ΟΙ ΜΟΝΟΜΑΧΟΙ («The gladiators») – Κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του Συστήματος

ΟΙ ΜΟΝΟΜΑΧΟΙ («The gladiators»)- Κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του Συστήματος

Η παρακολούθηση είναι διαρκής. Οι κανόνες απαράβατοι. Το κόστος οποιασδήποτε «παρατυπίας», δεν είναι διόλου, μα διόλου ευκαταφρόνητο. Οι παρεκτροπές απαγορεύονται, άλλωστε όλα αυτά γίνονται για το καλό των ανθρώπων, για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης! Τι χρειαζόμαστε για όλα αυτά; Μία Μηχανή, ένα Παιχνίδι, μερικούς στρατοκράτες, κάμποσους πολεμιστές – θύματα και σπόνσορες, διαφημίσεις, υψηλή θεαματικότητα. Κοστίζει η ειρήνη αλλά όλα γίνονται για το καλό των ανθρώπων. Το Σύστημα καραδοκεί και σας φροντίζει. Γνωρίζει πως έχετε επιθετικά ένστικτα, πως κάπου μέσα σας κρύβετε τη βία και φροντίζει για την παγκόσμια σταθερότητα. Κι επειδή, όπως καταλαβαίνετε, ω υπήκοοι, ο σκοπός είναι ιερός, μην τολμήσετε να παρεκτραπείτε. Η εξουσία της στολής και της καταστολής βρίσκεται παντού. Το Σύστημα παρακολουθεί και τα κοπρόσκυλά του τιμωρούν κατόπιν εντολής των αφεντικών.

Ο Πίτερ Γουότκινς, μεταφέρει την παγκόσμια κυριαρχία σε ένα χώρο. Η ταινία του «Οι μονομάχοι» («The gladiators»), είναι μία μεταφορική προσέγγιση, μία αλληγορία της απόλυτης κυριαρχίας του Συστήματος, επάνω στον άνθρωπο και τις επιθυμίες του, με σκοπό τον έλεγχο και την υποταγή.

Ο πόλεμος ως παιχνίδι

Στους «Μονομάχους» πρωταγωνιστεί ένα παιχνίδι! Όχι και τόσο αθώο ως φαίνεται, αφού είναι ένα παιχνίδι προσομοίωσης πολέμου. Βέβαια οι διευθύνοντες υποστηρίζουν με πάθος πως σκοπός του είναι η αποτροπή των πολέμων. Ναι, έτσι λένε και το επιχείρημα τους είναι πως η ύπαρξή του δίνει διέξοδο στην αρχέγονη δίψα του ανθρώπου για αίμα. Παίξτε παιδάκια πόλεμο, εκτονωθείτε κι ύστερα αράξτε και καταναλώστε! Καλό το κόνσεπτ, δε λέω, αλλά επειδή μεγάλα παιδιά είμαστε και κάτι μάθαμε τόσα χρόνια στο κουρμπέτι, αντιλαμβανόμαστε το προφανές. Πως, δηλαδή, αυτό το παιχνίδι το οποίο αναπτύχθηκε βασισμένο σε ένα εξελιγμένο πρόγραμμα υπολογιστή, χρησιμοποιείται από τις κυβερνήσεις για τον παγκόσμιο έλεγχο του πληθυσμού. Η ταινία γυρίστηκε το 1969 αλλά ο Πίτερ Γουότκονς μάλλον ήταν ψυλλιασμένος για το τι επρόκειτο να συμβεί στο μέλλον. Δηλαδή, όλες οι κυβερνήσεις, ξεπερνώντας ιδεολογικές διαφορές και μέσα σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικά τοπίο, δε γουστάρουν αντιστάσεις και βάζουν τα κακά παιδάκια… να παίζουν πόλεμο!

Οι πολεμιστές είναι άντρες και γυναίκες της κατώτερης τάξης και εξαναγκάζονται να πολεμούν σε απευθείας σύνδεση με όλον τον κόσμο. Φρικτό, αλλά δυστυχώς, όχι και τόσο ψεύτικο. Οι μεγάλες δυνάμεις, κάτω από το φόβο ενός παγκοσμίου πολέμου, σχηματίζουν μία διεθνή επιτροπή και οργανώνει «διαγωνισμούς» ανάμεσα σε επιλεγμένες ομάδες στρατιωτών από όλον τον κόσμο. Το τρελό είναι πως οι διαγωνισμοί ονομάζονται Ειρηνικά Παιχνίδια, όνομα το οποίο μόνον κάποιος διεστραμμένος νους της εξουσίας θα μπορούσε να σκεφτεί. Ένα τέτοιο παιχνίδι παρακολουθούμε στην ταινία, το Παιχνίδι 256 το οποίο γίνεται στο Διεθνές Κέντρο Ειρηνικών Παιχνιδιών κοντά στη Στοκχόλμη, κάτω από το άγρυπνο βλέμμα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Η παρεκτροπή τιμωρείται αυστηρά

Οι στρατοκράτες παρακολουθούν. Οι αρχηγοί των δύο ομάδων, ένας βρετανός και ένας κινέζος, διευθύνουν. Κατά έναν περίεργο τρόπο έχει παρεισφρήσει στο χώρο ένας γάλος αναρχικός, ο οποίος έχει ως σκοπό να καταλάβει το κέντρο διεύθυνσης και να αλλάξει το Σύστημα. Και ενώ οι δύο ομάδες μάχονται, αυτός προχωρά κρυφά. Η αλληγορική προσέγγιση του Πίτερ Γουότκινς είναι εμφανής σε όπλα τα επίπεδα. Από το στόχαστρο της κριτικής του δε γλυτώνει ούτε η Κίνα του Μάο, αλλά ούτε και η Σοσιαλδημοκρατία. Όταν ο αναρχικός πέφτει επάνω σε έναν σουηδό αστυνομικό, ο τελευταίος προσπαθεί να τον πείσει πως κι αυτός για την καλυτέρευση του Συστήματος αγωνίζεται και το παροτρύνει να πάει με το μέρος του. Αλλά ο επαναστάτης δε μασάει και του λέει ευγενικά πως δεν ενδιαφέρεται επειδή αυτός δε θέλει να κάνει καλύτερο το Σύστημα αλλά να το ανατρέψει. Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, μία στρατιωτίνα από την κινέζικη ομάδα, αιχμαλωτίζεται από την ομάδα των Άγγλων. Και εδώ αρχίζει να χαλάει η σούπα. Ένας στρατιώτης βλέπει με συμπάθεια την αιχμάλωτη, κάτι σαν ερωτική ατμόσφαιρα αρχίζει να δημιουργείται και οι τύποι με τις στολές αρχίζουν να κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα. Κανείς δεν ασχολείται με τον αναρχικό, δεν τον φοβούνται, τον αφήνουν να προχωρήσει. Την επαφή ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα από τις αντίπαλες ομάδες φοβούνται. Ναι, τους τρομάζει η επαφή, η προσέγγιση, η επικοινωνία, ο έρωτας τελικά, και ξέρετε γιατί; Επειδή κάτι τέτοιο αποτελεί μέγιστη απειλή για τη σταθερότητα του παγκόσμιου Συστήματος! Η απόφαση παίρνεται χωρίς καμία δυσκολία. Αυτοί οι δύο που αμφισβήτησαν την εξουσία μας και καταπάτησαν τους κανόνες, αυτοί που παρέκκλιναν της πορείας, πρέπει να εξοντωθούν. Και η ομάδα εξόντωσης τους παίρνει στο κατόπι και φυσικά κάνει το καθήκον της. Οι στρατοκράτες είναι ικανοποιημένοι, βγάζουν ομαδικές φωτογραφίες, όπως αυτές που βγάζουν οι διάφοροι ηγέτες του ΝΑΤΟ, των G20 κλπ. μπροστά στις σημαίες. Και μέσα στην αναμπουμπούλα ξέχασαν τον αναρχικό ο οποίος φθάνει στο στόχο του. «Κέρδισα το παιχνίδι» λέει στον χειριστή του υπολογιστή, «τώρα θα αλλάξω το Σύστημα». Και ο τελευταίος αφού τον κοιτάζει του λέει πικρά: «το Σύστημα μας χρησιμοποίησε όλους». Και λίγο μετά: «Το Σύστημα είτε δικό σου είτε κάποιου άλλου είναι ακριβώς το ίδιο». Η τελευταία πρόταση δεν είναι τυχαία. Η ταινία αποτελεί μια προειδοποίηση για τα επαναστατικά κινήματα της εποχής –μην ξεχνάμε πως γυρίστηκε το οργισμένο 1968- που θα επιχειρήσουν να πολεμήσουν το κατεστημένο με όρους που αυτό καταλαβαίνει, αφού τότε κινδυνεύουν να απορροφηθούν από το ίδιο ακριβώς σύστημα που προσπαθούν να ανατρέψουν. Κι όπως φάνηκε δεν είχε άδικο. Τελικά το Σύστημα τρέμει μπροστά στο απρόοπτο, το αυθόρμητο, το μη ελεγχόμενο. Όπως η σχέση η οποία αναπτύσσεται ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα, δύο ανθρώπους διαφορετικούς οι οποίοι «έσπασαν» τους κανόνες και απείλησαν την ισορροπία.

Η ταινία ακολουθεί τους δρόμους του ντοκιμαντέρ αλλά δεν είναι τέτοιο. Είναι ένα ψευδο-ντοκιμαντές, όπως και το «Πάρκο της τιμωρίας» («Punishment park»), για το οποίο είχαμε γράψει σε παλαιότερο σημείωμα.

Πολίτης Γουότκινς, ένας ελεύθερος άνθρωπος

Ποιος όμως είναι ο Πίτερ Γουότκινς; Παραθέτω εδώ μερικά στοιχεία για τον κορυφαίο αυτόν ακτιβιστή σκηνοθέτη, όπως αναγράφονται στο δελτίο Τύπου της New Star, εταιρίας η οποία διανέμει την ταινία. Ο Γυότκινς είναι κατά πάσα πιθανότητα ο πιο παραγνωρισμένος ενεργός δημιουργός της εποχής μας. Για πάνω από 40 χρόνια, ο Βρετανός κινηματογραφιστής έχει καταφέρει, κάτω από αντίξοες στην καλύτερη περίπτωση συνθήκες, να δημιουργήσει ένα σώμα αυθεντικών όσο και δυνατών δημιουργιών που αφορούν την πολιτική, την τέχνη, την Ιστορία, τη λογοτεχνία. Οι ταινίες αυτές παραμένουν άγνωστες εξ αιτίας διαφόρων παραγόντων, καταπιεστικών παραγωγών, άτολμων διανομέων, εχθρικών κριτικών, συνυπολογιζομένου και του εικονοκλαστικού χαρακτήρα του δημιουργού. Ο Γουότκινς πέρασε τα περισσότερα χρόνια της καριέρας του όντας αυτοεξόριστος από την ίδια του την πατρίδα, μετά την απαγόρευση του «Παιχνιδιού πολέμου» από το Μπι Μπι Σι και το σφυροκόπημα της κριτικής στο «Προνόμιο». Το 1980, με τα σχέδια του να ματαιώνονται το ένα μετά το άλλο, ανακοίνωσε πως εγκαταλείπει τη σκηνοθεσία για να αφοσιωθεί στη μελέτη και την κριτική των αποτελεσμάτων του όλο και πιο κεντρικού ρόλου των ΜΜΕ. Όταν τελικά αποφάσισε να επιστρέψει στο σινεμά, συνέχισε να ασχολείται εκτενώς με την κυριαρχία σε κινηματογράφο και τηλεόραση αυτού που ο ίδιος ονομάζει Μονοφόρμ, δηλαδή μια οπτική γλώσσα που χαρακτηρίζεται από γρήγορο, ακατέργαστο μοντάζ συνοδευόμενο από έναν αδιάκοπο βομβαρδισμό ήχου και κίνησης. Εδώ και λίγα χρόνια η έρευνά του ολοκληρώθηκε με το έργο του «Η κρίση των ΜΜΕ».

Σε πείσμα της περιθωριοποίησης ο Γουότκιονς επιβίωσε. Έχει πια διαμορφώσει ένα μοναδικό κινηματογραφικό στιλ που μερικοί το περιγράφουν ως «ντοκιμαντερίστικη ανασύνθεση». Στα τελευταία μάλιστα έργα του όπως ο «Ελευθερόφρων» και η «Κομμούνα» αποπειράται να αποδομήσει τις ταινίες του ενσωματώνοντας στα φιλμ τα σχόλια των ηθοποιών του ή κριτικές αναλύσεις της σκηνοθετικής προσέγγισής του.

Η ταινία «Οι μονομάχοι» («The gladiators») του Πίτερ Γουότκινς, προβάλλεται ήδη από τις 9 Απριλίου.

Η ΕΠΟΧΗ 12 Απριλίου 2009

(προδημοσίευση 10 Απριλίου 2009)

 

No Comments Yet

Κανένα σχόλιο ακόμα.

Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI