίζεται ούτε προσχεδιάζεται. Έρχεται από το πουθενά, εκεί που δεν τον περιμένεις και φέρνει τα πάνω κάτω. Μια εκδοχή περιγράφει ο σκηνοθέτης στη γνωριμία της Ασάκο με τον Μπακού. Ανταλλαγή βλεμμάτων, πλησίασμα, φιλί. Τα λόγια έπονται. Η Ασάκο και ο Μπακού είναι μαζί μέχρι τη στιγμή που εκείνος θα εξαφανιστεί χωρίς εξηγήσεις. Συνέχεια

ΑΝΤΡΕΙ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ: Κινηματογράφος πέρα από τον κινηματογράφο

(από την ΕΠΟΧΗ, 9/1/2021)

 Κινηματογράφος πέρα από τον κινηματογράφο

 Του Στράτου Κερσανίδη

Στις 29 Δεκεμβρίου 1986, δηλαδή πριν από 34 χρόνια περίπου, πέθανε ένας μεγάλος στοχαστής, ο οποίος χρησιμοποιούσε τον κινηματογράφο ως μέσο για να εκφράσει τους προβληματισμούς, τις αναζητήσεις και τις ανησυχίες του: ο Αντρέι Ταρκόφσκι.

Ένας δημιουργός ο οποίος με τη ζωή και το έργο του άφησε ανεξίτηλα σημάδια στο σώμα του παγκόσμιου πολιτισμού.

Πολίτης της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, γεννήθηκε στις 4 Απριλίου 1932. Πατέρας του ήταν ο μεγάλος ποιητής Αρσένι Ταρκόφσκι και μητέρα του η Μαρία Βισνιάκοβα, η οποία τελείωσε το Λογοτεχνικό Ινστιτούτο της Μόσχας.

Στα 24 του χρόνια, ο Αντρέι μπήκε στο Σοβιετικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Μόσχας (VGIK) όπου είχε για δάσκαλο έναν άλλο μεγάλο σκηνοθέτη του σοβιετικού κινηματογράφου, τον Μιχαήλ Ρομ (1901-1971, «Ο αληθινός φασισμός», «Ο Λένιν τον Οκτώβη», «Οι δεκατρείς» κ.α.). Πριν από το σινεμά είχε σπουδάσει ζωγραφική, γλυπτική και μουσική έχοντας αποκτήσει έτσι μια πλατειά γνώση για την Τέχνη γενικότερα, που σε συνδυασμό με το οικογενειακό του περιβάλλον, διαμόρφωσαν την προσωπικότητα και το έργο του σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι. Σπούδασε και Αραβικά, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Συνέχεια

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΪΠΙΔΗΣ

Ο θάνατος ενός οραματιστή

Στα 82 του χρόνια πέθανε την περασμένη Τετάρτη ο πρώην διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Εϊπίδης.

Ο εκλιπών ο οποίος άφησε ανεξίτηλη σφραγίδα στο θεσμό, ήταν εκείνος ο οποίος εμπνεύστηκε και οργάνωσε το 1992, το πιο δημοφιλές ίσως τμήμα του φεστιβάλ, τους Νέους Ορίζοντες. Έτσι έφερε το κοινό σε επαφή με ό,τι πιο τολμηρό και πρωτοπόρο υπήρχε στο χώρο της παγκόσμιας κινηματογραφικής δημιουργίας.

Το 1999 ήταν αυτός ο οποίος δημιούργησε το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, ένα θεσμό ο οποίος έφερε κοντά στο κοινό το σινεμά-ντοκουμέντο, και μαζί του την οπτική των δημιουργών για όλα τα μεγάλα προβλήματα του κόσμου, όπως ο ρατσισμός, το προσφυγικό, η μετανάστευση, οι σχέσεις, το περιβάλλον, η ιστορία, η πολιτική, οι άνθρωποι κ.λπ. Συνέχεια

ΧΑΜΦΡΕΪ ΜΠΟΓΚΑΡΤ – 109 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ

(από την ΕΠΟΧΗ, 2/1/2021)

Η αρχή μιας υπέροχης φιλίας

Του Στράτου Κερσανίδη

Είναι νύχτα, ένας άνδρας περπατάει σε ένα υγρό σοκάκι της πόλης, μισοσκυμένος με τα χέρια στις τσέπες της μακριάς καμπαρτίνας του. Φορά καπέλο ενώ ένα άφιλτρο τσιγάρο κρέμεται από το στόμα του. Εκείνο όμως που τραβά περισσότερο την προσοχή είναι το θλιμμένο του βλέμμα…

Η κλασική φιγούρα του φιλμ νουάρ, μέσα από το οποίο αναδείχτηκε η θρυλική πλέον μορφή του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, του ηθοποιού ο οποίος ενσάρκωσε με ιδανικό τρόπο τον τύπο του μοναχικού ντεντέκτιβ, αρχετυπικής μορφής ενός κινηματογραφικού είδους το οποίο έκανε την εμφάνισή του στις ΗΠΑ στις αρχές της δεκαετίας του 1940.

Ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, ο οποίος γεννήθηκε ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1899, δεν έμελλε να ακολουθήσει τα χνάρια του γιατρού χειρούργου πατέρα του, παρά την επιθυμία του τελευταίου αλλά και της μητέρας του η οποία ήταν εικονογράφος σε περιοδικά και ενεργή φεμινίστρια. Συνέχεια

ΖΙΛ ΝΤΑΣΕΝ – 109 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ

(από την ΕΠΟΧΗ, 24/12/2020)

Πολίτης του κόσμου

Του Στράτου Κερσανίδη

«Προσωπικά θαυμάζω τα φιλμ νουάρ που γύρισε στα τέλη της δεκαετίας του 1940: “Ο δήμιος των κολασμένων” (1947), “Η γυμνή πόλη” (1948) και “Άνθρωποι του αίματος” (1948)», γράφει ο Μάρτιν Σκορσέζε για το έργο του Ζιλ Ντασέν. «Τα μοτίβα του –η απόγνωση και η διαφθορά της μεταπολεμικής κοινωνίας, οι ψυχολογικές μεταπτώσεις των χαρακτήρων του, η οργή και η βαρβαρότητα ενός εχθρικού περιβάλλοντος- εντάσσουν αυτές τις ταινίες, υπό μυθική κλίμακα, στη μάχη του Καλού με το Κακό. Το ντοκιμαντερίστικο ύφος του, η χρήση φυσικών χώρων και η εμμονή του στα αστικά τοπία, άσκησαν πολύ μεγάλη επιρροή σ’ έναν σημαντικό αριθμό κινηματογραφικών δημιουργιών», συνεχίζει ο Σκορσέζε.

Ο Ζιλ Ντασέν, που στις 18 Δεκεμβρίου συμπληρώθηκαν 109 χρόνια από τη γέννησή του -γεννήθηκε το 1911- έχει συνδέσει το όνομά του, πέρα από το αξιόλογο κινηματογραφικό του έργο, με τη φυγή του από τις ΗΠΑ εξαιτίας του μακαρθισμού και με το γάμο του με τη Μελίνα Μερκούρη. Για το πρώτο, επειδή δε συγχώρεσε ποτέ τον συμπατριώτη μας Ελία Καζάν, ο οποίος τον κατέδωσε ως κομμουνιστή στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών και για το δεύτερο επειδή εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα, πολιτογραφηθείς επί της ουσίας Έλληνας. Συνέχεια

ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ – 94 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ

(από την ΕΠΟΧΗ, 19-20/12/2020)

Το πληθωρικό σινεμά του Νίκου Κούνδουρου

 Του Στράτου Κερσανίδη

 Το 1956 γυρίστηκε μία από τις πιο σημαντικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Η ταινία αυτή ήταν «Ο δράκος» και σκηνοθέτης ο Νίκος Κούνδουρος.

Όπως είχε γράψει ο Μάριος Πλωρίτης στην εφημερίδα “Ελευθερία”, ένας από τους ελάχιστους που την είχε υποστηρίξει, «η ταινία αψήφησε τη νωχέλεια του κινηματογραφικού θεατή και ο Κούνδουρος οδήγησε τον κινηματογράφο από τον παιδισμό στην ωριμότητα».

Βέβαια δεν είχαν την ίδια άποψη κι άλλες εφημερίδες, ανάμεσά τους και η “Αυγή”, η οποία, όχι απλώς κατακεραύνωσε την ταινία αλλά, μαζί με την, αντίθετης ιδεολογικής ταυτότητας, “Εστία”, ζήτησαν μέχρι και την επέμβαση εισαγγελέα, κατηγορώντας της ως ανθελληνική! Συγκεκριμένα ο Κώστας Σταματίου, ένας από τους πιο σημαντικούς κριτικούς κινηματογράφου, έγραψε στην “Αυγή”, πως είναι «αίσχος για τη χώρα μας» και πως αποτελεί «αποθέωση του μπουζουκιού, του υποκόσμου του σαλταδορισμού». Από την πλευρά του ο Άδωνις Κύρου, σημαντική επίσης προσωπικότητα, έγραψε στην “Εστία”, πως πρόκειται για «ελεεινό κατασκεύασμα»! Συνέχεια

«Μέρες του ’36» – 47 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ

(από την ΕΠΟΧΗ, 12-13/12/2020)

«Μέρες του ‘36»: Υπαινικτική προσέγγιση της Ιστορίας

 Του Στράτου Κερσανίδη

 «Τον Ιανουάριο του 1936 έγιναν βουλευτικές εκλογές. Το αποτέλεσμα ήταν αμφίρροπο. Ούτε το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Θεμιστοκλή Σοφούλη ούτε το Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη μπορούσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση στηριγμένα στη δική τους μόνο, το καθένα, κοινοβουλευτική δύναμη (…) Και τα δύο μεγάλα κόμματα προσανατολίστηκαν στη διερεύνηση της δυνατότητας σχηματισμού κυβέρνσης που να στηρίζεται στην ψήφο ανοχής του Παλλαϊκού Μετώπου.

Οι συζητήσεις του Παλλαϊκού Μετώπου με το Λαίκό Κόμμα (…) ναυάγησαν ύστερα από άρνηση του Π. Τσαλδάρη να διαχωρήσει δημόσια τη θέση του από την καμπάνια των μοναρχικών εφημερίδων, που ζητούσαν “να μην αναγνωριστούν οι ψήφοι των κομμουνιστών βουλευτών στις ψηφοφορίες στη Βουλή”. (…) Στο μεταξύ προχωρούσαν οι συζητήσεις με το Κόμμα των Φιλελευθέρων και κατέληξαν σε συμφωνία που εκφράστηκε με ένα συμφωνητικό (…) Με εξασφαλισμένη την ψήφο ανοχής των 15 βουλευτών της Αριστεράς (…) ο Θ. Σοφούλης είχε την κοινοβουλευτική δύναμη να σχηματίσει κυβέρνηση. Δεν το έκανε όμως. Προσέκρουσε στις αντιδράσεις παραγόντων μέσα στο ίδιο του το κόμμα (…) Όμως Φιλελεύθεροι και Λαϊκοί προτίμησαν έναν συμβιβασμό που, στην ουσία του και τη μορφή του, αποτελούσε πλήρη ανατροπή της πρόσφατης λαϊκής ετυμηγορίας αφού, στην πραγματικότητα εκχωρούσε την εξουσία στο, αποδεκατισμένο από το εκλογικό σώμα, Κόμμα των Ελευθεροφρόνων του Μεταξά, στο κόμμα των 7 βουλευτών».

Έτσι περιγράφει την εποχή ο Βασίλης Νεφελούδης στο βιβλίο του «Ακτίνα Θ΄ -Αναμνήσεις 1930-1940». Και σημειώνει λίγο παρακάτω πως ο Μεταξάς πολύ σύντομα, στις 13/4/1936, έγινε πρωθυπουργός και μερικούς μήνες αργότερα η χώρα οδηγήθηκε στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου.

 

Ιστορικοί υπαινιγμοί

Σε τούτη την ταραγμένη εποχή τοποθέτησε την δράση της ταινίας του, «Μέρες του ‘36», ο Θόδωρος Αγγελόπουλος και συγκεκριμένα, λίγο πριν από τις εκλογές εκείνης της χρονιάς. Ήταν η 2η ταινία του σκηνοθέτη, η οποία έκανε πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες στις 11 Δεκεμβρίου 1973, μερικές μόλις εβδομάδες μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου και την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη. Συνέχεια