Ο ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ – Ανεκπλήρωτα όνειρα στα χρόνια της αυταπάτης
Απειλούμεθα καθημερινώς και συχνά νιώθουμε την πικρία του ανεκπλήρωτου. Είτε ως άνθρωποι που αναζητούμε μια καλύτερη ζωή, είτε ως ερωτευμένοι που αναζητούμε το ταίρι μας, είτε ως ονειροπόλοι που κυνηγούμε χίμαιρες.
Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι οι οποίοι δεν κυνηγούν τίποτε, ή νομίζουν πως δεν κυνηγούν τίποτε, μέχρι ότου ανακαλύψουν τις καλά κρυμμένες τους επιθυμίες. Ένας τέτοιος είναι ο 62χρονος Γουόλτερ, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, κεντρικός χαρακτήρας στην ταινία του Τόμας ΜακΚάρθι «Ο επισκέπτης» («The visitor»).
Ζει περιφερόμενος δεξιά κι αριστερά χωρίς σκοπό, χωρίς κανένα πάθος για ζωή, αδιαφορώντας για τη δουλειά του την οποία εκτελεί εντελώς μηχανικά. Σε μια προσπάθεια να αποκτήσει ένα ενδιαφέρον αποφασίζει να μάθει πιάνο αλλά σύντομα το εγκαταλείπει.
Παράξενες προσεγγίσεις
«Σε έναν κόσμο 6 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, δε χρειάζεσαι παραπάνω από έναν για να αλλάξει η ζωή σου», λέει το μότο της ταινίας. Και αυτός ο ένας θα βρεθεί εντελώς αναπάντεχα στο δρόμο του Γουόλτερ, αποδεικνύοντας πως εν τέλει, όλα είναι ζήτημα συγκυρίας. Αυτός ο ένας της συγκυρίας, θα βρεθεί μέσα στο διαμέρισμα που νοικιάζει ο καθηγητής στη Νέα Υόρκη, όταν θα πάει εκεί για να πάρει μέρος σε ένα συνέδριο. Είναι ο Τέρεκ, ένας μετανάστης από τη Συρία και η κοπέλα του η Ζαϊνάμπ από τη Σενεγάλη. Το ζευγάρι βρέθηκε στο σπίτι του Γουόλτερ επειδή ένας απατεώνας κτηματομεσίτης το διπλο-νοίκιασε. Ξαφνικά ο Τάρτεκ και η Ζεϊνάμπ θα βρεθούν στο δρόμο και ο Γουόλτερ σε μία ξαφνική αναλαμπή ανθρωπισμού θα τους επιτρέψει να μείνουν στο σπίτι μέχρι να βρουν να μείνουν κάπου αλλού.
Ο Τάρεκ συγκινείται από τη χειρονομία του Γουόλτερ και, σε αντίθεση με τη Ζεϊνάμπ η οπ[οία είναι επιφυλακτική, επιμένει να του διδάξει αφρικανικό τύμπανο. Μέσα από τους ήχους της μουσικής ο καθηγητής των Οικονομικών ανακαλύπτει ένα κρυμμένο πάθος για ζωή. Παίζει μαζί με τον Τάρεκ και άλλους μουσικούς στο πάρκο, ενώ την ίδια ώρα αρχίζει να ανακαλύπτει και τη φιλία. Οι πολιτιστικής διαφορές ανάμεσα στους δύο άνδρες εξανεμίζονται, το ίδιο και η διαφορά ηλικία. Ο άχρωμος και άοσμος Γουόλτερ δε φαίνεται να βιάζεται να επιστρέψει στο Κονέκτικατ και τη χλωμή καθημερινότητά του. Προτιμά τη φιλία του με το νεαρό σύριο και τις νότες του αφρικανικού τύμπανου.
Βίαιοι αποχωρισμοί
Τα όνειρα είναι πολύ όμορφα για να διαρκούν. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Ο Τάρεκ, μετανάστης χωρίς χαρτιά, συλλαμβάνεται στο μετρό και μεταφέρεται σε ένα χώρο κράτησης με σκοπό να απελαθεί. Ο Γουόλτερ, όμως, είναι αποφασισμένος να τον κρατήσει . Η Ζεϊνέμπ αρχίζει να καταλαβαίνει πως ο παράξενος αυτός καθηγητής τρέφει αληθινά αισθήματα φιλίας για τον αγαπημένο της. Μια μέρα εμφανίζεται στο διαμέρισμα μία γυναίκα. Είναι μια όμορφη γυναίκα, η Μούνα, μητέρα του Τάρεκ, η οποία ήρθε να αναζητήσει το γιο της. Γνωρίζεται με τη Ζεϊνέμπ και οι τρεις μαζί κάνουν ό,τι μπορούν για να συμπαρασταθούν και να απελευθερώσουν τον Τάρεκ. Ανάμεσα στον καθηγητή και τη μητέρα του φίλου τους αρχίζει να αναπτύσσεται μια υπόγεια ερωτική σχέση. Μιλούν τα μάτια αλλά η σχέση ποτέ δεν ομολογείται. Ο καθηγητής, μέσα σε μερικές μέρες ένιωσε όλα όσα δεν είχε νιώσει τα προηγούμενα χρόνια. Πάθος για τη μουσική, φιλία, έρωτα. Η ζωή του αποκτά ένα νόημα. Ο Γουόλτερ εί9ναι ζωντανός, το αισθάνεται σε κάθε μόριο του κορμιού του. Επισκέπτεται τον Τάρεκ, προσλαμβάνει δικηγόρο για την υπόθεσή του, φροντίζει τη Ζεϊνάμπ, πηγαίνει με τη Μούνα στο θέατρο. Μόνο που αυτά τα συναισθήματα είναι για τους ανθρώπους. Το σύστημα είναι απρόσωπο και δε διαθέτει κανενός είδους συναίσθημα. Ο Τάρεκ απελαύνεται χωρίς καμία προειδοποίηση. Μια σειρά βίαιων αποχωρισμών. Του Τέρεκ από την αγαπημένη του Ζεϊνέμπ, του Γουόλτερ από το φίλο του και από την Μούνα. Η Μούνα επιστρέφει στη Συρία για να είναι κοντά στο γιο της, ο Γουόλτερ επιστρέφει στο Κονέκτικατ παίρνοντας παραμάσχαλα το τύμπανο που του χάρισε ο Τάρεκ.
Η καθημερινή καταστολή
Η καθημερινή σύμβαση, η χωρίς χρώματα ζωή είναι καταστολή. Καταστολή, όμως, είναι κυρίως αυτήν που προέ3ρχεται από την εξουσία. Από την εξουσία που έχει χωρίσει τους ανθρώπους και έχει χτίσει σύνορα, βάζοντας από εδώ τους πλούσιους κι από εκεί τους φτωχούς. Κι αν αυτό μοιάζει πολύ σχηματικό, και έτσι είναι, δεν παύει στον πυρήνα του να περικλείει την πραγματικότητα. Και τέλος – τέλος είναι πολύ μικροί οι άνθρωποι για να τα βάλουν με το τέρας. Και δεν είναι καθόλου προς αδιαφορία η απέλαση ενός ανθρώπου και η βίαιη αποκοπή του από το ταίρι του. Γιατί πολύ απλά, κανένας δεν είναι μία αμελητέα ποσότητα μέσα στα 6 δισεκατομμύρια. Ο καθένας και η καθεμία είναι ένα ολόκληρο σύμπαν. Ο Τάρεκ, η Ζεϊνέπμ, η Μούνα, ο Γουόλτερ, εσείς, εγώ…
Φαίνεται πως ο Τόμας ΜακΚάρθι συνέλαβε πολύ καλά την μοναδικότητα του καθενός. Ακολουθώντας μία ανάλαφρη γραφή, σκηνοθέτησε μια ταινία που λέει πολλά. Λέει πολλά για το τεράστιο ζήτημα που απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπους. Για αυτούς που εγκαταλείπουν τις χώρες τους αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Αλλά και για αυτούς που βιώνουν τη μοναξιά του ανεπτυγμένου κόσμου. Ο παράδεισός τους είναι η κόλαση μας και αντιθέτως. Και δεν είναι μόνον η φιλία και ο έρωτας, είναι και η ελευθερία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η καταστολή, η βία. Και πάνω από όλα είναι ο χωρισμός των ανθρώπων, η βίαιη αποκόλλησή τους από τους άλλους, από την πατρίδα, από το όραμα. Για την καθημερινή καταστολή μιλά ο σκηνοθέτης. Και ο τίτλος της ταινίας, «Ο επισκέπτης», έχει διττή έννοια. Από τη μια είναι ο απρόσκλητος επισκέπτης που βρίσκει ένα βράδυ ο Γουόλτερ μέσα στο σπίτι του, κι από την άλλη για τον καθέναν από μας. Γιατί όλοι επισκέπτες είμαστε. Σήμερα εδώ και αύριο δεν ξέρουμε που. Αλλά και επισκέπτες στην ίδια τη ζωή μήπως δεν είμαστε; Και για τούτο το λόγο ας αφουγκραστούμε με περίσσια ευαισθησία τους χτύπους της καρδιάς του άλλου, του διαφορετικού, του επισκέπτη.
Αποχαιρετισμός…
Το αναπάντεχο μας συντάραξε όλους. Αφιερώνω το σημερινό κείμενο στο Γιώργο Μαύρο και βάζω τη φαντασία μου να σκεφτεί; Τι θα έλεγε άραγε ο Γιώργος έχοντας δει την ταινία και διαβάζοντας τα όσα έγραψα. Γιατί ο Γιώργος σχεδόν πάντοτε μου έκανε παρατηρήσεις, πάντοτε εύστοχες και πάντοτε καλοπροαίρετες. Χωρίς καμία έπαρση αλλά με τη βεβαιότητα που υπάρχει στους ανθρώπους που έχουν βαθιά γνώση των πραγμάτων. Αυτά τα λίγα. Άλλωστε ούτε ο ίδιος θα ένιωθε καλά με τα πολλά λόγια. Επισκέπτης κι αυτός…
Η ΕΠΟΧΗ 22 Μαρτίου 2009
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
