ΤΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΙΝΕΜΑ
Σπαρακτική ελεγεία, συγκλονιστικοί ένορκοι
«Τη γνώρισα πριν από οκτώ χρόνια. (…) Λοιπόν, όπως ξέρεις, είμαι εξαιρετικά ευάλωτος στη γυναικεία ομορφιά. (…) Πάνε τώρα οκτώ χρόνια, εγώ ήμουν ήδη εξήντα δύο και η κοπέλα, που λέγεται Κονσουέλα Καστίγιο, ήταν είκοσι τεσσάρων. (…)». Ο Φίλιπ Ροθ είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους αμερικανούς συγγραφείς και αρκετά βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά. Ένα από αυτά, «Το ζώο που ξεψυχά» (εκδόσεις Πόλις), από το οποίο είναι και το παραπάνω απόσπασμα, μετέφερε στον κινηματογράφο η Ιζαμπέλ Κοϊξέ, και προβλήθηκε στο 21ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου της Ελευθεροτυπίας, με τον τίτλο «Ελεγεία».
Ο έρωτας, τα γεράματα, ο θάνατος
Για τις επιλογές μας υπάρχει πάντοτε ένα τίμημα. Αυτό πληρώνει ο Ντέιβιντ Κέπες, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ο οποίος αποφάσισε, αφού έκανε ένα γάμο και απέκτησε ένα γιο, να ζήσει ως ‘χειραφετημένος άνδρας’. Πολέμιος της οικογένειας αλλά και της μόνιμης σχέσης, ζει έχοντας αφιερώσει τη ζωή του στο σεξ και την αισθητική. Το τελευταίο του ‘θήραμα’ είναι μια φοιτήτριά του, η Κονσουέλα Καστίγιο, η οποία μπαίνει στη ζωή του σαν σίφουνας και ο Ντέιβιντ για πρώτη φορά νιώθει να ζηλεύει. Η σχέση των δύο αυτών ετερόκλητων ανθρώπων, από σεξουαλική εξελίσσεται σε ερωτική ιστορία. Έρχεται ο αναπόφευκτος χωρισμός –όλα τα όμορφα πράγματα, όπως και τα άσχημα, έχουν ένα τέλος- και μετά από χρόνια οι δύο εραστές θα ξανασυναντηθούν. Μόνο που η κατάσταση πλέον θα είναι πολύ διαφορετική και το φινάλε σπαρακτικό. Η Κοϊξέ, ανέλαβε μια απολύτως ‘επικίνδυνη αποστολή’. Πώς να εικονοποιήσει τον πυκνό λόγο του Ροθ; Πώς να μεταφέρει τον κόσμο του, έναν κόσμο ενδοσκόπησης, σαρκαστικό και τραγικά σοφό; Κι όμως, τα καταφέρνει. Κι εκεί όπου το δραματικό φινάλε φλερτάρει με το μελό, κρατιέται μέσα στα όρια, αποδίδει πιστά το βιβλίο, αφού και η γραφή του Ροθ, κάνει τον αναγνώστη να δακρύσει. Γιατί να μην κάνει το ίδιο και η ταινία; Ας μη φοβόμαστε να κλάψουμε και προπαντός, να μην ντρεπόμαστε τους άλλους.
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους είναι ο Μπέν Κίνγκσλεϊ και η Πηνελόπη Κρουζ και βλέποντάς τους έχεις την εντύπωση πως έρχονται απευθείας μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Οι ερμηνείες τους είναι, όχι απλά πειστικές, είναι εξαιρετικές. Ο Φίλιπ Ροθ γράφει κάπου μέσα στο βιβλίο: «Η μεγάλη βιολογική φάρσα εις βάρος των ανθρώπων είναι ότι έρχονται σε επαφή σωματική προτού μάθουν οτιδήποτε ο ένας για τον άλλον (…)». Έτσι είναι, γιατί αν περιμέναμε να μάθουμε, ποτέ δε θα κάναμε σχέσεις, και μπορεί να ήταν και καλύτερα. Η ταινία θα προβάλλεται στους κινηματογράφους με τον τίτλο «Η ελεγεία του έρωτα».
Η ζωή του στα χέρια τους
Και τώρα ήρθε η ώρα του απόλυτου αριστουργήματος! Ο σκηνοθέτης είναι παλιός μας φίλος, προσφάτως μάλιστα, επαναπροβλήθηκε ο θαυμάσιος «Ψεύτης ήλιος», που μόνον ο Ριζοσπάστης έγραψε αρνητικά. Βλέπετε, δεν άρεσε η κριτική που κάνει η ταινία στο σταλινισμό. Θα αντιληφθήκατε, φαντάζομαι, πως αναφέρομαι στο Νικίτα Μιχάλκοφ, το μεγάλο ρώσο σκηνοθέτη, ο οποίος εξακολουθεί να προωθεί μέσα από τις ταινίες του, τον ανθρωπισμό.
Η τελευταία του ταινία «12», είναι η επιτομή του ανθρωπισμού, και όχι της φιλανθρωπίας, προσοχή στη διαφορά! Κάνοντας μια ελεύθερη διασκευή της ταινίας του Σίντνεϊ Λιούμετ, «12 ένορκοι» (1957), μεταφέρει την υπόθεση στη σημερινή Ρωσία. Στο φόντο βρίσκεται ο πόλεμος στην Τσετσενία, ένας νεαρός τσετσένος δικάζεται κατηγορούμενος για το φόνο του ρώσου πατριού του. Τα στοιχεία είναι εις βάρος του, η απόφαση αναμενόμενη και οι 12 ένορκοι οι οποίοι θα αποφασίσουν αποσύρονται για να συνεδριάσουν. Η συνεδρίαση μοιάζει τυπική, ένας – ένας οι ένορκοι υποστηρίζουν την ενοχή του νεαρού αλλά ο δωδέκατος έχει διαφορετική άποψη. Αυτό που τους λέει είναι πως δεν πρέπει να βιαστούν να βγάλουν ετυμηγορία. Και η συζήτηση ξαναρχίζει και εκεί ο Μιχάλκοφ αρχίζει να ξετυλίγει τα ταλέντο του. Οι ένορκοι μιλούν, μιλούν για την υπόθεση, μιλούν για τους εαυτούς τους, ξεγυμνώνονται ο ένας μπροστά στον άλλον. Η αμφιβολία του ενός αρχίζει να γίνεται αμφιβολία και των υπόλοιπων, το κλίμα αλλάζει. Ο Μιχάλκοφ σκιαγραφεί δώδεκα διαφορετικούς ανθρώπους, και μέσα από αυτούς βρίσκει την ευκαιρία να μιλήσει για τον πόλεμο και την αγριότητά του, για το ρατσισμό και την ευκολία με την οποία κατηγορείται ο ‘άλλος’, ο διαφορετικός, όχι βάσει στοιχείων, αλλά βάσει της διαφορετικότητάς του. Μια ταινία στην οποία ο σκηνοθέτης εισχωρεί βαθιά, ένα ψυχολογικό θρίλερ, μια ταινία για τη μικρότητα αλλά και το μεγαλείο του ανθρώπου. Αλλά και για τη δικαιοσύνη και για την πρόσκαιρη εξουσία από την οποία εξαρτάται η ζωή ενός νέου ανθρώπου. Εμπνευσμένη σκηνοθεσία από έναν Μιχάλκοφ ο οποίος είναι σαν το παλιό καλό κρασί, ο οποίος στριφογυρίζει την κάμερα στον κλειστό χώρο, τον οποίο εγκαταλείπει είτε κάνοντας φλας μπακ στη ζωή του νεαρού στην Τσετσενία είτε για να μας δείξει τον ίδιο στο κρατητήριο όπου περιμένει την απόφαση, για να επιστρέψει πάλι στην αίθουσα, με τους ενόρκους να παλεύουν με τις εμμονές και με τις συνειδήσεις τους. Οι ερμηνείες των ηθοποιών –με το Νικίτα Μιχάλκοφ να ερμηνεύει έναν από τους ενόρκους- είναι υψηλότατου επιπέδου. Τελειώνοντας επαναλαμβάνω πως, προσωπικά, θεωρώ την ταινία αριστούργημα!
Από τα Βαλκάνια
Ο Μιρούς είναι ένα 15χρονο αγόρι που μετά το θάνατο του αδελφού του φεύγει από το Κοσσυφοπέδιο και πηγαίνει στο Όσλο για να βρει τον πατέρα του ο οποίος έχει φύγει πολλά χρόνια πριν. Σκηνοθέτης ο νορβηγός Μάριους Χολστ ο τίτλος της ταινίας «Μιρούς» και μας αφηγείται μια σκληρή ιστορία με κοσοβάρους μαφιόζους στη Δυτική Ευρώπη και με την προσωπική ιστορία του πιτσιρικά, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος με έναν άγνωστο κι επικίνδυνο κόσμο αλλά αποδεικνύεται σκληρό καρύδι’. Ρεαλιστική σκηνοθεσία με καλό ρυθμό και μια ταινία που ικανοποίησε.
Η Τεόνα Στρούγκαρ Μιτέφσκα, είναι από την Π.Γ.Δ.Μ. και μας αφηγείται την ιστορία μιας κοπέλας η οποία ζει στο Τίτοβ Βέλες, που τώρα πλέον ονομάζεται σκέτο Βέλες. Η ταινία «Γεννήθηκα στο Τίτοβ Βέλες», με πολλά θετικά στοιχεία, έχει ‘κάτι’ από το σινεμά του Κουστουρίτσα και μια πανέμορφη πρωταγωνίστρια.
Με τις «Δύο γραμμές», ο τούρκος Σελίμ Εβτζί, σκηνοθετεί ένα ρόουντ μούβι, με ένα ζευγάρι να αναζητά και να επαναπροσδιορίζει τη σχέση του. Με μοντέρνα σκηνοθεσία, ο Εβτζί ανατέμνει τη σχέση του ζευγαριού με τρόπο τολμηρό. Δύσκολες καταστάσεις και το δράμα πάντοτε καραδοκεί. Θετική έκπληξη από την Τουρκία.
Από την Πολωνία είναι η ταινία «Ώρα να πεθάνεις», της Ντορότα Κετζιρζάφσκα. Μια ηλικιωμένη γυναίκα, μένει μια παλιά έπαυλη και αρνείται να την πουλήσει.
Τα γηρατειά, οι παλιές αξίες και η αντίσταση στην ισοπέδωση της μνήμης από το κέρδος, σε μια πολύ καλή ταινία, η οποία ‘μιλάει’ λίγο αλλά λέει πολλά.
Το 21ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου ανήκει στην Ιστορία. Είδαμε πολύ καλές ταινίες και –ευτυχώς- πολλές από αυτές πρόκειται να προβληθούν στις αίθουσες. Η Ευρώπη εξακολουθεί να βρυχάται, παρότι «γηραιά».
Η ΕΠΟΧΗ 26 Οκτωβρίου 2008
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
