ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ
Μοτέρ… Πάμε… Γκοόόόόλ!!!
Του Στράτου Κερσανίδη
Μέρες παγκόσμιου κυπέλλου και “στα γήπεδα η υφήλιος αναστενάζει” καθώς εκατομμύρια άνθρωποι παρακολουθούν τις μέρες αυτές τις καλύτερες εθνικές ομάδες του κόσμου σε μια πραγματική ποδοσφαιρική πανδαισία.
Κι αν η μικρή οθόνη της τηλεόρασης έχει την τιμητική της, μεταδίδοντας τους αγώνες που γίνονται στα γήπεδα της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας, υπήρξαν στιγμές που και η μεγάλη οθόνη του σινεμά, τίμησε το βασιλιά των σπορ.
Με το κείμενο αυτό δε φιλοδοξώ να παραθέσω το σύνολο των ταινιών που έχουν στη βάση του σεναρίου τους το ποδόσφαιρο, αλλά να κάνω μια αναφορά σε κάποιες ταινίες, έτσι, για να τιμήσω τις δύο μεγάλες μου αγάπες: τον κινηματογράφο και το ποδόσφαιρο.
Ένα ματς, τρεις ταινίες
1970, παγκόσμιο κύπελλο στο Μεξικό. Το μεγάλο ματς ανάμεσα στη Βραζιλία και την Αγγλία έχει τελειώσει, με νίκη της πρώτης με 1-0. Δύο μεγάλες μορφές του παγκόσμιου ποδοσφαίρου αλληλοσυγχαίρονται: ο βραζιλιάνος Πελέ και ο άγγλος Μπόμπι Μουρ. Λέγεται, πως ο δεύτερος ήταν ο μοναδικός αμυντικός στον κόσμο που μπορούσε να αντιμετωπίσει το “μαύρο διαμάντι” της χώρας του Αμαζονίου. Μερικά χρόνια αργότερα οι αντίπαλοι στα γήπεδα του Μεξικού, έγιναν συμπαίκτες… σε μια ταινία. Το 1981, ο Τζον Χιούστον, τους έβαλε να πρωταγωνιστήσουν στη “Μεγάλη απόδραση των 11”, με θέμα τον αγώνα που έδωσε μια ομάδα κρατουμένων σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, με μια αντίστοιχη των ναζί.
Η ταινία βασίζεται σε αληθινό γεγονός, που συνέβη το 1941 στην Ουκρανία. Σχετικά γράψαμε στην “Εποχή” της 17ης Μαρτίου, με αφορμή το ντοκιμαντέρ “Ο αγώνας του θανάτου” που γύρισε με αυτό το θέμα ο Ανδρέας Αποστολίδης με τον Στέλιο Κούλογλου. Το οπτικό υλικό του ντοκιμαντέρ, είναι παρμένο από μια ταινία που γύρισε ο σοβιετικός σκηνοθέτης Εβγκένι Καρέλοφ το 1960, με τίτλο “Το τρίτο ημίχρονο” ή “Το ημιχρόνιο του θανάτου”. Μάλιστα, στην ταινία αυτή πρωταγωνιστούσε μια, επίσης μεγάλη μορφή του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, ο τερματοφύλακας Λεβ Γιασίν (στη φωτογραφία), που συνάντησε κι αυτός το ’68, το Μουρ και τον Πελέ, στα γήπεδα του Μεξικού. Ο Τζον Χιούστον, λοιπόν, έκανε ένα ριμέικ της ταινίας του Καρέλοφ, αλλά ενδιαμέσως υπήρξε… ακόμη ένα. Ήταν τα “Δύο ημιχρόνια στην κόλαση”, που γύρισε το 1962 ο διάσημος ούγγρος σκηνοθέτης Ζόλταν Φάμπρι, μεταφέροντας τη δράση της ταινίας στην Ουγγαρία.
Από τη Γλασκόβη στη Στοκχόλμη
Εδώ ο λόγος ανήκει στην πολιτικοποιημένη ματιά του Κεν Λόουτς και η ταινία λέγεται “Το όνομά μου είναι Τζο” (1998). Ο ήρωάς του, ο Τζο Κοβάνα, προπονεί τη τοπική ομάδα μιας συνοικίας στη Γλασκόβη, η οποία φορά τις φανέλες της πρωταθλήτριας κόσμου του 1974, της Δυτικής Γερμανίας. Είναι 37 ετών και έχει το κουρασμένο ύφος όσων συχνάζουν καιρό στις συναντήσεις των Ανώνυμων Αλκοολικών. Αυτό που κάνει τώρα, είναι να στηρίξει όσους είναι σε χειρότερη μοίρα από αυτόν, και ειδικά τους έντεκα ταλαίπωρους που απαρτίζουν την ποδοσφαιρική του ομάδα.
Τη χρονιά που η Δυτική Γερμανία έπαιρνε το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου (1974), με την ομάδα που θαύμαζε ο Τζο και η παρέα του, στη Σουηδία γυριζόταν ακόμη μια ταινία με θέμα το βασιλιά των σπορ. Σκηνοθέτης ήταν ο Μπο Βίντερμπεργκ και η ταινία είχε τίτλο “Φίμπεν, ο μπόμπιρας των γηπέδων”. Πρωταγωνιστής ήταν ένας πιτσιρικάς, ονόματι Φίμπεν, ο οποίος γεννήθηκε με έμφυτο ταλέντο ποδοσφαιριστή. Όταν έπαιρνε την μπάλα, έκανε διάφορα… μαγικά, τρελαίνοντας τους αντιπάλους του. Σύντομα έγινε πρώτη φίρμα και δεν άργησε να κληθεί στην εθνική ομάδα της Σουηδίας!
Η πιο πρόσφατη ταινία που είδαμε, στα μέσα Μαΐου, ήταν το “Βρόμικο ίνδαλμα” (“Mean machine”) του Μπάρι Σκόλνικ. Ο πρωταγωνιστής Βίνι Τζόουνς ερμηνεύει τον αρχηγό της εθνικής Αγγλίας, ο οποίος έχει καταδικαστεί σε τρία χρόνια φυλακή. Μέσα στη φυλακή, ο πρώην ποδοσφαιριστής αναλαμβάνει να φτιάξει και να προπονήσει μια ομάδα από κρατούμενους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν μια ομάδα αποτελούμενη από φρουρούς.
Υβ – Υβ – Υβ
Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, ο Υβ Τριαντάφυλλος μεταγράφηκε από τη Γαλλία στον Ολυμπιακό. Ο ταλαντούχος ποδοσφαιριστής σύντομα έγινε ο αγαπημένος των ερυθρόλευκων φιλάθλων οι οποίοι τον υποδεχόταν στο γήπεδο με την ιαχή “Υβ Υβ Υβ”. Η ιαχή αυτή αποτέλεσε και τον τίτλο ταινίας που σκηνοθέτησε το 1972 ο Κώστας Καραγιάννης. Οι μεγαλύτεροι θα θυμούνται τον Αντώνη Παπαδόπουλο (*) να φουσκώνει τα μάγουλά του και να προσπαθεί να κραυγάσει “Υβ Υβ Υβ”. Η ταινία, προφανώς, δε διεκδικεί ποιοτικές δάφνες, αφού επρόκειτο για μια κωμωδία… της κακιάς ώρας. Μαζί με τον Παπαδόπουλο έπαιζαν ο Σταύρος Ξενίοδης, ο Γιώργος Παπαζήσης, ο Ανδρέας Τσάκωνας και άλλοι, ενώ τη μουσική είχε γράψει ο Γιώργος Ζαμπέτας.
Όμως το ποδόσφαιρο είχε την τιμητική του και στην αμιγώς ποδοσφαιρική ταινία “ Οι άσοι του γηπέδου”, του 1955, που σκηνοθέτησε ο Βασίλης Γεωργιάδης. Δύο μεγάλες μορφές του ελληνικού ποδοσφαίρου, που έπαιζαν στους δύο “αιώνιους αντιπάλους, είχαν πρωταγωνιστικούς ρόλους: ο Κώστας Λινοξυλάκης του Παναθηναϊκού και ο Ανδρέας Μουράτης του Ολυμπιακού.
Ακμή και παρακμή
Το 1988, ένας από τους πιο σημαντικούς έλληνες σκηνοθέτες, ο Παντελής Βούλγαρης, γύρισε τη “Φανέλα με το 9”. Στην ταινία ο Βούλγαρης επιχείρησε μια κοινωνιολογική ανάλυση του ποδοσφαιρικού χώρου. Ο Στράτος Τζώρτζογλου ερμήνευσε το ρόλο του Μπιλ, ενός ταλαντούχου ποδοσφαιριστή, ο οποίος πήρε μεταγραφή σε μια μεγάλη ομάδα. Σύντομα όμως την αρχική του ευφορία διαδέχτηκε η απογοήτευση, όταν ανακάλυψε πως έχασε την ανεξαρτησία του και έγινε το γρανάζι ενός μηχανισμού που είναι έτοιμος να τον καταστρέψει εάν κάνει τη “λάθος” κίνηση. Η ταινία είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Μένη Κουμανταρέα. Και μαζί με τον Τζώρτζογλου πρωταγωνιστεί και η Θέμις Μπαζάκα.
Το 2000, στο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας, είδαμε το “Βετεράνο”, του Βασίλη Δουβλή. Η ταινία του Δουβλή έχει για θέμα της ένα βετεράνο ποδοσφαιριστή, ο οποίος ήταν ίνδαλμα στη δεκαετία του ’70. Το παρόν τον βρίσκει να έχει ένα μαγαζί στη λαχαναγορά και να ζει μακριά από κάθε δημοσιότητα. Μια μέρα, όμως, θα προσλάβει στη δουλειά του ένα νεαρό ερασιτέχνη ποδοσφαιριστή, ο οποίος είχε σαν ίνδαλμα το βετεράνο. Η συνάντηση αυτή θα τον φέρει αντιμέτωπο με το παρελθόν του,. Τότε που μεσουρανούσε στα γήπεδα.
Σε δεύτερο πλάνο
Το ποδόσφαιρό όμως εκτός από πρωταγωνιστής στο σινεμά, σ πολλές περιπτώσεις το συναντάμε και… σε δεύτερο πλάνο. Μια τέτοια περίπτωση είναι στο “Ποτέ την Κυριακή” (1959) του Ζιλ Ντασέν. Εκεί η πόρνη Ίλια (Μελίνα Μερκούρη), έχει πάνω από το κρεβάτι της μια φωτογραφία της αγαπημένης της ομάδας, του Ολυμπιακού.
Μια άλλη περίπτωση συναντάμε στην ταινία του Σταύρου Τσιώλη “Παρακαλώ γυναίκες μην κλαίτε” (1992), με το Γιάννη Ζουγανέλη να δηλώνει φανατικός οπαδός του ΠΑΟΚ. Όταν, μάλιστα, κατασκηνώνει μαζί με το φίλο του (Σάκης Μπουλάς), πλάι στη λίμνη Βόλβη, υψώνει έξω από το αντίσκηνο μια σημαία με τον ασπρόμαυρο δικέφαλο, σύμβολο της ομάδας του.
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πλήθος ακόμη ταινιών στις οποίες το ποδόσφαιρο είναι πρωταγωνιστής, δευτεραγωνιστής ή κομπάρσος. Όμως δεν προλαβαίνουμε, ο διαιτητής σφυρίζει τη λήξη, τα φώτα της αίθουσας άναψαν…
(*) ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Όταν το έγραφα μου΄είχε ξεφύγει. Τώρα που το διαπίστωσα, το διορθώνω (29 Ιουνίου 2009). Ο Αντώνης Παπαδόπουλος, δε ψωνάζει “Υβ-Υβ-Υβ”, αυτός που το έκανε συχνά σε ταινίες της εποχής αλλά και στο θέατρο, ήταν ο γνωστός βαμμένος Ολυμπιακός, Νίκος Σταυρίδης. Ο Αντώνης Παπαδόπουλος, εμφανίζεται να φουσκώνει τα μάγουλα και να φωνάζει υπέρ της ομάδας του ”Πύ… πύ… πύραυλος”, στην ταινία του Κώστα Καραγιάννη “Ο άνθρωπος της καρπαζιάς”, που γυρίστηκε το 1969. Η ταινία είναι μετριοτάτη και αυτήν μας έχει μείενι μόνο η παραπάνω ατάκα του Παπαδόπουλου. Το θέμα της είναι ο έρωτας της Ξένιας Καλογεροπούλου για τον Κώστα Βουτσά. Ο τελευταίος την αγνοεί και εκείνη επιμένει μέχρις ότου στο τλεκος τον καταφέρνει… ως είθιασται! ΕΠΟΧΗ 9/6/2002
No Comments Yet
Κανένα σχόλιο ακόμα.
Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI
Γράψτε ένα σχόλιο
