«Ο ΛΑΚΚΟΣ» και «AFR»
Η συνάντηση της πραγματικότητας με τη φαντασία
Η αλήθεια, το ψέμα, η πραγματικότητα, η φαντασία και ανάμεσά τους ο κινηματογράφος να παίζει το αιώνιο παιχνίδι της εικόνας. Είναι πραγματικότητα ό,τι βλέπουμε, ή μήπως είναι ψευδαίσθηση; Μας λέει την αλήθεια ο σκηνοθέτης ή ψεύδεται ασυστόλως;. Ότι και να διαλέξετε, η μαγεία παραμένει, η δύναμη της εικόνας ισχυροποιείται ο Μόρτεν Χαρτς Κάπλερς από τη Δανία με την ταινία «AFR» και ο Χιρόσι Τεσιγκαχάρα από την Ιαπωνία με την ταινία «Ο λάκκος», το επιβεβαιώνουν.
Το πολιτικό κατεστημένο στο απόσμπασμα!
«AFR», είναι τα αρχικά του ονόματος του πρωθυπουργού της Δανίας Άντερς Φογκ Ρασμούσεν (Anders Fogh Rasmussen). Με αυτόν τον τίτλο ο Μόρτεν Χανς Κάπλερς, σκηνοθετεί ένα θαυμάσιο ψευδοντοκιμαντέρ, βαδίζοντας στα χνάρια του Πίτερ Γουότκινς. Χρησιμοποιώντας αρχειακό υλικό, το μοντάρει με δικές του εικόνες για να δημιουργήσει την ιστορία του. Ο Κάπλερς αφηγείται την ερωτική σχέση του πρωθυπουργού με τον Εμίλ, έναν νεαρό αντιεξουσιαστή. Στην ερώτηση, γιατί ο δανός σκηνοθέτης επέλεξε να κάνει αυτήν την ταινία, η απάντηση δίνεται από την ίδια την ταινία. Αυτό που θέλει είναι, να επιτεθεί στο πολιτικό κατεστημένο, αλλά και αυτό των ΜΜΕ. Με το πρόσχημα της δήθεν δολοφονίας του Δανού πρωθυπουργού εξ αιτίας σεξουαλικού σκανδάλου, συνθέτει απαντήσεις επώνυμων παραγόντων της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ο Κάπλερς γελοιοποιεί τους μηχανισμούς που στηρίζουν ένα σαθρό οικοδόμημα. Και δεν είναι τυχαίο πως σύσσωμη η πολιτική ηγεσία βρέθηκε να κατηγορεί ένα φιλμ, το οποίο εξαρχής δήλωνε αυτό που πραγματικά ήταν. Τελικά είναι η πραγματικότητα ψευδής ή μήπως το ψέμα σερβίρεται ως αλήθεια; «Νομίζω ότι τρέφουμε αυταπάτες σχετικά με την ατομική μας ελευθερία και τη δημοκρατία στο δυτικό κόσμο. Το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας απλά το αποδεικνύει: οι παραγωγοί, για παράδειγμα, δεν θέλουν να χρηματοδοτήσουν μια ταινία με ομοφυλόφιλους χαρακτήρες και μια μερίδα του κοινού αρνείται να τη δει», υποστηρίζει ο σκηνοθέτης, μιας ταινίας που συγκλονίζει με την τόλμη της να χώσει βαθιά το μαχαίρι στο κόκκαλο. Κατάχρηση εξουσίας, υποκρισία και ψευτοηθική, ο σκηνοθέτης δε μασάει τα λόγια του και μετατρέπει την κάμερά του σε μυδράλιο και τις εικόνες του σε σφαίρες. Πυροβολεί με τις εικόνες αλλά και με τα λόγια του: «Όταν πολεμάμε την τρομοκρατία, στην πραγματικότητα πολεμάμε ανθρώπους που αγαπούν τα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο, όπως εμείς. Για να πολεμήσουμε την τρομοκρατία, πρέπει πρώτα να καταπολεμήσουμε τη φτώχεια. Όταν μια συμμαχία χωρών εισβάλει στο Ιράκ και αιτιολογεί τον πόλεμο με ψέματα – γιατί όλοι οι πόλεμοι αιτιολογούνται με ψέματα – τότε έχουμε πρόβλημα», λέει.
Η ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης
«Ο λάκκος» είναι η πρώτη ταινία του Χιρόσι Τεσιγκαχάρα και μας βυθίζει κατευθείαν στις αναζητήσεις του μεγάλου αυτού ιάπωνα δημιουργού. Ένας ανθρακωρύχος και ο γιος του φεύγουν μακριά από το χωριό τους και τις άθλιες συνθήκες εργασίας της βιομηχανίας. Ένας λευκοντυμένος άνδρας τους παρακολουθεί. Η προσφορά μιας πολύ καλής δουλειάς τους φέρνει σε ένα άλλο χωριό το οποίο όμως είναι έρημο. Μόνον μια γυναίκα ζαχαροπλάστης υπάρχει. που τους εξηγεί ότι το τοπικό ορυχείο έκλεισε και ο τόπος ερήμωσε, καθώς οι εργάτες έφυγαν, για να αναζητήσουν αλλού δουλειά. Και τότε αρχίζουν οι φόνοι, ένας σωσίας του ανθρακωρύχου εμφανίζεται, οι νεκροί γίνονται φαντάσματα. Το πραγματικό και το φανταστικό σε απόλυτη συνύπαρξη. Το ρεαλιστικό δράμα της κοινωνικής κατάστασης της εργατικής τάξης στη μεταπολεμική Ιαπωνία, συναντιέται με την αλληγορία της αναζήτησης, της ηθικής κατάπτωσης, της ματαιότητας των πάντων. Μέσα από τη μαγευτική πλαστικότητα των πλάνων του, ο Τεσιγκαχάρα γίνεται ονειρικός, οι εικόνες του γεμάτες αμφισημίες αναζητούν να τις ξεκλειδώσεις. Γιατί τόσοι φόνοι; Τι αναζητά ο λευκοντυμένος άνδρας; Γιατί οι πεθαμένοι γίνονται φαντάσματα; Ποιος είναι σωσίας του ανθρακωρύχου; Μήπως είναι φάντασμα; Και τότε ποιος είναι ζωντανός και ποιος νεκρός σε αυτό το ερημωμένο χωριό; Μην αναζητάτε το χρόνο, δεν υπάρχει. Ούτε και ο χώρος υφίσταται. Σισύφειος ο καθημερινός αγώνας, μόνες αλήθειες, και μάλιστα πολύ πικρές, είναι η αποξένωση και η ηθική κατάπτωση, η αναζήτηση του τίποτε. Δεν υπάρχει χάπι εντ, το φινάλε είναι προδιαγεγραμμένο. Ματαιότητα, ανατριχιαστική ματαιότητα όπως τα ουρλιαχτά των φαντασμάτων, ουρλιαχτά γεμάτα από τον πόνο των αναπάντητων ερωτημάτων.
Ο Τεσιγκαχάρα δεν είναι απλά ένας μεγάλος σκηνοθέτης. Είναι ένας δημιουργός, ένας στοχαστής, ερευνητής της ανθρώπινης ψυχής και της σύμφυτης στην ύπαρξη, αδιάκοπης θλίψης. Ένα συναρπαστικό δημιούργημα γεμάτο εκπλήξεις, μια ταινία ευρηματική, πλούσια σε προβληματισμούς και στοχαστικές διαδρομές. Εν τέλει το ερώτημα της σημασίας της ύπαρξης πλανιέται επάνω από κάθε καλλιτεχνική δημιουργία. Η αναζήτηση της ατραπού προς την έξοδο αλλά και του ίδιου μας του εαυτού παραμένουν πεδία σκοτεινά κι ανεξερεύνητα. Ο Χιρόσι Τεσιγκαχάρα επίμονος εξερευνητής της σκοτεινής πλευράς, εκθέτει την αγωνία του με αυτήν την μεθυστική, ονειρική και αναπάντεχη ταινία.
Η ΕΠΟΧΗ, 20 Ιουλίου 2008
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
