«ΣΑΛΒΑΔΟΡ» ΚΑΙ «ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΖΩΝΗ»
Όταν η εξουσία δολοφονεί
(…)Είναι οι μπάτσοι οι τρομοκράτες;
Όχι, οι μπάτσοι είναι φρουροί.
Είναι το τάγμα ο τρομοκράτης;
Όχι, το τάγμα είναι πατρίς (…) Νικόλας Άσιμος
Δυνατή γροθιά αλά Κάσιους Κλέι στο πρόσωπο και, μετά στο στομάχι, έτσι, που να χάνεις την ανάσα σου. Εικόνες – κοφτερά λεπίδια, η δολοφονική δύναμη της εξουσίας, το σινεμά που καταγράφει, καταγγέλλει, αγωνίζεται. Η κάμερα έχει τη δική της δύναμη, κατέχει τη δική της εξουσία, εξαρτάται από αυτόν που τη χειρίζεται, πως θα τη χρησιμοποιήσει. Και όταν παίρνει θέση, μας «γρονθοκοπεί» και μας αφυπνίζει από τη ραστώνη του θέρους. Η εξουσία πάντοτε δολοφονούσε, το ίδιο εξακολουθεί να κάνει ακόμη και την ώρα που εμείς βλέπουμε τα εγκλήματά της στην οθόνη.
«Σαλβαδόρ» και «Ιδιωτική ζώνη» είναι οι τίτλοι δύο ταινιών οι οποίες προβάλλονται τις μέρες αυτές και αξίζουν της προσοχής μας. Ισπανία του Φράνκο η πρώτη, σε σκηνοθεσία του Μανουέλ Χουέργκα, σύγχρονο Μεξικό η δεύτερη σε σκηνοθεσία του ουρουγουανού, Ροντρίγκο Πλα.
Το τελευταίο θύμα του στραγγαλιστή
Το 1974, ο Σαλβαδόρ Πουίχ Αντίτς, ήταν 26 χρονών. Η δικτατορία του Φράνκο, μία από τις πιο στυγνές και μακροβιότερες δικτατορίες στην Ευρώπη, έδειχνε τα δόντια της. Ο ηλικιωμένος δικτάτορας, ένα χρόνο πριν από το θάνατό του, -που μετά από λίγο καιρό σήμανε και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην πολύπαθη Ισπανία-, εξακολουθεί να βάφει τα χέρια του με αίμα. Θύμα του αυτή τη φορά ήταν ο Σαλβαδόρ, ο νεαρός αναρχικός ο οποίος καταδικάστηκε σε θάνατο και ήταν ο τελευταίος άνθρωπος ο οποίος οδηγήθηκε στον «στραγγαλιστή», το όργανο με το οποίο γινόταν, δια στραγγαλισμού, οι εκτελέσεις στην Ισπανία.
Την ιστορία του Σαλβαδόρ αφηγείται ο σκηνοθέτης Μανουέλ Χουέργκα, σε μια ταινία σκληρή, με πολλά ρεαλιστικά στοιχεία. Ο Χουέργκα, στο «Σαλβαδόρ», δεν αφήνει περιθώρια για παρανοήσεις, δε δικαιολογεί καμία κρατική βαρβαρότητα, αντίθετα βλέπει με συμπάθεια τις ενέργειες του νεαρού αναρχικού και των συντρόφων του. Γιατί αυτοί δεν είχαν καμία εξουσία, για την κατάλυσή της αγωνιζόταν, για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Και ποιος μπορεί να μας πείσει για το λαθεμένο των ενεργειών και των πράξεών τους; Όταν έχεις απέναντί σου ένα κρατικό μηχανισμό καταστολής και καταπίεσης, που σου απαγορεύει ακόμη και τη γλώσσα σου να μιλήσεις, ποιος είναι εκείνος που θα σου υποδείξει πως θα αντισταθείς; Άλλωστε στην Καταλανία το αναρχικό κίνημα έχει βαθιές ρίζες, η Βαρκελώνη ήταν το σημείο αναφοράς στην αντίσταση κατά των εθνικιστών του Φράνκο στον Ισπανικό Εμφύλιο. Κι έτσι ο νεαρός Σαλβαδόρ, με τους συντρόφους του πήραν την απόφαση να αντισταθούν. Όχι κατά μόνας, αλλά συλλογικά. Όχι χτυπώντας στόχους στα τυφλά, αλλά με συγκεκριμένο σκοπό και μέσα από την αγνότητα των προθέσεων και τον αυθορμητισμό της νιότης. Η ληστεία της τράπεζας δεν αποτελεί αδίκημα, είναι απαλλοτρίωση για τις ανάγκες του αγώνα και για την ανακούφιση των φτωχών. Κι αν εμείς μεγαλώσαμε και εν μέσω ευδαιμονίας, ασφάλειας και ελευθερίας γινόμαστε κριτές των πάντων ας αφήσουμε λίγο «φρέσκο» αέρα να περάσει δια μέσω του εγκεφάλου και να καθαρίσει το μυαλό μας. Πολύ καλά έκανε ο Σαλβαδόρ κατά την άποψή μου αλλά πολύ κακά έκανε κατά την άποψη της εξουσίας. Πάντα υπάρχουν προδότες, στήνονται παγίδες και οι φασίστες παγιώνουν τη δύναμή τους. Ο Σαλβαδόρ παγιδεύτηκε, προσπάθησε να ξεφύγει, χτυπήθηκε βάναυσα, πυροβολήθηκε και αμυνόμενος πυροβόλησε και σκότωσε έναν αστυνομικό. Καταδικάστηκε σε θάνατο, εκτελέστηκε και η οικογένειά του ακόμη παλεύει για την αναψηλάφηση της δίκης.
Είναι πολύ καλός αφηγητής ο Χουέργκα και, φυσικά, πολύ καλός κινηματογραφιστής. Το γρήγορο μοντάζ –όταν υπάρχει δράση-, εναλλάσσεται με το πιο αργό των ημερών που περνά ο νεαρός αναρχικός στη φυλακή. Εκεί όπου ο δεσμοφύλακας ο οποίος τον βρίζει και τον αποκαλεί δολοφόνο, αρχίζει να αλλάζει, όταν τον γνωρίζει καλύτερα. Και γίνεται ο «δικός» του άνθρωπος στη φυλακή, αυτός που τον συνοδεύει –αναγκαστικά- στον στραγγαλιστή, αυτός που ξεσπά στο φινάλε, ουρλιάζει κατά του Φράνκο και κλαίει για το θάνατο του νεαρού αγωνιστή, Σαλβαδόρ Πουίχ Αντίτς. Οι εικόνες σπαράζουν, ο Μανουέλ Χουέργκα ξεπερνά το σκόπελο, δε γίνεται μελοδραματικός. Πολύ καλές ερμηνείες (στο ρόλο του Σαλβαδόρ ο Ντάνιελ Μπρουλ, που πρωταγωνίστησε στο «Αντίο Λένιν»), θαυμάσια αναπαράσταση της εποχής, γνήσια συγκίνηση, πολιτική ματιά. Όπως γράφτηκε στη «Λα Βαγουάρδια»: «Ένα σπαρακτικό μάθημα για την κοινωνία μας που εφησυχάζει, ένα μάθημα ιστορίας και σινεμά…».
Κάποιοι, έχουν το δικαίωμα να σκοτώνουν
Η Πόλη του Μεξικού, είναι η πυκνοκατοικημένη και η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη του κόσμου, με 9 εκατομμύρια κατοίκους, περίπου. Και όπου συσσώρευση πληθυσμού, συνεπάγεται και συσσώρευση φτώχιας αλλά και υψηλοί δείκτες εγκληματικότητας. Όπως, λοιπόν, είναι γνωστό, στον καπιταλισμό ουδείς εκ των κρατούντων ενδιαφέρεται για την καταπολέμηση της φτώχιας -αφού αν δεν υπήρχαν οι φτωχοί, πως θα υπήρχαν οι πλούσιοι!- ενδιαφέρονται όμως για την ασφάλειά τους από το έγκλημα, το οποίο γεννούν οι ταξικές αντιθέσεις! Επειδή, πάντως, ουδείς εξ υμών ενδιαφέρεται για μαθήματα πολιτικής οικονομίας, κοινωνιολογίας κλπ, αλλά διαβάζεται το παρόν κείμενο επειδή αγαπάτε το σινεμά, συνεχίζω. Στο κέντρο λοιπόν της Πόλης του Μεξικού, υπάρχει μια οριοθετημένη περιοχή, με βίλες και πάρκα, με ιδιωτική αστυνομία… και ιδιαίτερο καθεστώς, όπου ζει η άρχουσα τάξη. Αυτήν η περιοχή είναι η «Ιδιωτική ζώνη», όπως ονομάζεται η ταινία του Ροντρίγκο Πλα, μια ταινία με θέμα την εξουσία του χρήματος, την αυθαιρεσία και τη βαρβαρότητα.
Όλα κυλούν όμορφα στην ιδιωτική ζώνη. Όμορφα σπίτια, καλοντυμένα παιδάκια, ακριβά αυτοκίνητα. Και όλα αυτά πίσω από ένα τείχος, με κάμερες παντού να παρακολουθούν και να καταγράφουν. Όμως ό,τι είναι ευλογία για τον πολιτισμό είναι συγχρόνως και κατάρα. Έτσι ένα βράδυ εξαιτίας μια καταιγίδας, γίνεται διακοπή ρεύματος. Τρεις νεαροί από τους «απέξω», βρίσκουν την ευκαιρία, σκαρφαλώνουν το τείχος και εισβάλλουν στη ζώνη. Μπουκάρουν σε ένα σπίτι, αρχίζουν να κλέβουν όταν η ιδιοκτήτρια εμφανίζεται με ένα όπλο και τους ακινητοποιεί. Γίνεται μια συμπλοκή, η γυναίκα σκοτώνεται αλλά και οι δύο από τους εισβολείς πυροβολούνται και πέφτουν νεκροί. Όμως ο ένας κατάφερε να ξεφύγει και ένα ανελέητο ανθρωποκυνηγητό θα αρχίσει μέσα στη Ζώνη για νε βρεθεί. Οι «νομοταγείς» πολίτες στο μεταξύ αποκρύπτουν από την αστυνομία το γεγονός πως υπάρχουν δύο νεκροί και επικαλούμενοι το ιδιαίτερο καθεστώς που τους έχει παραχωρηθεί, ζητούν από την αστυνομία να μην παρέμβει και να αφήσει στους ίδιους να βρουν τον καταζητούμενο. Αυτός είναι ένα τρομαγμένο 16χρονο παιδί που δεν έχει καμία ανάμειξη στη δολοφονία της γυναίκας. Κι όταν ένας αστυνομικός που επιμένει να βρει την αλήθεια, ανακαλύπτει ντα πτώματα των δύο αγνοουμένων στα σκουπίδια και προσπαθεί να βρει το νεαρό, παρεμβαίνει ο διευθυντής της αστυνομίας, ο οποίος δωροδοκούμενος από τους πλούσιους κατοίκους της Ζώνης, τον διατάζει να σταματήσει τις έρευνες. Ο πιτσιρικάς βγαίνει από τον κρυψώνα του, τρέχει, προσπαθεί να φτάσει στο τείχος, τον κυνηγούν, τον περικυκλώνουν… Η βαρβαρότητα σε όλο της το μεγαλείο, οι πιστολέρος της άρχουσας τάξης παίρνουν το νόμο στα χέρια τους, αυτοί μπορούν, μένουν ατιμώρητοι, άλλωστε η εξουσία είναι αυτοί!
Μια συγκλονιστική ταινία, που σπάει κόκαλα. Μια ταινία η οποία χωρίς να το φωνάζει είναι βαθύτατα πολιτική. Με ιδιαίτερη ευστοχία επικεντρώνεται και στις αντιθέσεις που δημιουργούνται λόγω της κατάστασης, ανάμεσα στους κατοίκους της Ζώνης. Δεν αφήνει ασχολίαστο τον ανθρώπινο παράγοντα αλλά ούτε και τις εσωτερικές αντιφάσεις ενός συστήματος αξιών το οποίο βασίζεται στη δύναμη του χρήματος. Ο σκηνοθέτης Ρομπέρτο Πλα, κινείται διαρκώς με την κάμερα στο χέρι, ανεβάζει την αδρεναλίνη και με τα φλας μπακ, «δένει» εξαιρετικά την ιστορία του. Η ταινία είναι μυθοπλασία αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ντοκιμαντέρ αφού είναι πέρα για πέρα πραγματική.
Χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά πέφτουν θύματα της εξουσίας των βαρβάρων. Οι δύο ταινίες στις οποίες αφιέρωσα τη σημερινή –τελευταία για τη σεζόν- κινηματογραφική σελίδα της Εποχής, είναι δείγματα ενός γενναίου, ανήσυχου και ταγμένου στη σωστή πλευρά, κινηματογράφου. Δείτε τες και να μην ξεχνάμε πως κάθε λεπτό που περνάει αφήνει πίσω του κάποιο θύμα. Η εξουσία έχει πολλά πρόσωπα, πάντοτε άγρια και αιμοβόρικα…
Η ΕΠΟΧΗ 27 Ιουλίου 2008
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
