Dirty H… umanist
ή ο ανθρωπισμός του πιστολέρο
Στον αντίποδα του επιθεωρητή Κάλαχαν, του βρόμικου Χάρι, κινηματογραφικής περσόνας με την οποία είχε ταυτιστεί, βρίσκεται ο Γουόλτ Κοβάλσκι. 
Στο «Γκραν Τορίνο» (2008), ο Κοβάλσκι, ως γερασμένος Κάλαχαν πλέον, ζητά συγχώρεση και επαναπροσδιορίζει τη στάση του. Ο νιτσεϊκός υπεράνθρωπος–αρπάζω ένα πιστόλι και απονέμω δικαιοσύνη- Κάλαχαν, δεν υπάρχει παρά μόνον στα παλιά φιλμ. Ο Κλιντ Ίστγουντ, χωρίς να αποκηρύσσει το κινηματογραφικό του παρελθόν, κορυφώνει την ουμανιστική του πορεία με το «Γκραν Τορίνο».
Έχει ειπωθεί και έχει γραφτεί επανειλημμένα πως ο Ίστγουντ είναι σαν το κρασί. Όσο παλιώνει γίνεται καλύτερος. Επειδή δε βρίσκω άλλη παρομοίωση παραμένω σε αυτήν.
Το 45άρι των γουέστερν σπαγγέτι, αντικαταστάθηκε με ένα μάγκνουμ, ο πιστολέρο έγινε μπάτσος και το θανατικό πήγαινε σύννεφο. Και ξαφνικά σα να ήρθε η ώρα της απαλλαγής από τους δαίμονες και ο «περίπλοκος», όπως έχει πει ο ίδιος, βρόμικος Χάρι, παρατάει τα πιστόλια και πιάνει το σαξόφωνο.
Το 1988, με το «Μπερντ», αποτίνει φόρο τιμής στον τζαζίστα Τσάρλι Πάρκερ με μια ταινία με την οποία ο Ίστγουντ επιδεικνύει μιαν ευαισθησία πολύ καλά κρυμμένη μέχρι τότε. Και η απελευθέρωση από τους δαίμονες του παρελθόντος συνεχίζεται με το εμβληματικό γουέστερν «Οι ασυγχώρητοι» (1992), μια ακόμη βαθιά ανθρωπιστική ταινία, με μια διάχυτη μελαγχολία, ένα σχόλιο στην ίδια την καριέρα του σκηνοθέτη, στα γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε και του Ντον Σίγκελ.
Τι, όμως σημαίνει ανθρωπιστής σκηνοθέτης; Όλοι έχουμε αναρωτηθεί πως ένας ρεπουμπλικάνος, μπορεί να έχει μια τόσο καθαρή, μια τόσο προοδευτική ματιά. Και η αλήθεια είναι πως ο Κλιντ Ίστγουντ ακολουθεί πιστά στις ταινίες του μία διαλεκτική που θα ζήλευε και ο καλύτερος μαρξιστής. Μία διαλεκτική η οποία εντάσσει τους χαρακτήρες του μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, μικρής ή μεγάλης κλίμακας, με το οποίο πρέπει να αντιπαρατεθούν. Αυτό συμβαίνει με τους τρεις φίλους που κουβαλούν σε όλη τους τη ζωή ένα μυστικό στο «Μυστικό ποτάμι» (2003), σχόλιο στις κλειστές κοινωνίες και στο πως επιδρούν στις ανθρώπινες σχέσεις. Το ίδιο και με το «Million dollar baby» (2004), σχόλιο στην αληθινή αγάπη που φθάνει μέχρι τα άκρα και σαφής θέσης υπέρ του δικαιώματος στην ευθανασία. Και φυσικά, κορυφώνεται με τις δύο μεγάλες ταινίες για τη μάχη στο Ιβο Τζίμα, δηλαδή τις «Σημαίες των προγόνων μας» και τα «Γράμματα από το Ίβο Τζίμα» (2006). Η εκμετάλλευση των ανθρώπων μέσα από την αποδόμηση του ηρωισμού στην πρώτη και ο βαθύς αντιπολεμικός χαρακτήρας μέσα από τα προσωπικά δράματα των ανθρώπων στη δεύτερη. Δύο ταινίες με το ίδιο θέμα, ιδωμένες από τη σκοπιά των Αμερικανών και των Ιαπώνων, αντίστοιχα. Μόνο και μόνο η έμπνευση και η ευαισθησία του Ίστγουντ να προσεγγίσει το θέμα από δύο διαφορετικές σκοπιές, αποδεικνύει το βάθος της ανθρωπιστικής του θεώρησης. Στα ίδια χνάρια βαδίζει και με την «Ανταλλαγή» (2008), βάζοντας στο στόχαστρο τη διαφθορά της αστυνομίας και του κρατικού μηχανισμού. Μια γυναίκα θύμα ενός απάνθρωπου συστήματος χωρίς αξίες, αλλά ο ουμανισμός του Ίτγουντ καραδοκεί.
Φτάνοντας στο «Γκραν Τορίνο», νομίζω πως ο ανθρωπιστής σκηνοθέτης, κλείνει τους λογαριασμούς του με τη βία. Ο βρόμικος Χάρι καθρεφτίζεται μέσα στα οργισμένα μάτια του Κοβάλσκι. Ο Κοβάλσκι ξέρει από όπλα, έχει πολεμήσει και έχει σκοτώσει στην Κορέα. Ένας δύστροπος παλιόγερος, ολίγον ρατσιστής, που έχει την «ατυχία» να κατοικεί δίπλα σε μια οικογένεια βιετναμέζων. Κι όμως, αυτός ο άνθρωπος αλλάζει, και όταν ο προστατευμένός του «σχιστομάτης» Τάο κινδυνεύει από μία συμμορία αναλαμβάνει δράση. Μόνο που αυτή τη φορά δεν αρπάζει το πιστόλι του, αλλά αφήνει το κορμί του να γίνει στόχος των δολοφόνων σε μία συμβολική καταδίκη της βίας, σκοτώνοντας την περσόνα του επιθεωρητή Κάλαχαν. Και την ίδια στιγμή σκοτώνει και τις τύψεις του στρατιώτη Κοβάλσκι που τον κυνηγούν από την εποχή του πολέμου στην Κορέα.
Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Κλιντ Ίστγουντ: Η διαδρομή», που κυκλοφορεί από το ΚΕΜΕΣ (Κέντρο Μελετών για το Σινεμά)
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
