«ΧΑΝΑ ΑΡΕΝΤ»

(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 23/5/2013)

Η κοινοτυπία του κακού

hannahΤου Στράτου Κερσανίδη

Πως μπορεί ένας άνθρωπος, ένας οικογενειάρχης, να βασανίζει ή να σκοτώνει ανθρώπους; Πως είναι δυνατόν ένας καθημερινός άνθρωπος να μετατρέπεται σε θηρίο και την επόμενη στιγμή να συμπεριφέρεται ως στοργικός σύζυγος και πατέρας;Μια εμβληματική μορφή του νέου κύματος στο γερμανικό κινηματογράφο, η Μαργκαρέτε Φον Τρότα, σκηνοθέτησε τη βιογραφική ταινία «Χάνα Άρεντ» (HannahArendt), η οποία αναφέρεται σε μια περίοδο της ζωής της Χάνα Άρεντ (1906-1975), γνωστής φιλοσόφου και πολιτικού επιστήμονα, γερμανίδας εβραϊκής καταγωγής, που από το 1950 πολιτογραφήθηκε Αμερικανίδα.

Η ταινία περιγράφει την περίοδο της ζωής της, όταν παρακολούθησε τη δίκη του ναζί  εγκληματία πολέμου, Αδόλφου Άιχμαν, που έγινε στην Ιερουσαλήμ το 1961. Προηγουμένως ο Άιχμαν, ο οποίος είχε διαφύγει στην Αργεντινή, ανακαλύφθηκε από ισραηλινούς πράκτορες και απήχθη για να μεταφερθεί στο Ισραήλ. Ο αρχιτέκτονας του Ολοκαυτώματος καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε την 1η Ιουνίου 1952.

Ο Άιχμαν κατηγορήθηκε για  δεκαπέντε αδικήματα, ανάμεσα στα οποία εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας, εγκλήματα κατά των Εβραίων και συμμετοχή σε εκτός νόμου οργάνωση (τα Ες Ες). Ο ίδιος ακολούθησε μια υπερασπιστική γραμμή, σύμφωνα με την οποία, απλώς εκτελούσε εντολές των ανωτέρων του.

Η Άρεντ, παρακολούθησε τη δίκη για λογαριασμό του περιοδικού Νιου Γιουόρκερ, το υλικό από το οποίο αποτέλεσε το έργο της ««Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ – Η κοινοτοπία του κακού» (Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil), που εκδόθηκε το 1963. Με τη εργασία της αυτή η Χάνα Άρεντ προσπάθησε να απαντήσει στα ναζιστικά εγκλήματα, πιστεύοντας πως βασικό ρόλο σε αυτά παίζει η προσωπική ευθύνη.

Η συγγραφέας υποστηρίζει πως το κακό ξεκινά από την αδυναμία του ατόμου να σκεφτεί. Έτσι προσπαθεί να κατανοήσει και να εξηγήσει, μέσα από την περίπτωση του Άιχμαν, πως αυτή η αδυναμία σκέψης είναι που κάνει τους ανθρώπους κτήνη.

Σε τούτη τη βάση, των φιλοσοφικών αναζητήσεων της Χάνα Άρεντ, και της προσπάθειάς της να μην απενοχοποιηθούν τέτοια καθεστώτα με το πέρασμα του χρόνου, η Μαργκαρέτε Φον Τρότα, οικοδομεί την ταινία της. Η σκηνοθέτιδα δείχνει ξεκάθαρα πως ασπάζεται τις απόψεις της Άρεντ. Ακολουθώντας μια εξαιρετική δραματουργία, παρακολουθεί την ηρωίδα της να παιδεύεται στην αναζήτηση απαντήσεων στα ερωτήματά της.

Τη βλέπουμε στο Ισραήλ να παρακολουθεί τη δίκη, στη Νέα Υόρκη να συζητά με το σύζυγό της, τους φίλους και τους συνεργάτες της, να έρχεται σε διαφωνία μα κάποιους. Βλέπουμε ακόμη σε φλας μπακ παλιότερα στιγμιότυπα από τη ζωή της. Η μεταπολεμική εποχή αναπαρίσταται με ακρίβεια, ο σκηνοθετικός ρυθμός ακολουθεί κυρίως τον εσωτερικό αγώνα της Άρεντ, επικεντρώνεται στην ίδια και καταφέρνει να κρατηθεί χωρίς να κουράσει.

Νομίζω όμως πως πρέπει να σταθούμε ιδιαίτερα στην ερμηνεία της Μπάρμπαρα Σ.ούκοβα. Η γνωστή ηθοποιός «πιάνει» απόλυτα το νήμα του ρόλου της από την αρχή και το ακολουθεί με θαυμαστό τρόπο μέχρι το τέλος. Η Σούκοβα δίνει Άρεντ επιφανειακά ευάλωτη, κάτι που δείχνει η επιφανειακή ηρεμία της, αφού αποφεύγει τις εκρήξεις, αλλά στην ουσία πολύ δυναμική, επίμονη και προσηλωμένη στη δουλειά της.

Θαυμάσια ταινία, από μια μεγάλη σκηνοθέτιδα για μια σπουδαία προσωπικότητα.

About these ads

Γράψτε ένα σχόλιο

Κανένα σχόλιο ακόμα.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 2,101 other followers